Al is dit ‘n snikheet warm dag op Langebaan oorval ‘n groot lus vir melktert my laas Sondag en net daar besluit ek dis sommer ons Sondagmiddagpoeding. Nie dat dit iets nuuts is vir ons nie, ons geniet graag ‘n snytjiie melktert op ‘n Sondagmiddag, hetsy as poeding of so teen laatmiddag se kant nes die son begin water trek oor die meer en mens vir oulaas die rustigheid van die Sondag wil geniet voor almal weer koers kies en skarrel om alles in plek te kry vir die komende week.

Aan melktertresepte het ek geen tekort nie en het oor die jare verskeie variasies uitgetoets. Soos die outydse trefferresep van Peter Veldsman waar hy breedvoerig beskryf hoe die tertbord met skilferkors uitgevoer moet word. Dié diep ek op uit die trefferboek, Huisgenoot wenresepte 2000, gunstelinge van toeka tot nou wat ek met die draai van die eeu saamgestel het. En dan is daar my tannie Marina se ‘go-to’ resep vir melktert met ‘n smeerkors en die vulsel gemaak met boksie-melk wat my kleinsus Aletta menigmaal moes maak vir Sondagmiddagtee op die plaas. Tog telkens, as ek moet melktert maak, val my keuse op die resep wat ek nog by die befaamde kosskrywer, Mariette Crafford gekry het wat met ‘n amandelkors gemaak word. Geensins tradisioneel nie, maar vir my smullekker.

Ek is net so gaande oor die klein Portugese melktertjies, pastis de nata en dis meestal my keuse as ek ietsie soets by ‘n bakkery koop. Maar deesdae is die stropie wat daarin kom net te soet vir my en het ek ‘n spesery-melktertjie bedink wat baie hieraan herinner maar sonder die vreeslike soet is. Wat ek veral graag doen, is om die melk geur te gee met ‘n spesery-rooibosteesakkie – om meer spesifiek te wees Focus van Carmién. Dan kry jy op die koop toe ook daardie heerlike soet rooibosteesmaak.

SPOGGERIGE MELKTERT

AMANDELKORS
180 g botter
125 ml (1/2 k) strooisuiker
5 ml (1 t) vanieljegeursel
70 g fyngemaalde amandels
2 eiergele
380 ml (ruim 11/2 k) koekmeel
Knippie sout
VULSEL
150 ml (2/3k) koekmeel
50 ml (1/3 k) mielieblom
50 ml (1/3 k) vlapoeier
200 ml suiker
1,25 liter (5 k) volroommelk
2 stukke pypkaneel
3 ekstragroot eiers, geskei
50 g botter
7 ml (11/2 t) vanielje- of amandelgeursel
Fyn kaneel

Voorverhit die oond tot 200°C. Smeer ‘n 30 cm veerklampkoekpan of spuit met kossproei (andersins gebruik 2 kleiner tertborde)
1 KORS Verroom die botter en suiker tot lig en romerig. Voeg die vanieljegeursel en fyn amandels by en meng goed. Voeg die eiergele, meel en sout by en meng tot ‘n sagte deeg. Bedek en verkoel 10 minute.
2 Rol uit en voer die koekpan uit. Laat 10 minute rus in die yskas, prik die kors en bak tot liggoud, sowat 10 minute. Verwyder uit die oond
3 VULSEL Meng die meel, mielieblom en vla en die helfte van die suiker. Roer 125 ml (1/2 k) melk by.
4 Verhit die orige melk met die kaneelstokke tot net onder kookpunt.
5 Voeg sowat 125 ml (1/2 k) van die kookmelk by die meelpasta, meng goed en roer die gladde pasta stadig by die kookmelkmengsel in. Verhit tot die mengsel kook en verdik, roer gedurig. Verwyder die kaneelstokke
6 Klits die eiergele en orige suiker goed saam, voeg bietjie van die warm melkpap by die eiergele en meng. Voeg dan die eiergeelmengsel by die orige melkpap in die kastrol en meng goed. Verhit oor lae hitte en laat net kook, roer gedurig. Roer die botter en geursel by. Laat effens afkoel.
7 Klits die eierwitte styf en vou by die mengsel in. Giet in die kors en bak sowat 30 minute of tot dit hier en daar bruin sproete het bo-op.
8 Bestuif met kaneel en laat staan tot louwarm en stewig.

SMEERKORS: Klits 125 g botter en 80 ml (1/3k) suiker tot lig en romerig. Voeg 1 eier by en klits goed. Sif 280 ml (1 hoogvol koppie) bruismeel by en meng goed. Smeer dit met ‘n mes op die boom en teen die kante van tertborde.

FILO-SPESERYMELKTERTJIES

‘n Eenvoudiger weergawe van die bekende Portugese tertjies, pastis de nata. Die melkvulsel is heerlik gespesery. Ek gebruik baie keer 3 sakkies van Carmién se chai-rooibosteesakkies (Focus) pleks van die speserye. Saam met die heerlike speserysmaak kry jy die bonus van eg Suid-Afrikaanse rooibostee. Heeeerlik!

Maak sowat 9—10 tertjies
Bereiding: 30 min
Baktyd: 30 min

ROOMMENGSEL
250 ml (1 k) volroommelk
125 ml (½ k) dun room
1 kaneelstok
3 kardemompeule
1 steranys
2 lourierblare
2,5 ml (½ t) vinkelsaad
KORS
5 velle filodeeg
Gesmelte botter
Kaneelsuiker vir oorsprinkel
VULSEL
4 eiers
60 g witsuiker
45 ml (3 e) mielieblom
sout
BOLAAG
Strooisuiker vir bo-oor sprinkel

Voorverhit die oond tot 180°C. Spuit 9—10 holtes van ‘n muffinpan goed met kossproei.
1 ROOMMENGSEL Trek eerste die speserye in die melk: Giet die melk en room in ‘n glasbak en voeg die heel speserye by. Verhit sowat 1—2 minute in die mikrogolfoond tot net onder kookpunt. Verwyder uit die oond en laat staan om af te koel. Dreineer dan deur ‘n sif.
2 KORS Vou elke vel filodeeg oorlangs in die helfte, herhaal nog ‘n slag. Sny nou oop langs die voukante – ek gebruik sommer ‘n skêr sodat ek lang repe het. Sny die repe in twee blokke (ek stapel sommer ‘n klompie opmekaar op ‘n slag).
3 Smeer elke blok filodeeg met gesmelte botter en pak 2 blokke in elk van die muffinhotes. Bestuif met kaneelsuiker en plaas nog twee filoblokke bo-op. Bak sowat 10 minute tot net gaar maar nie bruin nie.
4 Klits die afgekoelde melk, eiers, suiker, mielieblom en sout goed saam. Giet elke filobakkie goed vol, sowat 50 ml in elk.
5 Bak 25—30 minute of tot die vulsel net gestol is.
6 Laat afkoel en sprinkel bietjie strooisuiker oor. Brand met ‘n kombuisvlam tot effe gebrand.

Die ontslape kosskrywer, Neil Stemmet, wat die befaamde Sout en Peperboeke geskryf het, was van my vroegste jare as kosredakteur een van my groot kosvriende. Saam met hom het ek vele kostoere, veral deur sy geliefde Kalahari deurgemaak en ook vele Kalahari-kuierfeeste beleef en ware kos-kos geniet by sy gewilde restaurant, LeMust op Upington.

Met ons gesin se Kalahari-kuiers aan die Kalagadi-oorgrenspark (wat ons baie gereeld besoek), het Neil se statige gastehuis teen die Oranjerivier op Upington ons oornagplek geword voordat ons die rooi sand en safarilewe van die park aangedurf het. Ons is bederf met allerlei klein luukshede en het altyd ‘n punt daarvan gemaak om by LeMust te gaan eet. Die voorbroodjies (klein roosterkoekies met ‘n vulseltjie binne-in) was ‘n heerlike welkomhappie voordat ons kon wegval aan sy egte Kalahari-spyse, keurig voorgesit met die kosse uit die omgewing. Dis ook hier waar ek die Oranjerivier-modderpoeding vir die eerste keer geproe het  — dié kluitjierig klam egte sjokoladekoek wat Neil voorgesit het met wildebessies. Doodreg vir ‘n Valentynsbederf!  

Maar as kleiner happies meer jou ding is, maak indruk met die bruintjies – jy kan dit netjies in blokkies sny of andersins in bonkige stukke breek vir ‘n bietjie andersheid. Ek sprinkel roosblare oor die bruintjies vir ekstra mooi en gepas vir Valentynsdag.    

KARAMEL-MODDERKOEK
Karamelkondensmelk bo-oor die koek geskep, sorg vir ekstra lekkerte en die bladgoud vertoon alte spoggerig.
Maak 1 bundt-koek
Voorbereiding: 20 min
Baktyd: 25—35 min

KOEK
6 eiers, geskei
90 ml (¼ k) strooisuiker
250 g donker baksjokolade, in blokkies gebreek
100 g ongesoute botter
100 g haselneute of amandels, grofgekap in die voedselverwerker
AFRONDING
Helfte van 1 blik (387 g) karamelkondensmelk
Kakao en/of bladgoud

Voorverhit die oond tot 180°C. Spuit ‘n bundtpan goed met kossproei en stuif met kakao.
1 Klits die eiergele en strooisuiker saam tot lig en romerig.
2 Smelt die sjokolade en botter saam in ‘n glasbak oor ‘n kastrol met kookwater of in die mikrogolfoond. Roer elke nou en dan.
3 Voeg die gekapte neute by die sjokolademengsel en meng liggies deur.
4 Klits die eierwitte styf en vou by die sjokolademengsel in.
5 Skep die beslag in die koekpan.
6 Plaas die pan in ‘n oondpan wat halfpad met kookwater gevul is. Bak sowat 25–35 minute of tot gaar. Dit sal nog baie klam wees.
7 Laat afkoel in die pan en keer dan versigtig uit op ‘n koekstaander.
8 Klop die karamelkondensmelk tot glad en skep oor die koek, stuif met kakao en/of rond af met bladgoud.

BRUINTJIES
Jy kan die bruintjies in ‘n koekpan bak en in blokke sny of dit in ‘n bakplaat bak en dan sommer in stukke breek. Heerlik klam, gemaak met egte sjokolade en baie neute. Ek’s veral versot op die lae koolhidraat-variasie.
Maak—16 stukke
Voorbereiding: 10 min
Baktyd: 12 min

BRUINTJIES
150 g donker sjokolade
100 g botter
3 eiers
250 ml (1 k) strooisuiker
80 ml (⅓ k) koekmeel
5 ml (1 t) bakpoeier
80 ml (⅓ k) kakao
Knippie sout
100 g pekanneute, gekap

Voorverhit die oond tot 180°C. Spuit ‘n groot plat bakplaat en stuif met kakao.
1 Smelt die sjokolade en botter. Verkoel effe.
2 Klits die eiers en strooisuiker tot lig en vou die sjokolademengsel hierby in.
3 Sif die meel, bakpoeier, sout en kakao saam en vou in by die sjokolademengsel saam met neute.
4 Skep in die voorbereide pannetjie, smeer gelyk en bak 10—12 min tot net gaar.
5 Breek in stukke en sit voor saam met roomys en sjokoladesous indien verkies.
Wenk: Roer ‘n bietjie gekapte gemmerstukke by die mengsel in voor jy dit bak.

LAE KOOLHIDRAAT-BRUINTJIES

Voorverhit die oond tot 180°C. Voer ‘n 20 cm-vierkantige koekpan uit met bakpapier.

Klits 100 ml olyfolie en 100 g xyilitol saam tot effe romerig. Voeg 100 ml Griekse jogurt, 100 g donker sjokolade, 70%,  wat in stukkies gebreek is, 160 ml (⅔ k) appelpuree, 4 geklitste eiers, 150 g fyn amandels, 10 ml (2 t) bakpoeier, 50 g kakao en 150 g gekapte, gemengde neute by. Meng goed.  Skep in die pan, maak gelyk en bak sowat 20 minute tot gaar maar steeds effe wobbelrig in die middel. Laat afkoel in die pan en sny in blokkies. Sif kakao oor.

Met die vrystelling van die Huigenoot-fliek, Vergeet my nie, besluit ons om ook die kosliefdes van Mardaleen en Hugo Derks van Gobabis, Namibië se liefdesreis neer te pen – van hul sorgelose studentedae in Potchefstroom, hul tyd in Londen en uiteindelik Namibië waar hulle nesskop op ‘n plaas tussen die koppies en uitgestrekte vlaktes.  Ek epos vir Mardaleen en kry ‘n heerlike geselsbrief terug waarin Mardaleen uitwei oor hul wedervaringe en hoe dit kos was wat die liefdesvlam hoër laat brand en wat vir ewig ingeprent gebly het in hul onthou-arsenaal. Sy vertel van die Wille Dingo-braaibroodjie wat hulle as studente in Potchefstroom geniet het en hul gunsteling Doner Kebab waarvoor hulle moes raap en skraap na ‘n aandjie uit in Londen voor hulle in die vroeë oggendure die nagbus terug huis toe geneem het. Hulle hou van avontuurlustig eet, vertel Mardaleen, maar in Namibië is dit soms moeilik om “vreemde” bestanddele in die hande te kry. Gobabis is wild- en braaiwêreld so buiten rohack, ‘n Duitse bröchen met rou maalvleis, ui en agurkies op, is murgbene op roosterbrood vir ontbyt en steak met sampioensous hoog op die spyskaart. Met die maak en skiet van die geregte het ons in die toetskombuis saam met hulle gesmul aan die lekker onthoue.

Ek was nog altyd gek na enige groentekoek en kaaskoek en toe daar die uitnodiging kom om ‘n koek te kom bak met die wegspring van die gewilde televisiereeks, Koekedoor, is ek bang-opgewonde, want sien, ek hou nie daarvan om op die spot gesit te word nie. Ek besluit om die twee te kombineer en voel gerus dat dit die ding sal doen, maar gedagtig aan die groot kokkedoor-beoordelaars, voeg ek nog ‘n paar bestanddele by en bedink ‘n plan om die koek imposant te laat lyk – die kaaskoek moet dien as die hart van die koek met kersie op die koek ‘n sjokolade-ganache vir afronding bo-op.

Ek weet daar is ‘n tydsbeperking waarbinne alles moet klaar, so ek oefen die koek ‘n paar keer by die huis. Maar jou eie kombuis en ‘n vreemde kombuis is mos nou twee verskillende goed en dit vat ‘n tydjie (lees heelwat tyd) om jou te vergewis waar is die bakke, meetlepels, klitsers en al so aan. En wat ek so bietjie van vergeet het, is dat die bymekaarmaak van die bestanddele ook deel uitmaak van die tyd. Die tv-kombuis is pragtig, maar die neersitplek min. En ek begin te skarrel, vat dubbel solank net om die basiese groentekoek, wat eintlik net bymekaargooi van bestanddele behels, aanmekaargesit te kry. Nou begin ek myself verwens dat ek die ekstra bestanddele bygevoeg het – die tiemieblaartjies en gemmer se opkap vat nou onnodig lank  — en dan moet die koek boonop nog afkoel ook voor ek die kaaskoekhart, wat moet stol binne-in, kan inskep. O aarde, wat het my besiel wonder ek later kliphard.

Later druk ek daai koeke (nog nie heeltemal deurgebak) in die vrieskas sodat hulle net kan afkoel. Met die inskep van die vulsel, sien ek hier kom groot probleme en dis toe wat ek die sosatiepenne nadersleep en die koek daarmee vaspen. Maar ‘n koue vulsel en ‘n effe warm koek is nou maar eenmaal nie maats nie, so die kaaskoekhart begin “vermurwe” en swymel stadig maar seker uit die koek. Voete van klei kry die koek letterlik toe net daar voor die tv-kameras se oë. Vrieskas toe is maar weer al genade. My nou vrieskaskoek staan krom en skeef tussen al die ander skeppings van die bobaasbakkers voor die beoordelaars en ek weet nie waar om my kop in te druk nie. Die arme koekedoor-deelnemer wat na my dieselfde koek moes bak, sukkel net so. Hopelik het sy my nou al vergewe.

As jy egter tyd het, is hierdie werklik ‘n heerlike koek wat ‘n pad na jou geliefde se hart sal vind en waarmee jy goed indruk kan maak. Daarom het hierdie koek, toe ek my 100 beste resepteboek bymekaar moes sit, ook sy plekkie gekry as een van my top 10 geliefde koeke.       

WORTELKOEK MET KAASKOEKHART
Maak 1 groot stapelkoek
Voorbereiding: 50 min
Baktyd: 50 min

KOEK
375 ml (1½ k) heuning of geelsuiker
180 ml (¾ k) olie
4 groot eiers
400 g koekmeel
10 ml (2 t) koeksoda
5 ml (1 t) fyn gemmer
10 ml (2 t) fyn kaneel
2 ml (½ t) sout
300 g wortels, fyngerasper
200 g rou beet, fyngerasper
1 blik (400 g) fyn pynappel, goed gedreineer
80 ml (⅓ k) ingemaakte gemmer in stroop, baie fyn gekap
100 g fyn amandels
100 g pekanneute, grof gekap
100 g pistasieneute, grof gekap (opsioneel)
375 ml (1½ k) klapper
15 ml (1 e) fyngerasperde suurlemoenskil
10 ml (2 t) suurlemoentiemieblaartjies, fyn gekap (opsioneel)
KAASKOEKVULSEL
20 ml (4 t) gelatien
3 houers (230 g elk) roomkaas
60 ml (4 e) ingelegte gemmerstroop
250 ml (1 k) versiersuiker
WIT GANACHE
200 g wit sjokolade, in stukkies gebreek
45 ml (3 e) botter
60—80 ml (1/4—1/3 k) Griekse jogurt
AFRONDING
Verskeidenheid gekapte neute
Vars appelliefies of bossie vars tiemie

Voorverhit die oond tot 180°C. Smeer 3 veerklamppanne, 23 cm in deursnee en stuif met koekmeel.
1 KOEK Room heuning en olie, voeg die eiers een vir een by en klits goed tot lig.
2 Sif die droë bestanddele saam en vou by die eiermengsel in.
3 Voeg die res van die bestanddele by, meng saam, verdeel gelykop in drie dele en skep in die voorbereide koekpanne. Bak sowat 45—60 minute of tot ‘n toetspen skoon uitkom.
4 Koel effe af, plaas dan in vrieskas om vinnig af te koel en lekker stewig te wees.
5 Sny ‘n groot gat uit een van die koeke.
4 KAASKOEKVULSEL Spons die gelatien in bietjie water. Smelt. Roer bietjie van die roomkaas by en meng die res van die bestanddele stadig by. Verdeel in twee dele, elk ewe veel.
5 AANMEKAARSIT Plaas ‘n koeklaag op ‘n koekbord, smeer een deel kaaskoekroom gelyk oor, plaas koeklaag met gat in bo-op, vul met vulsel, smeer res van die vulsel bo-oor en plaas die laaste koeklaag op. Steek vas met sosatiepenne. Plaas in yskas tot stewig.
6 WIT GANACHE Plaas die sjokoladestukkies en botter in ‘n glasbak oor ‘n kastrol met kookwater en roer tot gesmelt. Voeg die jogurt bietjie vir bietjie by en meng baie goed tot glad.
7 AFRONDING Plaas die koek op ‘n dienbord. Skep die ganache rofweg bo-op en rond af met gekapte neute, appelliefies en/of tiemie.

ROOIBOS-FLUWEELKOLWYNTJIES

As jy eerder individuele koekies wil maak, is hierdie rooifluweel-kolwyntjies net die ding. Ek gebruik graag die Floral Berry-blomtee van Carmién-tee om ‘n ekstra spesiale geur aan die koekie te gee. Geniet die koekies ook saam met een van Carmién-tee se spesiale rooibostees. Gaan loer op die Carmién-tee-webtuiste om jou gunsteling tee te bestel. Die tees is te kry in supermarkte soos Checkers, Pick N Pay, Spar en Dischem hou veral ‘n groot verskeidenheid aan.

KOLWYNTJIES
50 g (½ pak) fyn amandels
180 ml (¾ k) koekmeel
180 ml (¾ k) witsuiker
30 ml (2 e) kakao
10 ml (2 t) bakpoeier
2 ml (¼ t) sout
5 ml (1 t) vanieljegeursel
3 eiers
125 ml (½ k) canola-olie
210 ml rooisbostee (Floral Berry van CarmienTea, gemaak met 3 sakkies) en 1 bottetjie (40 ml) rooi voedselkleurse gemeng
VERSIERSEL
45 ml (3 e) vars suurlemoensap
180 ml (¾ k) versiersuiker
2 houers (230 g elk) roomkaas
45 ml (3 e) botter, gesmelt

Voorverhit die oond tot 180°C. Pak papiervormpies in ‘n muffinpan met diep holtes.
1 Meng die droë bestanddele saam.
2 Klits die nat bestanddele buiten die rooibosteemengsel saam. Meng by die droë bestanddele. Voeg die rooibosteemengsel bietjie-vir-bietjie by en meng goed tot ‘n gladde beslag.
3 Giet in die papiervormpies en bak 15—20 minute of tot ‘n toetspen skoon uit die kolwyntjies kom. Koel af.
4 VERSIERSEL Meng al die bestanddele saam.
5 AFRONDING Sny ‘n gat in die kolwyntjies (of druk ‘n gaatjiemet die agterkant van ‘n houtepel) en vul met versiersel. Smeer die versiersel rofweg oor die kolwyntjies.

Laas week met die volmaan besluit die manne dis weer tyd om ‘n bietjie te gaan uitlê vir die nag. En oo, die stille opgewondenheid. Dis ‘n hele gedoente om die boot, visgerei, aas en eetgoed vir die deurnag-vangery gereed te kry. Vroegaand vertrek Lood en vriend Abraham. Met laagwater maak hulle aas by die sandbanke en toe is dit vort na die elflyn om te gaan lyn natmaak. Ek hoor niks van hulle nie en toe dit goed donker is ry ek ‘n draai langs die lagoon om. Oral op die meer skyn daar ‘n paar liggies van bote wat uit is vir die nag en dit lyk vir my altevol lekker, amper knus, jy en jou bootjie op die stille oop waters met net die watergeklots wat die stilte verbreek, want in die aandskemering word daar nie hard gepraat nie, eerder gefluister.

In die vroeë oggenure is hulle tuis met ‘n goeie vangs, meestal elf. In die volmaan word die boot net langs die huis ingestoot om te wag vir môreoggend se ordentlike skoonmaak, maar die visse word dadelik verwerk, skubbe afgeskraap en binnegoed verwyder. Met die eerste skynsel van ‘n nuwe dag wat breek word daar uiteindelik gelukkig en tevrede bed toe gegaan vir ‘n salige kortstondige slapie.

En ek begin solank dink op watter lekker manier mens hierdie heerlike vars vis kan gaarmaak. Met die aanvang van die nuwe jaar het ek eintlik so by my sigselwers besluit dis tyd dat ek weer so ‘n slaggie die groot verskeidenheid kookboeke op my boekrak stelselmatig moet deurwerk en fisies vir ‘n slaggie uit hulle moet kook.

Nog altyd was ek ‘n groot aanhanger van Yotam Ottolenghi se werk en het heelwat van sy boeke. Ek blaai verskeie deur, maar my gunsteling bly steeds die trefferboek: Jerusalem, wat hy saam met Sami Tamimi saamgestel het. Daarin vind ek ‘n resep vir gemarineerde soetsuur vis. En terstond besluit ek, dis wat ek met hierdie elwe gaan maak. Ek maak ‘n paar aanpassings aan die sous en omdat die visse so mooi is, braai ek hulle net so heel. Vir aandete verorber ons bykans die hele lotjie. Dit wat oorbly, maak ek visherderspastei van.

Soetsuur vis
Genoeg vir 4—6 mense
Bereiding: 20 min
Gaarmaak: 12-20 min

15 ml (1 e) olie
2—3 uie, gekap
15 ml (1 e) elk koljandersade en vinkelsade
2 soetrissies, 1 rooi en 1 geel, ontpit en in stukke gesny
2 knoffelhuisies, fyngedruk
3 lourierblare
30 ml (2 e) vismasala of matige kerriepoeier
4 tamaties, gekap
1 sakkie (50 g) tamatiepasta
Sowat 125 ml (1/2 k) water
80 ml (1/3 k) appelasyn
Sowat 30—45 ml (2—3 e) suiker
Sout en peper
3 eiers
2 of 3 heel vars visse soos elf of stompneus (nie te groot), skoongeskraap en binnegoed verwyder (andersins stokvismote)
Koekmeel, gespesery met sout en peper
olie
20 g vars koljander, gekap

1 Verhit die olie in ‘n pot en braai die uie daarin tot sag.
2 Druk die koljander- en vinkelsade fyn in ‘n vysel met ‘n stamper en voeg by die uie terwyl dit braai.
3 Voeg soetrissies en knoffelhuisies saam met die lourierblare by en braai tot sag.
4 Voeg die masala of kerriepoeier by en roer deur.
5 Voeg die tamaties by en prut tot sag.
6 Meng die tamatiiepasta met die water en voeg by.
7 Voeg die asyn en suiker by, verlaag die hitte en prut tot ‘n geurige sous, voeg meer water by indien nodig. Geur met sout en peper. Hou eenkant.
8 Klits die eiers in ‘n groterige bak.
9 Streep die vis deur die eiers tot heeltemal bedek.
10 Rol in die meelmengsel.
11 Verhit genoeg olie in ‘n groot platterige pan en braai die visse, een op ‘n slag, in die olie tot net effe bruin alkant.
12 Verwyder die visse versigtig met twee spane uit die pan en pak in ‘n groot oondvaste bak.
13 Skep die tamatiesous oor vis.
14 Bak sowat 20 minute tot die vis net gaar is en maklik vlok met ‘n vurk. Sprinkel die koljanderblare oor.
15 Laat afkoel tot kamertemperatuur en geniet saam met korserige brood of aartappels, maar eintlik smaak dit op sy lekkerste as die vis eers vir so ‘n dag of 2 in die yskas gemarineer het en die geure goed in die vis ingetrek het.

Wenk: Met die oorskiet maak ek vis-herderspasei: Verwyder al die graatjies en skep in ‘n bak. Kook ‘n lekker lotjie aartappels en maak goed fyn saam met bietjie melk en botter.

Skep bo-op die vis en bak net vinnig tot die aartappels effe verbruin het.

En voor jy kon sê mes, sit ons alweer in die helfte van Januarie. Meeste mense weer terug by die werk , die skole het amper begin en ons almal moet weer ingeskud kom in ‘n roetine.

Hier op Langebaan haal die dorpenaars weer (verlig) asem, want alhoewel ons jaarliks die besoekers met ope arms ontvang, is dit goed om nou weer vinnig Mall of Spar toe te kan ry en inkopies doen sonder om in lang toue te staan en te stoei vir parkeerplek. Dit was lekker om die turkoois waters van die lagoon saam met die besoekers by Shark Bay en Kraalbaai te geniet, maar die viswaters sal ons nou weer begin aandurf nadat die bootverkeer op die meer afgeneem het en ons steeds die voorreg het om dit te kan benut. Vir beter weer kan ons die afgelope week of wat juis nie gevra het nie.

Elke jaar skop mos maar af met goeie voornemens, en meestal is beter eetgewoontes een van hulle. Gesond eet was nog nooit vir my moeite nie, inteendeel ek geniet dit om iets vars en heilsaam te nuttig. Maar vanjaar poog ek om meer spesifiek te wees, soos bv om genoegsaam omgega 3 en 6 vetsure in te neem, want die goedheid daarvan ken geen perke nie.

Saam met die roetine van ‘n nuwe jaar, kom ook die kopseer van wat om te maak vir aandete wat jy vinnig aanmekaar kan slaan, maar steeds voedsaam is – dis hier waar veral blikkies tuna ter sprake kom, want nie net bevat dit die regte vetsure nie, maar ook hope proteien, 24 g per blikkie. Canola-olie het ook die perfekte balans tussen omega 3 en omega 6 vetsure. Avokado is die wondervrug wat propvol gesonde vette is. So vir aandete meng ek deesdae graag ‘n paar blikkies tuna met bietjie groente en bak viskoekies daarmee en daarby ‘n heerlike vullende avokadoslaai of selfs ‘n Brusselse spruite slaai. Lekker lig, maar tog vullend en uiters voedsaam.

Wat is omega 3 en omega 6 vetsure
Beide omega 3 en omega 6 vetsure is poli-onversadigde vetsure wat nie deur die liggaam vervaardig word nie, daarom word hulle essensiële vette genoem en kan dit slegs deur die dieet ingeneem word.
Omega-6 vetsure verskaf meerendeels energie en is te kry in meeste plantolies, neute en sade. Inname daarvan is meestal voldoende aangesien dit volop in die dieet voorkom.
Mense moet egter meer omega 3 vetsure as omega 6 vetsure inkry sodat die balans tussen die twee korrek is. Meestal is die inname hiervan nie genoegsaam nie en kan dit dan ‘n wanbalans en veral inflammasie tot gevolg hê.
Omega 3 speel ‘n baie belangrike rol in optimale gesondheid en het verskeie gesondheidsvoordele onder andere:

• Omega 3 kan simptome van depressie en angstigheid verbeter asook die risiko vir Alzheimer’s-siekte en agteruitgang van breingesondheid beveg.
• Dit speel ‘n uiters belangrike rol in breinontwikkeling van veral die fetus en in kinders en kan simptome van AHDH verminder.
• Dit verbeter die risiko-faktore vir hartsiektes. Dit verlaag bloeddruk, verhoog goeie cholesterol en verlaag trigliseriede(slegte vette), verminder die risiko vir bloedklonte en inflammasie.
• Verlaag die risiko vir metaboliese sindroom wat die hoofoorsaak van hartsiektes en diabetes is.
• Kan inflammasie beveg. Inflammasie is ‘n natuurlike respons teen infeksies en skade in die liggaam, maar as dit vir ‘n lang tydperk voortgaan veroorsaak dit kroniese inflammasie wat bydra tot elke Westerse siekte soos kanker en diabetes.
• Dit wil voorkom of dit kan help met gewigsbestuur, maar meer studies is nodig om dit te ondersteun.

Omega 3-vetsure kom veral voor in vetterige vis soos makriel, salm, tuna, forel, haring, oesters, sardyne, ansjovis, vlassaad, chiasade, sojabone en okkerneute. Ons benodig 2-3 porsies van 90g olierige vis per week om genoegsame omega 3 in te neem.
Indien voldoende omega 3 nie deur die dieet ingeneem word nie kan ‘n supplement geneem word.

Avokado bevat hoë vlakke goeie vette (13 g gesonde mono-onversadigde vetsure) wat onder andere meehelp dat mens langer versadig voel. Dit bevat ook baie antioksidante en is anti-inflamatories en goed vir “gut” gesondheid deurdat dit ‘n unieke mengsel van onoplosbare (70%) en oplosbare vesel (30%) het wat kos is vir gesonde gut flora.

VISKOEKIES
Maak sowat 8 viskoekies, afhangende van die grootte
Voorbereiding: 15 min
Gaarmaak: 20 min

VISKOEKIES
2—3 blikke tuna, gedreineer
2—3 stingeluie, fyn gekap of 1 klein ui, fyngerasper
Handvol spinasie, fyn gesny
1 wortel of 2—3 murgpampoentjies, fyngerasper
60 ml (1/4 k) gekapte koljanderblare of pietersielie of andersins ‘n skep koljanderpesto
1 klein rooi soetrissie, gekap (opsioneel)
Gerasperde skil en sap van 1 suurlemoen
5 ml (1 t) fyn komyn of garam masala (opsioneel)
Sout en peper, na smaak
Sowat 125 ml (1/2 k) bruismeel
1—2 eiers, geklits
Sout en peper
AFRONDING
Koekmeel, fyn klapper, broodkrummels of polenta om in te rol
Olie vir braai

1 VISKOEKIES Meng al die bestanddele, saam tot ‘n stewige mengsel. Rol in bolletjies en druk dan effens plat.
2 AFRONDING Rol elk van die viskoekies in meel, klapper, broodkrummels of polenta en verkoel minstens 15 minute. (Die verkoeltyd help voorkom dat die koekies nie breek tydens die braaityd nie).
2 Verhit bietjie olie, nie te veel nie en braai die koekies tot goudbruin aan beide kante.
5 Sit die koekies voor met kerrieklappersous en avokadoslaai
Wenk: As jy koolhidrate vermy, kan jy die meel met 80—125 ml fyngemaakte patat vervang.

KLAPPERKERRIESOUS: Roerbraai 1 ui, 2 knoffelhuisies, en 50 g vars gemmer tot sag. Voeg 25 ml (5 t) groenkerriepasta by en 1 blik (400 g) klappermelk by. Geur met 15—30 ml (1—2 e) bruinsuiker, 30 ml (2 e) sojasous en bietjie visssous. Laat goed kook en roer groot handvol gekapte koljanderblare by.

GROEN SLAAI MET AVOKADO OF BRUSSELSE SPRUITE
Groen vinagrette
Maak 180 ml (3/4 k)

60 ml (¼ k) kruie soos pietersielie en basilie, grof gekap
4 knoffelhuisies, fyngedruk
60 ml (¼ k) olyfolie
45 ml (3 e) druiweasyn
5 ml (1 t) Dijon-mosterd (opsioneel)
Suiker na smaak
Sout en peper na smaak
Plaas al die bestanddele in ’n voedselverwerker en pols tot goed fyn.

Groenslaai met avokado
Genoeg vir 4 mense

1 pak baba-spinasie-en-roketslaai met beetrepies en bosbessies
1 x groen vinaigrette
2 avokado’s, een fyngemaak, ander een in bolle geskep met ‘n lepel
125 ml (1/2 k) broccoli, fyn gekap
125 ml (1/2 k) murgpampoentjies, fyn gekap
Sout na smaak
Sesamsaad of sonneblomsaad
Parmesaankaasskaafsels (opsioneel)

1 Pak die slaai in ‘n slaaibord
2 Giet van die slaaisous oor.
3 Meng die fyn avokado met die broccoli en murgpampoentjies en skep hopies op die slaaiblare. Pak die bolle avokado bo-op
4 Sprinkel die sade en parmesaankaasskaafsels oor.
Wenk: Pleks van die vinaigrette kan jy sojasous en rys-asyn oorsprinkel.

Brusselse spruiteslaai
Genoeg vir 4 mense

150 g Brusselse spruie
1 ciabatta-brood, in stukke gesny
Olyfolie
4 knoffelhuisies, gekap
12 repe spekvleis (opsioneel)
1 x groen vinaigrette
4 stingeluie, grof gekap
Handvol pietersielie, grof gekap
Heel stingeluie vir garnering

Skakel die roosterelement van die oond aan.
1 Breek buitenste blare van die Brusselse spruite af. Hou eenkant.
2 Sny die binnekante fyn op.
3 Pak die broodstukke op ‘n bakplaat, sprinkel olyfolie en knoffelhuisies oor. Bak tot bruin en bros.
4 Rooster terselfdertyd spekvleisrepe tot bros, kap helfte heeltemal fyn en roer by slaaisous in.
5 Meng Brusselse spruitblare en fyngesnyde dele met stingeluie en pietersielie.
6 Giet slaaisous oor.
7 Rangskik broodstukke, Brusselse spruitmengsel op slaaibord, stapel spekvleisrepe bo-op. Garneer met stingeluie.

Ons is lief vir musiek, en veral Afrikaanse musiek word daar baie in ons huis geluister. My man is die musieklike een met ‘n fyn oor en baie ritme en kan enige instrument bespeel sonder dat hy eintlik les daarin moes kry. Maar ekke, ai, my ma het geglo haar meisiekinders moes musiek neem, maar ek dink Mnr Horn was maar net te verlig toe ek na my graad 3 musiekeksamen die handdoek ingooi. Tog kan ek my verluister aan enige mooi musiek, van klassiek tot rock.

So het ons (lees eintlik my man) met ons jaarlikse safari na een of ander wildreservaat altyd geglo dat ons ‘n nuwe arsenaal CD’s moet aanskaf om die langpad korter te maak. En dit was ‘n hele gedoente om paslike CD’s vir waarheen ons ookal op pad was, te kies. Sodra almal netjies hul sit gekry het, is die eerste CD gelaai en het ons lustig saamgeluister, die kinders doodstil agter in die motor. En voor ons ons kom kry, was die langpad verby en almal in ‘n ontspanne gees en lus vir die vakansielekkerte wat voorlê

Maar nou is CD’s se dae vir altyd getel en voertuie kom nie meer met CD-spelers uit nie. Ons kosbare versameling CD’s, verpak in bokse, het op die rak bly staan. Totdat my man dit goedgedink het om alles te begin oorlaai op ‘n stokkie – dit het hom letterlik verskeie nagure (hy is die naguil, ek nie) geneem, maar nou is hy uiteindelik klaar en kan ons ons opnuut weer verlustig aan musiek wat ons al vergeet het ons besit. Die musiek speel heeldag deur in ons huis en bring die mooiste herinneringe van vele reise terug, soos die Acapella-koor se liedjie oor die Hantam, wat altyd in die CD was nes ons Vanrhynsdorp se pas begin uitklim het Kalahari toe. So kan ek vele onthoue opnoem.

Sekerlik net so spesiaal is die herinnering aan wat in die kosmandjie was op sulke reise. My kosherinneringe het ek anderdag met julle gedeel (gaan kyk hier) met ons trippie Botswana toe einde verlede jaar. Maar ons het nie net inpakkos nodig as ons op vakansie gaan nie. Werk toe en skool toe se kospakkies is net so belangrik. Ek onthou tot vandag toe nog die broodjies wat my ma sorgvuldig vir ons gemaak het elke Maandagoggend as ons vir die week koshuis toe moes gaan (en dit moes opmaak vir ‘n hele week verder sonder pousekos): heerlike vars snye plaasbrood, dikgesmeer met plaasbotter met gerasperde kaas op en ‘n stukkie vars blaarslaai of andersins tuisgekookte appelkooskonfyt, netjies toegedraai in waspapier. Ons kon nie wag vir pousetyd nie. My ma moes later dubbele pakkies maak, want ons dorpsmaats het net so lustig saamgesmul. Vir een was daar nie op ons klein dorpie ‘n plek waar jy vinnig ‘n wegneembroodjie kon gaan koop nie en nog minder het my ma daardie tyd gebodder met muffins bak (skons wel, maar dit was vir teetyd). Tog het ek nog altyd ‘n swak vir muffins gehad – nie soetes wat eintlik net ‘n stuk vermomde koek is nie, maar ordentlike swaar klam muffins, gelaai met vesel en droëvrugte en goedheid. Ek verorber hulle sommer net so, nie eers botter of enigiets anders bo-op is nodig nie.

Met die skryf van my Lekker&Goed-boek het ek so ‘n muffin-resep ontdek – propvol vesel en met dadels vir soetigheid; ‘n ander een is ‘n tipe wortelkoekmuffin gemaak met tuisgemaakte granola. Vir my heerlik en ideaal vir inpakkos. Omdat hulle so lekker vries, kan jy sommer die baksel verdubbel en dan net uithaal soos jy nodig kry om in die kospakkie te sit. By pousetyd is die muffin ontdooi en net reg vir eet.

Meer oor die suikerinhoud in vrugte
Baie vrae het ook die afgelope tyd ontstaan oor of die suikerinhoud van veral vrugte sleg is vir ‘n mens. Fruktose is die suiker in vrugte en party groentesoorte. Die fruktose in heel vrugte en groente word stadig afgebreek omdat dit heelwat water en vesel bevat en ook lank neem om te kou, daarom gaan dit nie veel skommeling op bloedglukosevlakke hê nie. Die fruktose-inhoud verskil egter tussen vrugte, so mens moet steeds verstandige keuses maak en porsies beheer. Die groot bohaai oor fruktose wat die lewer kan beskadig gaan egter oor hoëfruktrose-mieliestroop oftewel HFCS, wat baie in verwerkte kosse gebruik word. As fruktose tot HFCS verfyn word, verloor dit die vesel en voedingstowwe wat jou liggaam help om die fruktose goed te verwerk. As mens te veel daarvan inneem deur veral verfynde kosse te eet, kan dit lei tot insulienweerstandigheid wat gepaard gaan met die opbou van vet in die lewer.

Met bogenoemde in aggenome het ek begin om bygevoegde suiker in veral soetigheid en gebak so min as moontlik te maak en dit grotendeels te vervang met natuurlike soetmakers soos vrugte, veral appels en dadels asook groente soos patat wat ook baie vesel bevat.

Al is dadels van die vrugte wat die swaarste gelaai is met suiker – 12 dadels bevat altesaam 15 ½ teelepels suiker- het dit ‘n lae glukemiese indeks en is gepak met voedingstowwe, anti-oksidante en vesel. Saam met die gebruik van ander bestanddele soos sade, neute en klapper verminder die hoë veselinhoud die uitwerking van die suiker op die bloedglukose.

Volgrane en vesel
Volgrane bied mens hope heilsaamheid soos vesel wat spysvertering aanhelp en benewens vele minerale en B-vitamiene bevat dit stysel, proteïene en goeie vette. Hulle is min verwerk en bevat steeds al drie lae – die semel, wat al die vesel en antioksidante bevat; die endosperm, waarin die stysel en proteïene voorkom en die kiem, wat onder meer die B-vitamiene, minerale en goeie vette bevat. Die beste keuse is volkernheelgraan (whole-kernel intact grains) wat glad nie verwerk is nie. Meel moet verkieslik klipgemaal wees, want dit verhit nie tydens dié stadige maalproses nie en word ook nie gebleik nie. So bly die goedheid behoue. Verfynde grane daarenteen is grane waarvan die semel en die kiem verwyder is, dus bly die endosperm oor, waar al die stysel sit. Probeer verwerkte produkte of fyngebak of enigiets “kits” sover moontlik vermy.

Ek hou van enige soort gekookte pap – hawermout, Maltabella, maar veral mieliepap, die lekker growwe soort wat jy so in slopies by padstalle aankoop.

Ons kook dan sommer ‘n goeie potvol en hou die oorskiet om paptert mee te maak.

In my huis word daar letterlik meer dan ‘n dosyn vol eiers elke week verorber. Van roereier en omelette vir ontbyt tot soutterte en self sook ‘n gekookte eiertjie om eierslaai mee te maak. Die duurder eierpryse het ons geensins afgeskrik nie, want die goedheid so alles-in-een verpak kom darem net altevol handig te pas as daar vinnig kos gemaak moet word. ‘n Eierpan, eintlik maar ‘n tipe frittata is menigmaal op die laatontbyttafel en is net so geskik as ligte middagete.

PAPTERT
Paptert was nog altyd ‘n gunsteling by al wat ‘n braai is, maar dit kan net so goed instaan vir ‘n volledige ete en is die ideale manier om van oorskiet ontslae te raak. Die tert kry nie ‘n eiervla oor nie, so dis vinnig gaar. Ons kleur die pap geel met borrie wat ekstra goedheid verskaf.

Maak 1 groot paptert
Bereiding: 20 min
Gaarmaak: 20 min

1 liter (4 k) kookwater of helfte daarvan volroommelk
10 ml (2 t) sout
500 ml (2 k) growwe mieliemeel
5 ml (1 t) paprika
5 ml (1 t) borrie
45 ml (2 e) botter
VULSEL
olie
2 uie, gekap
olie
2 rooi uie, in wiggies gesny
200 g sampioene, kleiner gesny
125 g repies spekvleis of enige oorskiet gaar vleis
100 g baba-spinasieblare
4 fetakaassirkels of mozzarella- of Cheddarkaas
Mikrokruie vir afronding (opsioneel)

Voorverhit die oond tot 180˚C. Spuit ‘n langwerpige losboom-tertpan goed met kossproei.
1 Plaas water en sout in ‘n kastrol en roer die mieliemeel geleidelik by. Roer die paprika en borrie by. Kook tot gaar, sowat 20 minute, roer elke nou en dan. Roer botter by.
2 Druk driekwart van die mieliepap op die bodem en teen die kante van die voorbereide pan.
2 VULSEL Verhit intussen die olie en braai die ui tot sag. Skep uit en braai die rooiui-skywe tot sag. Skep uit. Braai die sampioene en spekvleis tot gaar.
3 Skep die uiemengsel op die paptert. Sprinkel die spinasie bo-op en rangskik die rooiui-wiggies, sampioene en spekvleis bo-op.. Sprinkel die kaas bo-oor.
4 Rol die res van die mieliepap in bolletjies en rangskik bo-op die tert. Smeer met olie. Bak vir 20 minute tot die kaas gesmelt is. Sprinkel die kruie oor en sit voor.

GEBAKTE EIERPAN
In die eierpan kan jy na hartelus rondspeel met groente in alle kleure.

Genoeg vir 4—6 mense
Bereiding: 10 min
Gaarmaak: 20 min

Olie vir braai
6 stingeluie, gekap
6 murgpampoentjies, in skywe gesny met ‘n aartappelskiller of grof gerasper
1 rooi soetrissie, in blokkies gesny
Sout en swartpeper na smaak
6 baba-aartappels, gekook en in skywe gesny
paprika
45—60 ml (3 e) songedroogde tamatie in vinaigrette, gekap of vars kersie-tamaties
125 ml (1/2 k) swart olywe
125 ml (1/2 k) sterk Cheddarkaas, gerasper
6 eiers, geklits
60 ml (1/4 k) melk
Handvol baba-spinasie of roketblare
Pecorino-kaasskaafsels

Voorverhit die oond tot 180˚C.
1 Giet olyfolie in ‘n pan en roerbraai die ui, murgpampoentjies en soetrissie tot sag. Skep uit en roer die songedroogde tamaties en olywe by.
2 Giet nog bietjie olie in die pan en braai die aartappelskywe saam met bietjie paprika tot effe bros. Pak op die boom van ‘n goedgesmeerde pan met oondvaste handvatsels en skep die groentemengsel oor.
3 Sprinkel die kaas oor, klits die eiers en melk en giet oor.
4 Bak sowat 20 minute of tot die eier gestol is.
5 Sprinkel die spinasie of roketblare en pecorino-skaafsels oor.
6 Sit dadelik voor.

Ek is nie ‘n groot eter soggens nie, veral nie as ek nog moet gaan oefen nie. Dan is ‘n smoothie wat jy in ‘n blits in die NutriBullet kan maak meer as genoeg vir my.

Daarvoor hou ek graag ‘n pak bevrore bloubessies, wat as ‘n superkos beskou word, in my vrieskas aan. Saam met ‘n handvol spinasie en volroom-jogurt maak dit ‘n heerlike romerige smoothie. Omdat ek ook nie ‘n groot vleiseter is nie, is die dan ook sommer net die regte plek om ‘n proteienryke skommel (USN se Low GI Nutrition shake – DIETFUEL ULTRALEAN bevat 21 g proteien per porsie asook baie vesel en min suiker) in te werk. So smaak dit heelwat beter as wanneer jy die skommel net met water meng.

Suiwel is ‘n goeie bron van protein, die basiese bousteen van breinselle en is ook ‘n goeie bron van B-vitamiene. Dit help met energie-metabolisme en verseker genoegsame toevoer van energie na die brein. Suiwelprodukte wat gefermenteer is soos jogurt en sommige kase bevat minder laktose (melksuiker) – dis baie keer waarvoor mense sensitief is in suiwel. Hulle bevat ook goeie derm-bakterieë wat kan help met goeie spysvertering. Ek verkies ook volvet-jogurt, want vet is veral goed vir breinontwikkeling (in babas). Bessies is ryk aan anti-oksidante wat help om skadelike stowwe, vry radikale, te verwyder en daar word ook geglo dat dit help met geheue.

Spinasie is anti-inflammatories, hoog in vesel, antioksidante en yster (eet sitrus vrugte daarby vir beter absorpsie) en help met brein- en senuweestelsel funksies

Pynappel is anti-inflammatories en help veral om inflammasie in gewrigte en spiere te voorkom, verder bou dit die immuunstelsel op en verbeter bloedsirkulasie.

Soos die dag aanstap en mens besig raak, kan ek hier by middag se kant voel jy begin nou stoom verloor. Meestal maak ek tyd en geniet ‘n vinnige slaai, maar soms as die spertye net te op jou is en die tyd jou inhaal, het jy skaars tyd vir iets te drinke.

Eens op ‘n tyd het ek sommer ‘n bottel suikervrye grondbonebotter in my laai gehou en ‘n vinnige skeppie daarvan geniet en ek weet nou hoekom dit my weer woema gegee het. Buiten vir die vinnige energie, is grondbone ryk aan vitamien E wat die senuwee-membrane beskerm en so help dat die brein goed funksioneer.

Maar dis darem baie lekkerder om die energieryke breinkos eerder in ‘n heerlike koekie te geniet. Dit kan jy ook sommer in jou lessenaarlaai hou en dis ideaal om in te pak saam werk of skool toe. Die koekieresep wat ek graag gebruik, kry geen meel of gluten in nie en die suiker is minimaal, veral as mens dit met die suiker-en-versoetermengsels aanmaak wat mens deesdae te koop kry om mee te bak of gebruik helfte suiker en versoeter.

BLITSBLOUBESSIESKOMMEL
As ek die dag ‘n taai oefensessie het, werk ek sommer ook ‘n skep of twee weiproteïen hierby in. As ek pynappel byvoeg, is die mengsel meer dan soet genoeg.

Maak sowat 500 ml (2 k) skommel (Genoeg vir 2 mense)
Bereiding: 2 minute

250 ml (1 k) bevrore bloubessies
250 ml (1 k) fyngekapte pynappel
60 ml (1/4 k) fyngesnyde spinasie
60 ml (1/4 k) warm Carmién groen rooibostee (ek hou van die Revive met brandrissie en gemmer in)
160 ml (2/3 k) natuurlike volroomjogurt
15—30 ml bruinsuiker of heuning (opsioneel)

1 Plaas al die bestanddele in die beker van ‘n staafmenger.
2 Verpulp tot glad.
3 Giet in ‘n glas en geniet.

LEKKER BROS GRONDBONEBOTTERKOEKIES

Die lieflike bros koekies bevat net 5 bestanddele en is sonder gluten. Ek gebruik ook suikerlose grondbonebotter daarvoor. Dis binne minute klaar gemeng. Ook ideaal om in die kinders se kosblikke te pak. Hulle sal dit net so geniet om sommer self die koekies aanmekaar te slaan.

Maak 18—20 koekies
Bereiding 10 min
Baktyd: 15 min

250 g suikerlose gladde grondboontjiebotter (Ek gebruik Simple Truth van Checkers)
20 g kakao
1 eier
80 g versoeter-en-suikermengsel of andersins helfte bruinsuiker en versoeter wat geskik is om mee te bak
5 ml (1 t) koeksoda
Versiersuiker om in te rol
Grondbone vir versiering

Voorverhit die oond tot 180˚C. Smeer 2 bakplate.
1 Meng al die bestanddele tot ‘n sagte deeg met jou hande buiten die versiersuiker en die grondbone.
2 Skep 15 ml (1 e) deeg uit met ‘n maatlepel en rol in bolletjies. Rol in versiersuiker.
3 Pak op ‘n bakplaat en druk effe plat met ‘n vurk. Druk ‘n halwe grondboon in elk.
4 Bak 15 minute tot gaar (die koekies sal steeds sag wees). Laat afkoel op die bakplaat, pak dan op ‘n afkoelrak en laat heeltemal afkoel. Bêre in ‘n lugdigte houer.

‘Easy Al Fresco‘ bevat smullekker resepte wat ideaal is vir buite eet, hetsy op die stoep, in jou tuin, by die see, in die bos of berg of erens tussen nêrens. Grootste lekkerte is dat nie een van die resepte elektrisiteit vereis nie, maar oor die vuur of in die Weber of op gas gaargemaak kan word. Die ideale boek om in te pak as jy nou weer op ‘n voetslaan-uitstappie of visvang-naweek gaan. Die boek bevat resepte vir van heerlike brode met doopsouse, aptytwekkers en slaaie, toebroodjies en heerlike hoofgeregte en poedings.

‘Loaded BLT salad with avo, croutons and crispy onions’
Resep deur Ilse van der Merwe
“Sometimes I love turning a classic upside-down, yet retaining the original flavours that I know and love. It’s the case with this BLT sandwich-turned-salad – layers of crunchy lettuce, crispy bacon, the freshest ripe tomato, loaded with creamy avo, some pan-fried croutons (yesterday’s loaf) and a jar-shaken sweet and tangy dressing. A totally scrumptious combo.”

Serves 2 as a main, or 4 as a side
Tools: tablespoon | large wide frying pan | spatula | heat source | chopping board | chopping knife | medium jar with lid | teaspoon | salad bowl or platter

45 ml (3 Tbsp) extra virgin olive oil
2 slices bread (your choice), torn into bite-size chunks and some smaller bits
salt and pepper, to taste
250 g smoked streaky bacon
60 ml (¼ cup) extra virgin olive oil
20 ml (4 tsp) apple cider vinegar (or fresh lemon juice)
15 ml (1 Tbsp) mustard
15 ml (1 Tbsp) honey
1 small clove garlic, minced or finely grated (optional)
a medium bunch crunchy lettuce leaves (e.g. gem, romaine, iceberg)
2 large ripe tomatoes, sliced (or 250 g small tomatoes, halved/sliced)
1 large ripe avocado, sliced
2–3 Tbsp (30–45 ml) crispy onion salad topping (optional)

1 Heat the 45 ml olive oil in a pan and add the bread chunks, frying them on all sides until lightly brown. Season lightly with salt and pepper. Remove the croutons from the pan, then add the bacon (in the residual oil), and fry until crisp, stirring often. Remove from the pan, set aside to cool, then chop into smaller shards.
2 To make the dressing, add the 60 ml oil, vinegar, mustard, honey and garlic (if using) to a jar. Season lightly with salt and pepper, close the lid and give it a vigorous shake until well emulsified. Set aside.
3 Arrange the lettuce, tomatoes and avocado in a salad bowl or on a platter, top generously with the croutons, bacon and crispy onion (if using), drizzle over the dressing and garnish as desired. Serve immediately.

Lentil salad with sun-dried tomatoes, feta and herbs

“Many supermarkets sell antipasti-style sun-dried tomatoes in vinaigrette – they’re softer than regular sun-dried tomatoes that are preserved in oil and I find them more flavourful. Using the vinaigrette as a dressing is a short-cut to achieving wonderful results with minimum effort. The success of the lentils lies in choosing a large lentil that won’t disintegrate during cooking as it needs to keep its shape.”

Serves 4–6 as a side
Tools: medium-large pot | colander | mixing or salad bowl | chopping board | chopping knife

250 g (1¼ cups) large green/brown/black lentils (or puy or Castelluccio lentils)
240 g sun-dried tomatoes in vinaigrette, sliced into smaller chunks, liquid reserved
30–45 ml (2–3 Tbsp) extra virgin olive oil
15 ml (1 Tbsp) balsamic vinegar
salt and pepper, to taste
200 g feta, crumbled
½ small red onion, finely sliced
a bunch mixed fresh soft herbs, finely chopped (e.g. dill, parsley, chives and basil)

1 Place the lentils in a pot and fill with water, about 3 cm above the lentils (don’t add salt yet). Bring to a simmer, then cook, uncovered, for about 20 minutes until just tender. Drain, then transfer to a mixing bowl.
2 Add the tomatoes with their reserved liquid, the olive oil and balsamic vinegar, stirring to mix.
3 Season with salt and pepper, then leave to cool to room temperature.
4 Gently stir in the feta, onion and herbs. Serve at room temperature.

Notes
As a low-effort substitute if you don’t want to cook the lentils yourself, you can use 2 × 400 g cans of ‘organic lentils in water’ – just drain and rinse before assembling.
For a fully vegan salad, use a vegan alternative for the feta.
The salad may be made a day ahead, stored in the fridge and returned to room temperature before serving.

Die boek is beskikbaar by meeste boekwinkels teen sowat R430 en kan ook aanlyn bestel word. Een gelukkige persoon kan ook ‘n boek wen. Al wat jy hoef te doen is om my sosiale media blaaie (Instagram: CarmenNiehausSa en Facebook: Carmen Niehaus asook Ilse van er Merwe se profiele te “like’ en volg op Instagram asook Facebook) en lewer asseblief kommentaar op die relevante plasing op my blad. Die kompetisie loop tussen die 5de Januarie, tot Vrydag, die 12de Januarie. Diegene wat nie albei profiele se blaaie gevolg, ‘like’, en kommentaar gelewer het nie, sal dus nie kwalifiseer vir die wenprys nie.

Daar is vir my nie ‘n beter en mooier manier om die vreugde van Kersfees oor te dra as in die woorde van Koos du Plessis nie. En terwyl julle daardie woorde oordenk, is hier vir oulaas ‘n samevatting van my Kersfeestafel vir 2023.

Welkom, o stille nag van vrede onder die Suiderkruis Wyl stemme uit die ou verlede oor sterrevelde ruis
Kersfees kom, Kersfees kom, gee aan God die eer Skenk ‘n helder somerkersfees aan hierdie land, o Heer
Hoor jy hoe sag die klokke beier in eeue-oue taal Kyk, selfs die nagtelike swye, vertel die ou verhaal
Kersfees kom, Kersfees kom, gee aan God die eer Skenk ‘n helder somerkersfees aan hierdie land, o Heer
Voel jy ook nou Sy warm liefde as ons die dag gedenk Toe Hy Sy Seun aan ons gestuur het, ons grootste kersgeskenk
Kersfees kom, Kersfees kom, gee aan God die eer Skenk ‘n helder somerkersfees aan hierdie land, o Heer

DIE SPYSKAART
Fynbos-volgraan-plaasbroodjies met kaaskersboompies

Gemmer”gammon” met waatlemoen-en-spanspek
Slaphakskeentjies
Koperpennieslaai
Beet-en-aarbeislaai
Broccoli-en-tamatieslaai

Swartwoud trifle-koek

TE DRINKE
WYN
Piekenierskloof Heirloom White
Piekenierskloof Cinsault
Piekenierskloof Chenin Blanc
Piekenierskloof Pinotage (by koek)

TEE
Carmién Floral Berry
Carmién Tropical Burst
Carmién Orange Camomile
Carmién Turkish Delight (by koek)

KOS, WYN EN TEE – ‘N FEESMAAL

Ons het die wyne en tees noukeurig gekies om die kos te komplimenteer. En omdat ons ‘n somerse Kersfees vier, sorg dat die wyne verkoel is, selfs die rooi wyn.

Piekenierskloof se Chenin Blanc pas goed by die gemmer in die gerookte gammon terwyl die Cinsault heerlik is saam met die tamatiesousie van die koperpenniewortelslaai en ook by die tamatie in die broccoli-slaai. Die Heirloom White asook die Chenin Blanc werk ook goed saam met al die slaaie.

Die swaarder Piekenierskloof Pinotage met sjokoladenote is die ideale pasmaat by die swartwoud-triflekoek.

Wat die tee betref – ons sorg altyd vir so 3 verskillende soorte potjies tee op tafel waaraan jy tussendeur kan sip om as paletskoonmaker en ook hidreerder te dien. Dit werk ook uitstekend om die smake en geure van beide die kos en die wyn na vore te bring. Die tee smaak op sy beste as dit so by 60°C gedrink word, sonder suiker. So maak dit vroeg en laat afkoel. Plaas dit dan op ‘n brandertjie om dit warm te hou.

My keuse van Carmién-tees vir die tafel is as volg:

Die Carmién Floral Berry met soeterige bessiegeure om saam met die waatlemoen-en-spanspek by die gammon te gaan asook saam met die aarbei-en-beetslaai met sy woudbessie-slaaisous.

Die Tropical Burst met sy tropiese geure sal ook heerlik wees saam met die gemmer van die gammon, en ook by veral die bêreslaaie terwyl die Orange Camomile vir my altyd ‘n móét op tafel is omdat dit by enige kos en wyn so lekker pas. Ek het ook Orange Camomile in die slaaisous van die broccolislaai gebruik, so dit sal daardie ligte lemoengeurtjie daar ook optel.

Turkish Delight spel altyd vir my soetgoed en die rooswaterprofiel werk heerlik saam met die sjokoladekoek en die rooi vrugte asook die rooi vrugte in die Pinotage.

Maar soos ek altyd sê, daar is geen reels nie, probeer en eksperimenteer bly die wagwoord.

Op die familie-kersfeesete uit my kinderdae was daar altyd ‘n verskeidenheid soetigheid insluitend die Kerspoeding met die geldjies in. Nie dat dit ons gunsteling was nie, maar ons het geëet dat ons wange bol staan, alles in die hoop om die grooot geld raak te proe. My gunsteling was trifle – die koeklae met baie soetwyn oor, geel en groen jellie, verskeidenheid gepreserveerde vrugte en neute met baie vla en room. Later van jare het ek die swartboudtrifle ontdek met sjokoladekoek, karamelkondensmelk, kersies en room. Toe het dit my gunsteling geword.

Vanjaar was dit my inspirasie vir ons poeding wat ‘n swartwoudtrifle in die gedaante van ‘n koek is. En ek gebruik gestolde vla wat met karamelrooibostee gemaak word. Net so lekker soos karamelkondensmelk, maar nie so oormatig soet nie. Ek bak die koek in ‘n silikoon-bundt-pan wat in die Airfryer pas. Lekker maklik.

Vir die somerkersfees het ek ‘n aparte koektafel gedek om die statige koek op uit te stal. Die Provensale langbeen-koekstaander van Mervyn Gers is perfek om die koek op staan te maak en ek versier dit met bolletjies silwer en titsels groen saam met wit. Die staander sit ek in ‘n koniferkrans wat Elmarie van der Berg van Soutbos gemaak het. Daarby Mervyn Gers bordjies en oorlose koppietjies. Die Rooi Turksvy-teedoeke verleen titsels rooi en dien as ‘n oorgroot servet.

Carmién se Turkish Delight met rooswatergeure en Piekenierskloof se Pinotage met sy bessie- en sjokoladenote is heerlik saam met die kakao, bessies en aarbeie van hierdie swartwoudtrifle-koek. Skink die tee in die oorlose Provensale-koppies van Mervyn Gers en sip aan klein slukkies Pinotage uit kristalglase.

Swartwoud triflekoek
Maak een groot trifle-koek, genoeg vir 6—8 mense
Bereiding: 20 min
Baktyd: sowat 40 mina

KOEK
500 ml (2 k) koekmeel
125 ml (½ k) kakao
10 ml (2 t) koeksoda
Knippie sout
250 ml (1 k) hawermout
250 ml (1 k) suiker
160 ml (⅔ k) canola-olie
30 ml (2 e) appelasyn
500 ml (2 c) Cookies & Cream Carmién-rooibostee, gemaak met 4 sakkies
KARAMELVLA
500 ml (2 k) melk
4—6 Caramel Carmién-sakkies
Knippie sout
60—80 ml (¼–⅓ k) suiker
40 g vlapoeier
10 ml (2 t) gelatien
AFRONDING
250 ml (1 k) verkoelde room, styfgeklits met bietjie strooisuiker
125 g aarbeie, in skyfies gesny
250 g vars kersies met stele aan indien verkies

Voorverhit die oond tot 180°C (of stel bak by AirFryer, ook 180°C)
1 KOEK Meng die koekmeel, kakao, koeksoda, en sout saam, voeg die hawermout en suiker by en meng goed.
2 Giet die olie, asyn en rooibostee in ‘n groot beker en klits goed.
3 Voeg die teemengsel by die droë bestanddele en meng goed.
4 Spuit ‘n silikoon-bundtpan goed met kossproei. Giet die beslag daarin en bak sowat 40—45 min lank of tot ‘n toetspen skoon uit die middel van die koek kom.
Bedek die koek halfpad deur die baktyd met ‘n vel tinfoelie om te keer dat die bokant nie te donker bak nie.
6 Laat afkoel in die pan en verkoel tot stewig.
7 Halveer die koek horisontaal. Plaas die koek op ‘n koekstaander.
8 VLA Verhit die melk saam met die teesakkies tot net onder kookpunt. Verwyder die teesakkies, voeg die suiker by en bring die melk tot kookpunt.
9 Meng die vlapoeier met ‘n bietjie water tot ‘n pasta, meng bietjie van die verhitte melk by, roer tot glad en voeg by die res van die melk. Meng goed en verhit tot die mengsel verdik en kook.
10 Spons intussen die gelatien in bietjie water, verhit so 10 sekondes in die mikrogolfoond of tot die mengsel gesmelt is, moenie dit laat kook nie.
11 Voeg van die vla by, roer goed en giet by die orige vlamengsel. Roer goed en laat afkoel tot gestol.
12 AFRONDING Klits helfte van die styfgeklopte room by die vlamengsel in. Gebruik ‘n elektriese klister en klits die mengsel tot glad.
13 Smeer driekwart van die vlamengsel op die onderste koeklaag. Pak die gesnyde aarbeie bo-op.
14 Plaas die ander koeklaag bo-op en spuit bollings vlamengsel bo-oor die koek. Versier kwistig met kersies.
15 Rond af met takkies kruisement en sit voor met Piekenierskloof Pinotage en Carmién Turkish Delight.

Vir ‘n somerkersfees kan mens nooit genoeg slaai op tafel hê nie. Buiten vir die bêreslaaie, verskaf kleurvolle slaaie vrolikheid aan die Kersfeestafel: Broccoli-slaai vir die broodnodige groenigheid en aarbei-en-beetslaai vir daardie tikkie rooi. Alles om te pas by ons natuurlike Kerstafel met sy groen Kerskrans wat Elmarie van den Berg van Soutbos spesiaal vir ons gemaak het saam met ander groenigheid uit my tuin waarmee ek die tafel getooi het. Die pragtige bloupatroon Provencale-eetstel van Mervyn Gers verleen daardie tikkie stylvolheid aan die tafel. Koekstaanders, hetsy ou silwer, koper of mooi keramiek, maak uitstekende slaaibakke en verleen hoogte aan die tafel. Die slaaie is absoluut heerlik en dis veral die slaaisouse wat hierby pas, wat mens telkens weer een weer laat skep. Die geheim, hulle word met rooibostee gemaak!

DIE SOUS MAAK DIE SLAAI
Ek maak graag deesdae slaaisous met rooibostee. Nie net is dit propvol antioksidante en ander goedhede nie, maar kan jy ook terselfderty die olie-inhoud heelwat afbring. Carmién se rooibostees met hul besonderse geure maak die lekkerste slaaisouse wat telkens gans en al anders smaak en heerlik is. Die slaaisouse hou goed in die yskas.

BROCCOLI-SLAAI MET SITRUS-SLAAISOUS
Genoeg vir 6 mense
Bereiding: 15 min

SLAAISOUS
125 ml (½ k) Carmién Orange Camomile gemaak met drie teesakkies
Sap en gerasperde skil van 1 suurlemoen
30 ml (2 e) olyfolie
2 knoffelhuisies, fyngedruk
15 ml (1 e) korrelmosterd
5 ml (1 t) Dijonmosterd
15 ml (1 e) heuning
45 ml (3 e) vars gekapte pietersielie, koljanderblare en ment
Sout en peper na smaak
SLAAI
1 kop broccoli, in kleiner blommetjie gebreek
125 g baba-tamaties
1 rooi ui, in dun repies gesny
Roketblare of koljanderblare vir bo-oor sprinkel

1 SLAAISOUS Meng alles goed saam.
2 SLAAI Plaas die broccoli in ’n bak, giet kookwater oor en laat staan so 5 minute. Dreineer, en giet die slaaisous oor en laat afkoel.
3 Voeg die baba-tamaties en ui by en meng deur.
4 Skep in ’n slaaibak of koekbord en sprinkel die kruie net voor opdiening oor.

AARBEI-EN-BEETSLAAI

Ek koop deesdae graag vir my daardie vakuumverpakte pakkies klaargekookte beetslaai. Ideaal om binne minute ‘n heerlike slaai mee op te tower, die beet en aarbeie vul mekaar mooi aan. Carmién se Energize-roobostee bevat onder andere bietjie woudbessies en boegoe wawt nie net die aarbeigeure in die slaai mooi optel nie, maar ook ‘n tikkie fynbosgeure aan die slaai verskaf.

Genoeg vir 6 mense
Bereiding: 15 min

Woudbessie-en-boegoe-slaaisous
SLAAISOUS
4 sakkies Carmién Energize (rooibos met woudbessies en boegoe)
250 ml (1 k) kookwater
15 ml (1 e) suiker
30 ml (2 e) olie
30 ml (2 e) appelasyn
7,5 ml (1½ t) Japanese sojasous
2,5 ml (½ t) fyn sout
SLAAI
2 sakkies vakuumverpakte klaargekookte beet
125 g aarbeie, gehalveer
1 rooi ui, in ringetjies gesny
Sprinkel gepekelde groenpeperkorrels
1 blok fetakaas met swartpeper
Bronkorsblare vir bo-oor sprinkel

1 SLAAISOUS Plaas teesakkies in ‘n maatbeker en giet die kookwater oor. Laat trek en koel af. Verwyder die teesakkies. Voeg die res van die sousbestanddele by en meng baie goed.
2 SLAAI Rangskik die slaaibestanddele in ‘n slaaibak of koekstaander en giet die slaaisous oor. Krummel die feta-kaas oor en stapel die bronkosblare bo-op. Verkoel tot met voorsit.Blog post 1:

DIE SPYSKAART
Fynbos-volgraan-plaasbroodjies met kaaskersboompies

Gemmer”gammon” met waatlemoen-en-spanspek
Slaphakskeentjies
Koperpennieslaai
Beet-en-aarbeislaai
Broccoli-en-tamatieslaai
Swartwoud trifle-koek

TE DRINKE
WYN
Piekenierskloof Heirloom White
Piekenierskloof Cinsault
Piekenierskloof Chenin Blanc
Piekenierskloof Pinotage (by koek)

TEE
Carmién Floral Berry
Carmién Tropical Burst
Carmién Orange Camomile
Carmién Turkish Delight (by koek)

BêRESLAAIE

Ek het in ‘n huis grootgeword waar daar nie net verwoed konfyt en blatjang gekook is nie, maar ook ingemaak en alle oorskot uit die groentetuin of vrugteboorde ingelê is vir latere gebruik. Ons praat van kerrieperskes, slaphakskeentjies, koperpennie-wortelslaai, beetslaai en selfs op ‘n kol passata toe die tamaties omtrent die groentetuin ingeneem het. Die bottels het elkeen ‘n plakker opgekry met die naam en inmaakdatum, neergepen in my ma se netjiese boekhou-handskrif. Op die boonste rak in die koel inloopspens het hulle staanplek gekry, netjies in gelid; soort by soort. As ‘n vakansie aanbreek of oor die groot dae is daardie bottels dan oopgemaak om saam met die dag se spyse te geniet. Ons het gesmul. Elkeen het ‘n gunsteling gehad. Ek het veral gehou van koperpennie-wortelslaai en slaphakskeentjies. Veral koperpennie-wortelslaai het ek as jong getroude gereeld gemaak en dan sommer in die yskas in ons woonstel gebêre. Dit was dan vir lank ons bykos by aandete.

Altyd was ek egter maar terdeë bewus dat my inmaakgunstelinge maar goed gelaai was met die suiker, ter verdediging die suiker het gehelp met preservering. As kosredakteur het ek by verskeie geleenthede hierdie gewilde slaaie getakel en hulle resepte aangepas, minder suiker bygevoeg en ook ontslae geraak van die pakkies soppoeier wat so baie keer gemaklik bygevoeg is om die sous te verdik. My laaste groot probeerslag was kort voor COVID in 2020. Daarna het die toetskombuis vir lank toegestaan. Die bottels ingemaakte slaaie het verlate op ‘n rak in die kombuis agtergebly. Toe ons vir die eerste keer weer kon terugkeer kantoor toe, het ek heel eerste gaan inspekteer of die inmaakslaaie die toets van tyd deurstaan het – en hulle het. Net ‘n jammerte dat dit ook die laaste keer sou wees dat ek by daardie toetskombuis sou instap, want tydens COVID is die leefstyl-afdeling toegemaak en het my lewe soos ek dit vir 32 jaar geken het, vir altyd verander.

Ek is steeds lief vir koperpennie-wortelslaai en vanjaar het dit sterstatus op my Kerstafel, mooitjies voorgesit in ‘n ou silwerkoekstaander. Ek het ook ‘n spesiale wyn daarvoor uitgekies wat heerlik daarby is – Piekenierskloof se Cinsault met sy bessie en kersienote asook aks swart olyf gaan dit veral lekker by die tamatiesousie waarin die wortels ingemaak word. Speel bietjie rond tussen die verskillende rooibostees, veral die Tropical Burst en Orange Camomile en proe hoe die smake telkens verander soos wat mens ‘n ander tee saam met die kos geniet.

Koperpennie-wortelslaai
Maak sowat 1 liter (4 k) slaai
Bereiding: 20 min
Gaarmaaktyd: 15—20 min

SOUS
180 ml (¾ k) suiker
250 ml (1 k) appelasyn of soesjie-rysasyn
125 ml (½ k) Carmién Rescue rooibostee (rooibos en boegoe), gemaak met 2 sakkies
2 x 50 g tamatiepasta
10 ml (2 t) Worcestersous
15 ml (1 e) aangemaakte mosterd
5 ml (1 t) paprika
Sout en peper na smaak
20 ml (4 t) mielieblom
SLAAI
1 kg wortels, skoongeskraap en in dun skyfies gesny
1 groot ui, in ringe gesny
2 rooi of geel of groen soetrissie, in blokkies gesny
Olie

1 SOUS Plaas al die sousbestanddele in ‘n groot kastrol, verhit en roer tot die suiker opgelos het. Bring tot kookpunt.
2 SLAAI Plaas die wortels in ‘n kastrol, giet kookwater oor en bring vinnig tot kookpunt. Dreineer.
3 Braai intussen die ui en soetrissies in bietjie olie tot sag, voeg by die wortels.
4 Giet die sous oor en bring tot kookpunt.
5 Skep in gesteriliseerde flesse, maak goed vol en verseël.
6 Sit voor as deel van die somerkersfees-ete.

Slaphakskeentjies
Daar is altyd ‘n bottel of meer van hierdie ouwêreldse slaai op my rak. Deesdae kook ek die uitjies in groen rooibostee wat ‘n effense kruiesmaak verleen en bodder ook nie om die uitjies vooraf te skil nie. As die uitjies gaar is, glip die skilletjies sommer af.

Maak sowat 750 m l(3 k)
Bereiding: 30 min
Gaarmaaktyd: 30 min

UIE
1 kg piekeluie
45 ml (3 e) stokkies groenrooibostee van Carmién
Kookwater
SOUS
125 ml (½ k) appelasyn
125 ml (½ k) soesji-rysasyn of vars uitgedrukte suurlemoensap
125—160 ml (½–⅓ k) suiker
4 eiers
25 ml (5 t) mosterdpoeier
Knippie sout

1 UIE Plaas die uie in ‘n kastrol en strooi die stokkiestee oor. Giet kookwater oor tot die uitjies heeltemal bedek is. Kook tot sag.
Dreineer, spoel af en koel effe af tot hanteerbaar en trek die skilletjies af.
2 SOUS Plaas die asyn, en/of suurlemoensap en suiker in ‘n vlekvrye staal kastrol en verhit tot die suiker opgelos het. Verwyder van die hitte.
3 Klits die eiers, mosterdpoeier en sout saam, voeg bietjie van die asynmengsel hierby en klits goed.
4 Voeg by die res van die asynmengsel in die kastrol, roer en verhit oor lae hitte tot die sous verdik. Roer gedurig.
5 Meng die uitjies by en skep in ‘n gesteriliseerde glasbottel. Verseël.
6 Hou in yskas na oopgemaak.

Ek hou van die woord gammon, want dan weet almal dadelik waarvan jy praat. Varkboud kan enigeiets wees van ‘n gewone varkboud met swoerd aan wat jy in die oond bak tot die swoerd heerlik krakerig is tot een wat gerook en gepekel is. Laasgenoemde is die een wat ons altyd na verwys as gammon. Jare gelede het Laetitia Prinsloo van die welbekende kookskool, ICA, in Stellenbosch ‘n Kersete vir ons daar in die Stellenbosse berge voorgesit. Daar is behoorlik uitgehang – buiten vir eend was daar koue gemmer-gammon met waatlemoen en spanspek in ‘n gemmerstropie gebaai, op die spyskaart. Dit alles spel mos pure somer. Dit het een van my trefferresepte geword en ek maak dit gereeld, nou se dae vervang ek net die gemmerlim met rooibostee wat buiten vir die heerlike sagte geure ook sorg dat die vleis lekker sag en sappig is. Ek kies graag ‘n verskeidenheid Carmién-tees om hierdie boud in gaar te maak – Revive met sy gemmer- en brandrissiesmake, Zesty lemon vir daardie broodnodige surigheid en Orange chai wat sagte speserygeure bied.

Carmién se Floral Berry maak veral ‘n heerlike ystee met bessiegeure. Dit werk net goed saam met waatlemoen en spanspek en maak die gemmer minder sterk. Piekenierskloof se Chenin Blanc se vars vrugtegeure pas goed by die gemmer.

DIE SPYSKAART
Fynbos-volgraan-plaasbroodjies met kaaskersboompies

Gemmer ”gammon” met waatlemoen-en-spanspek
Slaphakskeentjies
Koperpennieslaai
Beet-en-aarbeislaai
Broccoli-en-tamatieslaai

Swartwoud trifle-koek

TE DRINKE

WYN

Piekenierskloof Heirloom White
Piekenierskloof Cinsault
Piekenierskloof Chenin Blanc
Piekenierskloof Pinotage (by koek)

TEE
Carmién Floral Berry
Carmién Tropical Burst
Carmién Orange Camomile
Carmién Turkish Delight (by koek)
Gemmer- gammon

Genoeg vir ongeveer 6 mense
Bereiding: 15 min
Kooktyd: sowat 2 ure afhangende van die grootte van die boud

3—3,5 kg gepekelde, gerookte varkboud, ontbeen
2—3 litres Carmién-rooibostee, gemaak met Revive, Zesty Lemon en Citrus Chai (vir elke 500 ml gebruik 2 sakkies van elk)
1 ui, gesny
Paar lourierblare
1 stuk gemmer, in dun repe gesny
AFRONDING
80 ml (⅓ k) gepreserveerde gemmerstukke, fyner gekap
45 ml (3 e) gemmerstroop

1 Plaas die varkboud in ‘n groot kastrol. Bereken 25 min per elke 500 g kooktyd. Berei die rooibostee en giet oor die boud tot die boud daarin bedek is. Voeg die ui, lourierblare en gemmerstukkies by. Bring tot kookpunt en laat prut tot die boud sag is en ‘n toetspen gemaklik uitkom as jy dit daarin druk.
2 Verwyder die boud uit die tee en laat afkoel Verwyder die swoerd en sny diamantpatrone in die vetrand in (dit kan nou so in die yskas gehou word vir ‘n dag of twee).
3 Voorverhit die oond tot 180°C.
4 Meng die gemmerstukke en stroop en smeer oor die vetkant. Plaas in die oond en oondbraai sowat 40—45 minute tot die vet mooi bruingebraai het.
5 Dien warm of koud op saam met die waatlemoen en spanspek.

WAATLEMOEN-EN-SPANSPEK IN GEMMERSTROOP
Saam met die waatlemoen en spanspek soek mens ‘n vars verfrissende smaak van groen rooibos (Revive en Orange Camomile se basis is groen rooibos), slegs met ‘n tikkie rooi rooibos (Zesty Lemon). Creamy Mint, wat ook met groen rooibos gemaak word, gaan net so lekker hierby werk. Rooi rooibos is te swaar en speseryagtig hierby.

750 ml (3 k) Carmién rooibos tea, gemaak met 4 Revive, 4 Orange Camomile en 1 Zesty lemon sakkies
300 g sugar
Bessie-balsamieke asyn na smaak
Derde van ‘n waatlemoen, in 1 cm-skywe gesny
Halwe spanspek, in 1 cm-skywe gesny
Vars mentblaartjies

1 Laat trek die teesakkies in die water vir sowat 5 minute tot lekker sterk. Verwyder die teesakkies en giet die tee in ‘n kastrol.
2 Voeg die suiker by, roer tot opgelos en laat kook tot ‘n stropie, minstens so 10 minute lank. Voeg asyn na smaak by en laat afkoel.
3 Druk sterretjies of maak bolletjies uit die vrugte en plaas in ‘n bak. Giet die afgekoelde stropie minstens 1—2 ure voor opdiening oor die vrugte en verkoel tot yskoud. Sit voor saam met die gammon.

Die Feesgety is amptelik hier en op Langebaan is daar ‘n afwagting in die lug. Stadig maar seker begin die besoekers aankom en is dit nou ewe skielik ietwat van ‘n gesukkel om parkeerplek by die mall te kry. Maar ons kla nie, met die weer wat tans so pragtig saamspeel en die lagoon die diepste turkooisblou het Langebaan sy mooiste mooi vir ieder en elk oopgegooi om saam te kom Kersfees vier en die wonder van die Kersverhaal te kom beleef. In die kerk stap die kartonkamele en -herders lewensgroot teen die muur af na die krip voor in die kerk waar daar van nou af elke Sondag ‘n Adventkers aangesteek word tot Kersfees aanbreek. En oraloor hoor ek hoe mense begin regskud en plan maak vir die groot eet op Kersdag.

Ekself het tydens my jare as kosredakteur by Huisgenoot vele Kersfeesetes beplan en geskiet, telkens ‘n groot gedoente. Maar die wat my tot vandag toe bybly is waar ons nostalgie in die mix ingeweef het, hetsy dit die geliefde hoenderpastei of gerookte varkboud, trifle of gestoomde doekpoeding met die sente in is wat al deel van die familie is.

Vanjaar het ek ‘n propperse Somerkersfees vir ons oppistoep-fees beplan, want dis waar ons die tafel gaan dek. Alles is koud en kan vooraf gemaak word – dink slaphakskeentjies tot koperpennie-wortelslaai. Boonop hoef jy eintlik nie eers ‘n oond in te span om die ete klaar gekook te kry nie en almal kan op Kersdag heerlik saam kuier sonder ‘n geskarrel in die kombuis .

By ons in die familie is dit nou al ‘n instelling om nie net ‘n wyntjie saam met ons ete te geniet nie, maar ook ‘n potjie of meer rooibostee. Telkens is dit ‘n belewenis om te ervaar hoe die kos, wyn en tee mekaar aanvul en die beste geure in elk na vore bring. Later verduidelik ek verder hieroor.

DIE SPYSKAART
Fynbos-volgraan-plaasbroodjies met kaaskersboompies

Gemmer ”gammon” met waatlemoen-en-spanspek
Slaphakskeentjies
Koperpennieslaai
Beet-en-aarbeislaai
Broccoli-en-tamatieslaai

Swartwoud trifle-koek
TE DRINKE
WYN

Piekenierskloof Heirloom White
Piekenierskloof Cinsault
Piekenierskloof Chenin Blanc
Piekenierskloof Pinotage (by koek)

TEE
Carmién Floral Berry
Carmién Tropical Burst
Carmién Orange Camomile
Carmién Turkish Delight (by koek)

TOOI DIE TAFEL

Wit en natuurlike groen met ‘n titsel silwer is die tema van my Kerstafel. My blomvriendin, Elmarie van den Berg van Soutbos toor met blomme en sy maak die allermooiste Kerskranse wat by Food Lovers’ Market en ook Woolworths te koop is. Vir my maak sy vinnig twee imposante Kerskranse met coniferloof waarin sy hier en daar ‘n blomtakkie wat kan hou insteek as nodige afronding. Dié hang ek aan die lattedak wat skadu bied oor die stoeptafel.

Sy gee ook ‘n bossie pragtige wit blomme en peonies saam wat saam met takke groen loof (teebos, sandolyf, olien, olyfblare) en woestynrosies uit my tuin as tafelversiering dien. Tussen-in maak ek wit en groen kerse staan en gooi ‘n paar silwer bobbeltjies.

Gooi ‘n wit doek (ek het sommer moeselien gebruik wat mooi sag val) oor jou buitetetafel. Ek gebruik my Nostalgie-teedoeke uit die Carmen Niehausreeks (gaan loer op die Swier-webtuiste daarvoor) om as plekmatjies te dien en dek met my spesiale Mervin Gers Provensale-borde saam met silwer messegoed, kristalwynglase (‘n erfenis van my skoonpa) en dubbelwand-glasies vir tee. Die teepotjies op hul staandertjies (gewoonlik sit ons so 3 soorte voor) maak ‘n mooi prentjie (gaan loer by Carmién Tea daarvoor).

In die middel van die tafel maak ek my Mervin Gers koekstaander staan met ‘n pragtige houtengel onder ‘n glaskoepel daarop. Die peonies en ‘n paar silwerbobbeltjies rond dit af.

As opskepskottels vir die slaai span ek ‘n verskeidenheid koekstaanders in en knoop ‘n Rooi Turksvy-teedoek om elkeen se stoel vas wat as servet moet dien.

Die koek wat as poeding dien, pronk op ‘n aparte tafel.

Fynbos-volgraan-plaasbroodjies met kaaskersboompies

Ek bak die broodjies in groot muffinkoppies om sodoende vir elkeen sy eie broodjie te maak. Die broodjie word met gis gemaak, maar benodig geen kniewerk nie. Maklik! Pleks van botter sit ek kaasdriehoekies daarby voor wat altevol prettig lyk as ‘n Kersboompie. Ek gebruik ‘n kombinasie van groen rooibos en rooibos met boegoe wat ‘n subtiele fynbossmaak aan die broodjie gee.

Maak 18-24 broodjies
Voorbereiding: 5 – 10 min
Baktyd: 50-60 min

BROODMENGSEL
1 kg volkoring- of bruinbroodmeel, verkieslik klipgemaal
80 ml (⅓ k) elk sesam-, lyn-, sonneblom- en pampoensade
10 ml (2 t) sout
1 pakkie (10 g) kitsgis
VIR BAK
4—5 x 250 ml (4-5 k) louwarm Carmién rooibos met boegoetee en/of groen rooibostee, gebruik 1 sakkie per 250 ml
30 ml (2 e) olie
Ekstra sade vir bo-oor sprinkel

1 BROODMENGSEL Meng al die droë bestanddele baie goed saam in ‘n groot mengbak.
2 Meng die rooibostee en olie en roer by die bakmengsel in. Die beslag is slap.
3 Voorverhit die oond tot 190° C. Spuit die holtes van 24 groot muffinpanne baie goed met kossproei. Skep die holtes goed vol. Sprinkel ekstra sade oor en laat rys tot dubbel die volume op ‘n warm plek.
4 Bak sowat 50-60 minute tot ‘n toetspen skoon uit die middel van die broodjies kom of tot dit hol klink as jy daarop klop.
5 Lig uit die muffinholtes en laat heeltemal afkoel. Sit voor met kaaskersfeesboompies.

Wenk: Die broodjies vries goed.
Jy kan ook die broodjies in die Airfryer bak.

Kaas-kersfeesboompies
1—2 dosies met 8 elk kaasdriehoekies (ek gebruik The Laughing Cow)
2 sakkies Carmién groen rooibostee of andersins Orange Camomile
Pretzels

1 Verwyder die omhulsel versigtig van die kasies, skeur of knip die teesakkies oop en gooi in ‘n plat bakkie.
2 Rol die kasies in die teemengsel.
3 Druk ‘n Pretzel versigtig onder in elke kasie en druk dan op elk van die volgraan-plaasbroodjies. Plaas op ‘n kleinbordjie.

Nie baie van ons is al hier teen Oktobermaand so in die Kersfeesgees dat ons ‘n Kersfeeskoek of twee gebak kry nie. En dan kan dit ook nogals ‘n gedoente wees en ‘n aardige bedraggie kos.

Ek onthou hoe ons die papier moes knip waarmee die panne gevoer moes word, die kersies kleiner moes sny en selfs die rosyntjies se pitte moes uithaal.

Hierdie Kerskoekbrood is nou weliswaar sekerlik nie die ware Jakob nie, maar dis binne ‘n ommesientjie klaar en ook heelwat gesonder. Dit het nie nodig om ryp te word nie, maar jy kan hom maar dokter met ‘n sopie brandewyn of twee as jy daarna voel.

Aangesien die koek nie veel suiker of botter bevat nie, sal ek sal aanbeveel dat jy die koek so 3 dae laat staan en dan vries anders mag dit droog word.

Ek hou daarvan om die koek te versier met bietjie roomkaasversiersel, maar dis nie nodig nie.

Maak 1 Kerskoekbrood
Voorbereiding: 15 min
Baktyd: 50 min

BROOD
250 g dadels, gekap
80 g gemengde kerskoekdroëvrugtemengsel of slegs rooi glanskersies
80 g botter
180 ml (¾ k) suiker
250 ml (1 k) sterk rooibostee
5 ml (1 t) koeksoda
2 eiers, geklits
500 ml (2 k) koekmeel
10 ml (2 t) bakpoeier
5 ml (1 t) fyn gemmer
5 ml (1 t) fyn kaneel
Knippie sout
100 g okkerneute of pekanneute, gekap
2 x 15 ml (1 e) brandewyn
VERSIERSEL
230 g roomkaas
30 ml (2 e) heuning of versiersuiker
Koekheuning en vrugte (bv. heel vye ) of gedroogde appelskyfies vir bo-op

Voorverhit die oond tot 180°C. Smeer ‘n medium broodpan of twee kleineres.
1 BROOD Plaas die dadels, Kerskoekmengsel, botter, suiker, tee water en koeksoda in ‘n kastrol en kook 5 minute saam. Koel af.
2 Voeg die eiers by en sif die droë bestanddele oor. Voeg die neute by en meng liggies.
3 Skep in die voorbereide pan, maak gelyk en bak 50 minute of tot ‘n toetspen skoon uit die middel van die brood kom.
4 Laat effe afkoel in die pan, keer uit en laat heeltemal afkoel.
5 Giet ‘n sopie brandewyn oor en stoor die afgekoelde koek in ‘n lugdigte houer. Giet weer ‘n sopie oor net voor jy die koek vries.
6 VERSIEREL Ontvries die koek voordat jy dit gaan voorsit en rond af met die versiersel.
7 Meng die roomkaas en heuning en skep oor die brood. Versier met koekheuning en vars vye of gedroogde appelskyfies.

Desember is nie vakansietyd op ‘n vrugteplaas nie, so die gedagte van blikke vol koekies wat saam gaan op vakansie moes wag tot Aprilmaand wanneer ons vir ‘n week Hartenbos verkas het. Nee, die plaaswerf was een groot gewoel en gewerskaf om die vrugte gepluk, gepak en gedroog te kry en almal se nerwe was klaar. Op die droogbane onder die huis het die rye stallasies oranjerooi geskyn soos die vrugte in die son gebaai het to hulle mooi droog was. Ma het bottels en bottels appelkooskonftyt gekook. Tog is daar êrens ook tyd ingeruim vir koekies bak. Gemmerkoekies, soetkoekies, appelkoosvierkante, brosbrood, Hertzoggies en grondbonekoekies. En ons moes hand bysit.

Tydens my jare as kosredakteur het dubbel spertye vanaf Novembermaand jou so laat les opsê dat koekies bak nie baie hoog op my agenda was nie. Gelukkig het my skoonma en skoonsussie gesorg dat die koekblikke vol kom.

En nou dat ons hier op Langebaan bly en ek my werk- en huistyd beter met mekaar afgewissel kry, ruim ek wel tyd in vir koekies bak. Maar dit moet nou ook nie ure neem nie. Dis dan wanneer hierdie basiese brosbroodresep wat jy vir ‘n hele verskeidenheid koekies kan gebruik, goed te pas kom. Jy maak die deeg sommer in die voedselverwerker aan.

Ek eksperimenteer ook deesdae al hoe meer met glutenvrye gebak en dan is hierdie grondbonekoekie weer ‘n wenner – dit word basies met kakao (nie eers glutenvrye meel nie) en grondboontjiebotter gemaak. Veral kinders is gek daaroor. Wees ook sommer slim en bak hierdie koekies as geskenke.

(Veelsydige brosbrood)
BROSBROOD
250 g yskoue botter, in stukke gesny
250 ml (1 k) versiersuiker, gesif
500 ml (2 k) koekmeel
80 ml (1/3 k) mielieblom
80 ml (1/3 k) papawersaadjies, of gekapte kruie (opsioneel)

1 BROSBROOD Plaas al die bestanddele in die voedselverwerker. Verwerk tot die botter goed in die meel ingemeng is en ‘n bol om die lem vorm.
2 Skep uit die voedselverwerker. Vorm in ‘n bol, draai toe in kleefplastiek en verkoel ‘n halfuur lank.

vir brosbrood
Berei die deeg sonder sonder saadjies of kruie. Druk die deeg vas in ‘n gesmeerde 20 cm-vierkantige koekpan. Merk in lang stafies, druk vurkmerke op elke stafie en strooi strooisuiker bo-oor. Bak 10 minute by 200°C, verlaag hitte tot 160°C en bak nog sowat ‘n halfuur of tot ‘n ligte strooikleur. Strooi ekstra strooisuiker oor. Koel af en sny in stafies.

vir kruie-koekies
Berei die deeg. Pak vars kruietakkies op ‘n plat oppervlak, druk die deeg daarop vas, plaas ‘n vel kleefplastiek of bakpapier op en rol die deeg uit tot so 3 mm dik (die kruie sit aan die onderkant vas). Druk koekies, enige vorm uit, pak op bakplaat en bak sowat 8—12 minute by 180°C tot gaar. Sit voor met kaas.

vir hartjie-koekies
Berei die deeg en rol uit. Druk hartjies uit met ‘n koekiedrukker. Pak helfte van die deegharte op die bakplaat, plaas ‘n skeppie roomkaas bo-op met ‘n lepeltjie konfyt op. Smeer die kante met water. Plaas nog ’n deeghartjie bo-op en druk die kante vas met ‘n vurk. Sny ‘n kruisie in die middel. Smeer die bokant met melk en sprinkel suiker oor. Bak sowat 12 – 15 minute by 180°C of tot goudbruin en gaar. Laat effe afkoel op die bakplate en plaas dan op ‘n draarakkie om heeltemal af te koel. Stuif met versiersuiker.

vir konfytkoekies
Berei die deeg, rol uit en druk sirkels uit. Druk klein hartjies of sirkeltjies in die middel van helfte van die sirkels. Pak al die koekies op die bakplaat en bak 8–10 minute of tot gaar by 180°C. Koel af. Plak ‘n hartsirkel en heel sirkel aanmekaar met aarbeikonfyt. Stuif met versiersuiker.
vir hertzoggies
Berei die deeg en rol dun uit. Druk groot sirkels met ‘n koekiedrukker uit en voer die holtes van ‘n kolwyntjiepan daarmee uit. Skep ‘n klontjie appelkooskonfyt in. Klits 3 eierwitte styf, voeg 250 ml (1 k) strooisuiker geleidelik by terwyl jy klits. Roer die klapper by. Skep lepelsvol van die mengsel oor die konfyt tot goed bedek. Bak 20—25 minute lank by 180°C tot die deeg en die kors gaar en goudbruin is.

GRONDBONEBOTTER-KOEKIES
Die lieflike bros koekies bevat net 5 bestanddele en is sonder gluten. Dis binne minute klaar gemeng.
Maak 18—20 koekies
Bereiding 10 min
Baktyd: 15 min

250 g suikerlose grondboontjiebotter
20 g kakao
1 eier
80 g bruinsuiker of helfte versoeter
5 ml (1 t) koeksoda
Versiersuiker om in te rol
Grondbone vir versiering

Voorverhit die oond tot 180˚C. Smeer 2 bakplate.
1 Meng al die bestanddele buiten die versiersuiker en die grondbonebotter.
2 Skep 15 ml (1 e) deeg uit met ‘n maatlepel en rol in bolletjies. Rol in versiersuiker.
3 Pak op ‘n bakplaat en druk effe plat met ‘n vurk.
4 Bak 15 minute tot gaar (die koekies sal steeds sag wees). Laat afkoel op die bakplaat, pak dan op ‘n afkoelrak en laat heeltemal afkoel. Bêre in ‘n lugdigte houer.