En voor jy kon sê mes, sit ons alweer in die helfte van Januarie. Meeste mense weer terug by die werk , die skole het amper begin en ons almal moet weer ingeskud kom in ‘n roetine.

Hier op Langebaan haal die dorpenaars weer (verlig) asem, want alhoewel ons jaarliks die besoekers met ope arms ontvang, is dit goed om nou weer vinnig Mall of Spar toe te kan ry en inkopies doen sonder om in lang toue te staan en te stoei vir parkeerplek. Dit was lekker om die turkoois waters van die lagoon saam met die besoekers by Shark Bay en Kraalbaai te geniet, maar die viswaters sal ons nou weer begin aandurf nadat die bootverkeer op die meer afgeneem het en ons steeds die voorreg het om dit te kan benut. Vir beter weer kan ons die afgelope week of wat juis nie gevra het nie.

Elke jaar skop mos maar af met goeie voornemens, en meestal is beter eetgewoontes een van hulle. Gesond eet was nog nooit vir my moeite nie, inteendeel ek geniet dit om iets vars en heilsaam te nuttig. Maar vanjaar poog ek om meer spesifiek te wees, soos bv om genoegsaam omgega 3 en 6 vetsure in te neem, want die goedheid daarvan ken geen perke nie.

Saam met die roetine van ‘n nuwe jaar, kom ook die kopseer van wat om te maak vir aandete wat jy vinnig aanmekaar kan slaan, maar steeds voedsaam is – dis hier waar veral blikkies tuna ter sprake kom, want nie net bevat dit die regte vetsure nie, maar ook hope proteien, 24 g per blikkie. Canola-olie het ook die perfekte balans tussen omega 3 en omega 6 vetsure. Avokado is die wondervrug wat propvol gesonde vette is. So vir aandete meng ek deesdae graag ‘n paar blikkies tuna met bietjie groente en bak viskoekies daarmee en daarby ‘n heerlike vullende avokadoslaai of selfs ‘n Brusselse spruite slaai. Lekker lig, maar tog vullend en uiters voedsaam.

Wat is omega 3 en omega 6 vetsure
Beide omega 3 en omega 6 vetsure is poli-onversadigde vetsure wat nie deur die liggaam vervaardig word nie, daarom word hulle essensiële vette genoem en kan dit slegs deur die dieet ingeneem word.
Omega-6 vetsure verskaf meerendeels energie en is te kry in meeste plantolies, neute en sade. Inname daarvan is meestal voldoende aangesien dit volop in die dieet voorkom.
Mense moet egter meer omega 3 vetsure as omega 6 vetsure inkry sodat die balans tussen die twee korrek is. Meestal is die inname hiervan nie genoegsaam nie en kan dit dan ‘n wanbalans en veral inflammasie tot gevolg hê.
Omega 3 speel ‘n baie belangrike rol in optimale gesondheid en het verskeie gesondheidsvoordele onder andere:

• Omega 3 kan simptome van depressie en angstigheid verbeter asook die risiko vir Alzheimer’s-siekte en agteruitgang van breingesondheid beveg.
• Dit speel ‘n uiters belangrike rol in breinontwikkeling van veral die fetus en in kinders en kan simptome van AHDH verminder.
• Dit verbeter die risiko-faktore vir hartsiektes. Dit verlaag bloeddruk, verhoog goeie cholesterol en verlaag trigliseriede(slegte vette), verminder die risiko vir bloedklonte en inflammasie.
• Verlaag die risiko vir metaboliese sindroom wat die hoofoorsaak van hartsiektes en diabetes is.
• Kan inflammasie beveg. Inflammasie is ‘n natuurlike respons teen infeksies en skade in die liggaam, maar as dit vir ‘n lang tydperk voortgaan veroorsaak dit kroniese inflammasie wat bydra tot elke Westerse siekte soos kanker en diabetes.
• Dit wil voorkom of dit kan help met gewigsbestuur, maar meer studies is nodig om dit te ondersteun.

Omega 3-vetsure kom veral voor in vetterige vis soos makriel, salm, tuna, forel, haring, oesters, sardyne, ansjovis, vlassaad, chiasade, sojabone en okkerneute. Ons benodig 2-3 porsies van 90g olierige vis per week om genoegsame omega 3 in te neem.
Indien voldoende omega 3 nie deur die dieet ingeneem word nie kan ‘n supplement geneem word.

Avokado bevat hoë vlakke goeie vette (13 g gesonde mono-onversadigde vetsure) wat onder andere meehelp dat mens langer versadig voel. Dit bevat ook baie antioksidante en is anti-inflamatories en goed vir “gut” gesondheid deurdat dit ‘n unieke mengsel van onoplosbare (70%) en oplosbare vesel (30%) het wat kos is vir gesonde gut flora.

VISKOEKIES
Maak sowat 8 viskoekies, afhangende van die grootte
Voorbereiding: 15 min
Gaarmaak: 20 min

VISKOEKIES
2—3 blikke tuna, gedreineer
2—3 stingeluie, fyn gekap of 1 klein ui, fyngerasper
Handvol spinasie, fyn gesny
1 wortel of 2—3 murgpampoentjies, fyngerasper
60 ml (1/4 k) gekapte koljanderblare of pietersielie of andersins ‘n skep koljanderpesto
1 klein rooi soetrissie, gekap (opsioneel)
Gerasperde skil en sap van 1 suurlemoen
5 ml (1 t) fyn komyn of garam masala (opsioneel)
Sout en peper, na smaak
Sowat 125 ml (1/2 k) bruismeel
1—2 eiers, geklits
Sout en peper
AFRONDING
Koekmeel, fyn klapper, broodkrummels of polenta om in te rol
Olie vir braai

1 VISKOEKIES Meng al die bestanddele, saam tot ‘n stewige mengsel. Rol in bolletjies en druk dan effens plat.
2 AFRONDING Rol elk van die viskoekies in meel, klapper, broodkrummels of polenta en verkoel minstens 15 minute. (Die verkoeltyd help voorkom dat die koekies nie breek tydens die braaityd nie).
2 Verhit bietjie olie, nie te veel nie en braai die koekies tot goudbruin aan beide kante.
5 Sit die koekies voor met kerrieklappersous en avokadoslaai
Wenk: As jy koolhidrate vermy, kan jy die meel met 80—125 ml fyngemaakte patat vervang.

KLAPPERKERRIESOUS: Roerbraai 1 ui, 2 knoffelhuisies, en 50 g vars gemmer tot sag. Voeg 25 ml (5 t) groenkerriepasta by en 1 blik (400 g) klappermelk by. Geur met 15—30 ml (1—2 e) bruinsuiker, 30 ml (2 e) sojasous en bietjie visssous. Laat goed kook en roer groot handvol gekapte koljanderblare by.

GROEN SLAAI MET AVOKADO OF BRUSSELSE SPRUITE
Groen vinagrette
Maak 180 ml (3/4 k)

60 ml (¼ k) kruie soos pietersielie en basilie, grof gekap
4 knoffelhuisies, fyngedruk
60 ml (¼ k) olyfolie
45 ml (3 e) druiweasyn
5 ml (1 t) Dijon-mosterd (opsioneel)
Suiker na smaak
Sout en peper na smaak
Plaas al die bestanddele in ’n voedselverwerker en pols tot goed fyn.

Groenslaai met avokado
Genoeg vir 4 mense

1 pak baba-spinasie-en-roketslaai met beetrepies en bosbessies
1 x groen vinaigrette
2 avokado’s, een fyngemaak, ander een in bolle geskep met ‘n lepel
125 ml (1/2 k) broccoli, fyn gekap
125 ml (1/2 k) murgpampoentjies, fyn gekap
Sout na smaak
Sesamsaad of sonneblomsaad
Parmesaankaasskaafsels (opsioneel)

1 Pak die slaai in ‘n slaaibord
2 Giet van die slaaisous oor.
3 Meng die fyn avokado met die broccoli en murgpampoentjies en skep hopies op die slaaiblare. Pak die bolle avokado bo-op
4 Sprinkel die sade en parmesaankaasskaafsels oor.
Wenk: Pleks van die vinaigrette kan jy sojasous en rys-asyn oorsprinkel.

Brusselse spruiteslaai
Genoeg vir 4 mense

150 g Brusselse spruie
1 ciabatta-brood, in stukke gesny
Olyfolie
4 knoffelhuisies, gekap
12 repe spekvleis (opsioneel)
1 x groen vinaigrette
4 stingeluie, grof gekap
Handvol pietersielie, grof gekap
Heel stingeluie vir garnering

Skakel die roosterelement van die oond aan.
1 Breek buitenste blare van die Brusselse spruite af. Hou eenkant.
2 Sny die binnekante fyn op.
3 Pak die broodstukke op ‘n bakplaat, sprinkel olyfolie en knoffelhuisies oor. Bak tot bruin en bros.
4 Rooster terselfdertyd spekvleisrepe tot bros, kap helfte heeltemal fyn en roer by slaaisous in.
5 Meng Brusselse spruitblare en fyngesnyde dele met stingeluie en pietersielie.
6 Giet slaaisous oor.
7 Rangskik broodstukke, Brusselse spruitmengsel op slaaibord, stapel spekvleisrepe bo-op. Garneer met stingeluie.

Ons is lief vir musiek, en veral Afrikaanse musiek word daar baie in ons huis geluister. My man is die musieklike een met ‘n fyn oor en baie ritme en kan enige instrument bespeel sonder dat hy eintlik les daarin moes kry. Maar ekke, ai, my ma het geglo haar meisiekinders moes musiek neem, maar ek dink Mnr Horn was maar net te verlig toe ek na my graad 3 musiekeksamen die handdoek ingooi. Tog kan ek my verluister aan enige mooi musiek, van klassiek tot rock.

So het ons (lees eintlik my man) met ons jaarlikse safari na een of ander wildreservaat altyd geglo dat ons ‘n nuwe arsenaal CD’s moet aanskaf om die langpad korter te maak. En dit was ‘n hele gedoente om paslike CD’s vir waarheen ons ookal op pad was, te kies. Sodra almal netjies hul sit gekry het, is die eerste CD gelaai en het ons lustig saamgeluister, die kinders doodstil agter in die motor. En voor ons ons kom kry, was die langpad verby en almal in ‘n ontspanne gees en lus vir die vakansielekkerte wat voorlê

Maar nou is CD’s se dae vir altyd getel en voertuie kom nie meer met CD-spelers uit nie. Ons kosbare versameling CD’s, verpak in bokse, het op die rak bly staan. Totdat my man dit goedgedink het om alles te begin oorlaai op ‘n stokkie – dit het hom letterlik verskeie nagure (hy is die naguil, ek nie) geneem, maar nou is hy uiteindelik klaar en kan ons ons opnuut weer verlustig aan musiek wat ons al vergeet het ons besit. Die musiek speel heeldag deur in ons huis en bring die mooiste herinneringe van vele reise terug, soos die Acapella-koor se liedjie oor die Hantam, wat altyd in die CD was nes ons Vanrhynsdorp se pas begin uitklim het Kalahari toe. So kan ek vele onthoue opnoem.

Sekerlik net so spesiaal is die herinnering aan wat in die kosmandjie was op sulke reise. My kosherinneringe het ek anderdag met julle gedeel (gaan kyk hier) met ons trippie Botswana toe einde verlede jaar. Maar ons het nie net inpakkos nodig as ons op vakansie gaan nie. Werk toe en skool toe se kospakkies is net so belangrik. Ek onthou tot vandag toe nog die broodjies wat my ma sorgvuldig vir ons gemaak het elke Maandagoggend as ons vir die week koshuis toe moes gaan (en dit moes opmaak vir ‘n hele week verder sonder pousekos): heerlike vars snye plaasbrood, dikgesmeer met plaasbotter met gerasperde kaas op en ‘n stukkie vars blaarslaai of andersins tuisgekookte appelkooskonfyt, netjies toegedraai in waspapier. Ons kon nie wag vir pousetyd nie. My ma moes later dubbele pakkies maak, want ons dorpsmaats het net so lustig saamgesmul. Vir een was daar nie op ons klein dorpie ‘n plek waar jy vinnig ‘n wegneembroodjie kon gaan koop nie en nog minder het my ma daardie tyd gebodder met muffins bak (skons wel, maar dit was vir teetyd). Tog het ek nog altyd ‘n swak vir muffins gehad – nie soetes wat eintlik net ‘n stuk vermomde koek is nie, maar ordentlike swaar klam muffins, gelaai met vesel en droëvrugte en goedheid. Ek verorber hulle sommer net so, nie eers botter of enigiets anders bo-op is nodig nie.

Met die skryf van my Lekker&Goed-boek het ek so ‘n muffin-resep ontdek – propvol vesel en met dadels vir soetigheid; ‘n ander een is ‘n tipe wortelkoekmuffin gemaak met tuisgemaakte granola. Vir my heerlik en ideaal vir inpakkos. Omdat hulle so lekker vries, kan jy sommer die baksel verdubbel en dan net uithaal soos jy nodig kry om in die kospakkie te sit. By pousetyd is die muffin ontdooi en net reg vir eet.

Meer oor die suikerinhoud in vrugte
Baie vrae het ook die afgelope tyd ontstaan oor of die suikerinhoud van veral vrugte sleg is vir ‘n mens. Fruktose is die suiker in vrugte en party groentesoorte. Die fruktose in heel vrugte en groente word stadig afgebreek omdat dit heelwat water en vesel bevat en ook lank neem om te kou, daarom gaan dit nie veel skommeling op bloedglukosevlakke hê nie. Die fruktose-inhoud verskil egter tussen vrugte, so mens moet steeds verstandige keuses maak en porsies beheer. Die groot bohaai oor fruktose wat die lewer kan beskadig gaan egter oor hoëfruktrose-mieliestroop oftewel HFCS, wat baie in verwerkte kosse gebruik word. As fruktose tot HFCS verfyn word, verloor dit die vesel en voedingstowwe wat jou liggaam help om die fruktose goed te verwerk. As mens te veel daarvan inneem deur veral verfynde kosse te eet, kan dit lei tot insulienweerstandigheid wat gepaard gaan met die opbou van vet in die lewer.

Met bogenoemde in aggenome het ek begin om bygevoegde suiker in veral soetigheid en gebak so min as moontlik te maak en dit grotendeels te vervang met natuurlike soetmakers soos vrugte, veral appels en dadels asook groente soos patat wat ook baie vesel bevat.

Al is dadels van die vrugte wat die swaarste gelaai is met suiker – 12 dadels bevat altesaam 15 ½ teelepels suiker- het dit ‘n lae glukemiese indeks en is gepak met voedingstowwe, anti-oksidante en vesel. Saam met die gebruik van ander bestanddele soos sade, neute en klapper verminder die hoë veselinhoud die uitwerking van die suiker op die bloedglukose.

Volgrane en vesel
Volgrane bied mens hope heilsaamheid soos vesel wat spysvertering aanhelp en benewens vele minerale en B-vitamiene bevat dit stysel, proteïene en goeie vette. Hulle is min verwerk en bevat steeds al drie lae – die semel, wat al die vesel en antioksidante bevat; die endosperm, waarin die stysel en proteïene voorkom en die kiem, wat onder meer die B-vitamiene, minerale en goeie vette bevat. Die beste keuse is volkernheelgraan (whole-kernel intact grains) wat glad nie verwerk is nie. Meel moet verkieslik klipgemaal wees, want dit verhit nie tydens dié stadige maalproses nie en word ook nie gebleik nie. So bly die goedheid behoue. Verfynde grane daarenteen is grane waarvan die semel en die kiem verwyder is, dus bly die endosperm oor, waar al die stysel sit. Probeer verwerkte produkte of fyngebak of enigiets “kits” sover moontlik vermy.

Ek hou van enige soort gekookte pap – hawermout, Maltabella, maar veral mieliepap, die lekker growwe soort wat jy so in slopies by padstalle aankoop.

Ons kook dan sommer ‘n goeie potvol en hou die oorskiet om paptert mee te maak.

In my huis word daar letterlik meer dan ‘n dosyn vol eiers elke week verorber. Van roereier en omelette vir ontbyt tot soutterte en self sook ‘n gekookte eiertjie om eierslaai mee te maak. Die duurder eierpryse het ons geensins afgeskrik nie, want die goedheid so alles-in-een verpak kom darem net altevol handig te pas as daar vinnig kos gemaak moet word. ‘n Eierpan, eintlik maar ‘n tipe frittata is menigmaal op die laatontbyttafel en is net so geskik as ligte middagete.

PAPTERT
Paptert was nog altyd ‘n gunsteling by al wat ‘n braai is, maar dit kan net so goed instaan vir ‘n volledige ete en is die ideale manier om van oorskiet ontslae te raak. Die tert kry nie ‘n eiervla oor nie, so dis vinnig gaar. Ons kleur die pap geel met borrie wat ekstra goedheid verskaf.

Maak 1 groot paptert
Bereiding: 20 min
Gaarmaak: 20 min

1 liter (4 k) kookwater of helfte daarvan volroommelk
10 ml (2 t) sout
500 ml (2 k) growwe mieliemeel
5 ml (1 t) paprika
5 ml (1 t) borrie
45 ml (2 e) botter
VULSEL
olie
2 uie, gekap
olie
2 rooi uie, in wiggies gesny
200 g sampioene, kleiner gesny
125 g repies spekvleis of enige oorskiet gaar vleis
100 g baba-spinasieblare
4 fetakaassirkels of mozzarella- of Cheddarkaas
Mikrokruie vir afronding (opsioneel)

Voorverhit die oond tot 180˚C. Spuit ‘n langwerpige losboom-tertpan goed met kossproei.
1 Plaas water en sout in ‘n kastrol en roer die mieliemeel geleidelik by. Roer die paprika en borrie by. Kook tot gaar, sowat 20 minute, roer elke nou en dan. Roer botter by.
2 Druk driekwart van die mieliepap op die bodem en teen die kante van die voorbereide pan.
2 VULSEL Verhit intussen die olie en braai die ui tot sag. Skep uit en braai die rooiui-skywe tot sag. Skep uit. Braai die sampioene en spekvleis tot gaar.
3 Skep die uiemengsel op die paptert. Sprinkel die spinasie bo-op en rangskik die rooiui-wiggies, sampioene en spekvleis bo-op.. Sprinkel die kaas bo-oor.
4 Rol die res van die mieliepap in bolletjies en rangskik bo-op die tert. Smeer met olie. Bak vir 20 minute tot die kaas gesmelt is. Sprinkel die kruie oor en sit voor.

GEBAKTE EIERPAN
In die eierpan kan jy na hartelus rondspeel met groente in alle kleure.

Genoeg vir 4—6 mense
Bereiding: 10 min
Gaarmaak: 20 min

Olie vir braai
6 stingeluie, gekap
6 murgpampoentjies, in skywe gesny met ‘n aartappelskiller of grof gerasper
1 rooi soetrissie, in blokkies gesny
Sout en swartpeper na smaak
6 baba-aartappels, gekook en in skywe gesny
paprika
45—60 ml (3 e) songedroogde tamatie in vinaigrette, gekap of vars kersie-tamaties
125 ml (1/2 k) swart olywe
125 ml (1/2 k) sterk Cheddarkaas, gerasper
6 eiers, geklits
60 ml (1/4 k) melk
Handvol baba-spinasie of roketblare
Pecorino-kaasskaafsels

Voorverhit die oond tot 180˚C.
1 Giet olyfolie in ‘n pan en roerbraai die ui, murgpampoentjies en soetrissie tot sag. Skep uit en roer die songedroogde tamaties en olywe by.
2 Giet nog bietjie olie in die pan en braai die aartappelskywe saam met bietjie paprika tot effe bros. Pak op die boom van ‘n goedgesmeerde pan met oondvaste handvatsels en skep die groentemengsel oor.
3 Sprinkel die kaas oor, klits die eiers en melk en giet oor.
4 Bak sowat 20 minute of tot die eier gestol is.
5 Sprinkel die spinasie of roketblare en pecorino-skaafsels oor.
6 Sit dadelik voor.

Ek is nie ‘n groot eter soggens nie, veral nie as ek nog moet gaan oefen nie. Dan is ‘n smoothie wat jy in ‘n blits in die NutriBullet kan maak meer as genoeg vir my.

Daarvoor hou ek graag ‘n pak bevrore bloubessies, wat as ‘n superkos beskou word, in my vrieskas aan. Saam met ‘n handvol spinasie en volroom-jogurt maak dit ‘n heerlike romerige smoothie. Omdat ek ook nie ‘n groot vleiseter is nie, is die dan ook sommer net die regte plek om ‘n proteienryke skommel (USN se Low GI Nutrition shake – DIETFUEL ULTRALEAN bevat 21 g proteien per porsie asook baie vesel en min suiker) in te werk. So smaak dit heelwat beter as wanneer jy die skommel net met water meng.

Suiwel is ‘n goeie bron van protein, die basiese bousteen van breinselle en is ook ‘n goeie bron van B-vitamiene. Dit help met energie-metabolisme en verseker genoegsame toevoer van energie na die brein. Suiwelprodukte wat gefermenteer is soos jogurt en sommige kase bevat minder laktose (melksuiker) – dis baie keer waarvoor mense sensitief is in suiwel. Hulle bevat ook goeie derm-bakterieë wat kan help met goeie spysvertering. Ek verkies ook volvet-jogurt, want vet is veral goed vir breinontwikkeling (in babas). Bessies is ryk aan anti-oksidante wat help om skadelike stowwe, vry radikale, te verwyder en daar word ook geglo dat dit help met geheue.

Spinasie is anti-inflammatories, hoog in vesel, antioksidante en yster (eet sitrus vrugte daarby vir beter absorpsie) en help met brein- en senuweestelsel funksies

Pynappel is anti-inflammatories en help veral om inflammasie in gewrigte en spiere te voorkom, verder bou dit die immuunstelsel op en verbeter bloedsirkulasie.

Soos die dag aanstap en mens besig raak, kan ek hier by middag se kant voel jy begin nou stoom verloor. Meestal maak ek tyd en geniet ‘n vinnige slaai, maar soms as die spertye net te op jou is en die tyd jou inhaal, het jy skaars tyd vir iets te drinke.

Eens op ‘n tyd het ek sommer ‘n bottel suikervrye grondbonebotter in my laai gehou en ‘n vinnige skeppie daarvan geniet en ek weet nou hoekom dit my weer woema gegee het. Buiten vir die vinnige energie, is grondbone ryk aan vitamien E wat die senuwee-membrane beskerm en so help dat die brein goed funksioneer.

Maar dis darem baie lekkerder om die energieryke breinkos eerder in ‘n heerlike koekie te geniet. Dit kan jy ook sommer in jou lessenaarlaai hou en dis ideaal om in te pak saam werk of skool toe. Die koekieresep wat ek graag gebruik, kry geen meel of gluten in nie en die suiker is minimaal, veral as mens dit met die suiker-en-versoetermengsels aanmaak wat mens deesdae te koop kry om mee te bak of gebruik helfte suiker en versoeter.

BLITSBLOUBESSIESKOMMEL
As ek die dag ‘n taai oefensessie het, werk ek sommer ook ‘n skep of twee weiproteïen hierby in. As ek pynappel byvoeg, is die mengsel meer dan soet genoeg.

Maak sowat 500 ml (2 k) skommel (Genoeg vir 2 mense)
Bereiding: 2 minute

250 ml (1 k) bevrore bloubessies
250 ml (1 k) fyngekapte pynappel
60 ml (1/4 k) fyngesnyde spinasie
60 ml (1/4 k) warm Carmién groen rooibostee (ek hou van die Revive met brandrissie en gemmer in)
160 ml (2/3 k) natuurlike volroomjogurt
15—30 ml bruinsuiker of heuning (opsioneel)

1 Plaas al die bestanddele in die beker van ‘n staafmenger.
2 Verpulp tot glad.
3 Giet in ‘n glas en geniet.

LEKKER BROS GRONDBONEBOTTERKOEKIES

Die lieflike bros koekies bevat net 5 bestanddele en is sonder gluten. Ek gebruik ook suikerlose grondbonebotter daarvoor. Dis binne minute klaar gemeng. Ook ideaal om in die kinders se kosblikke te pak. Hulle sal dit net so geniet om sommer self die koekies aanmekaar te slaan.

Maak 18—20 koekies
Bereiding 10 min
Baktyd: 15 min

250 g suikerlose gladde grondboontjiebotter (Ek gebruik Simple Truth van Checkers)
20 g kakao
1 eier
80 g versoeter-en-suikermengsel of andersins helfte bruinsuiker en versoeter wat geskik is om mee te bak
5 ml (1 t) koeksoda
Versiersuiker om in te rol
Grondbone vir versiering

Voorverhit die oond tot 180˚C. Smeer 2 bakplate.
1 Meng al die bestanddele tot ‘n sagte deeg met jou hande buiten die versiersuiker en die grondbone.
2 Skep 15 ml (1 e) deeg uit met ‘n maatlepel en rol in bolletjies. Rol in versiersuiker.
3 Pak op ‘n bakplaat en druk effe plat met ‘n vurk. Druk ‘n halwe grondboon in elk.
4 Bak 15 minute tot gaar (die koekies sal steeds sag wees). Laat afkoel op die bakplaat, pak dan op ‘n afkoelrak en laat heeltemal afkoel. Bêre in ‘n lugdigte houer.

‘Easy Al Fresco‘ bevat smullekker resepte wat ideaal is vir buite eet, hetsy op die stoep, in jou tuin, by die see, in die bos of berg of erens tussen nêrens. Grootste lekkerte is dat nie een van die resepte elektrisiteit vereis nie, maar oor die vuur of in die Weber of op gas gaargemaak kan word. Die ideale boek om in te pak as jy nou weer op ‘n voetslaan-uitstappie of visvang-naweek gaan. Die boek bevat resepte vir van heerlike brode met doopsouse, aptytwekkers en slaaie, toebroodjies en heerlike hoofgeregte en poedings.

‘Loaded BLT salad with avo, croutons and crispy onions’
Resep deur Ilse van der Merwe
“Sometimes I love turning a classic upside-down, yet retaining the original flavours that I know and love. It’s the case with this BLT sandwich-turned-salad – layers of crunchy lettuce, crispy bacon, the freshest ripe tomato, loaded with creamy avo, some pan-fried croutons (yesterday’s loaf) and a jar-shaken sweet and tangy dressing. A totally scrumptious combo.”

Serves 2 as a main, or 4 as a side
Tools: tablespoon | large wide frying pan | spatula | heat source | chopping board | chopping knife | medium jar with lid | teaspoon | salad bowl or platter

45 ml (3 Tbsp) extra virgin olive oil
2 slices bread (your choice), torn into bite-size chunks and some smaller bits
salt and pepper, to taste
250 g smoked streaky bacon
60 ml (¼ cup) extra virgin olive oil
20 ml (4 tsp) apple cider vinegar (or fresh lemon juice)
15 ml (1 Tbsp) mustard
15 ml (1 Tbsp) honey
1 small clove garlic, minced or finely grated (optional)
a medium bunch crunchy lettuce leaves (e.g. gem, romaine, iceberg)
2 large ripe tomatoes, sliced (or 250 g small tomatoes, halved/sliced)
1 large ripe avocado, sliced
2–3 Tbsp (30–45 ml) crispy onion salad topping (optional)

1 Heat the 45 ml olive oil in a pan and add the bread chunks, frying them on all sides until lightly brown. Season lightly with salt and pepper. Remove the croutons from the pan, then add the bacon (in the residual oil), and fry until crisp, stirring often. Remove from the pan, set aside to cool, then chop into smaller shards.
2 To make the dressing, add the 60 ml oil, vinegar, mustard, honey and garlic (if using) to a jar. Season lightly with salt and pepper, close the lid and give it a vigorous shake until well emulsified. Set aside.
3 Arrange the lettuce, tomatoes and avocado in a salad bowl or on a platter, top generously with the croutons, bacon and crispy onion (if using), drizzle over the dressing and garnish as desired. Serve immediately.

Lentil salad with sun-dried tomatoes, feta and herbs

“Many supermarkets sell antipasti-style sun-dried tomatoes in vinaigrette – they’re softer than regular sun-dried tomatoes that are preserved in oil and I find them more flavourful. Using the vinaigrette as a dressing is a short-cut to achieving wonderful results with minimum effort. The success of the lentils lies in choosing a large lentil that won’t disintegrate during cooking as it needs to keep its shape.”

Serves 4–6 as a side
Tools: medium-large pot | colander | mixing or salad bowl | chopping board | chopping knife

250 g (1¼ cups) large green/brown/black lentils (or puy or Castelluccio lentils)
240 g sun-dried tomatoes in vinaigrette, sliced into smaller chunks, liquid reserved
30–45 ml (2–3 Tbsp) extra virgin olive oil
15 ml (1 Tbsp) balsamic vinegar
salt and pepper, to taste
200 g feta, crumbled
½ small red onion, finely sliced
a bunch mixed fresh soft herbs, finely chopped (e.g. dill, parsley, chives and basil)

1 Place the lentils in a pot and fill with water, about 3 cm above the lentils (don’t add salt yet). Bring to a simmer, then cook, uncovered, for about 20 minutes until just tender. Drain, then transfer to a mixing bowl.
2 Add the tomatoes with their reserved liquid, the olive oil and balsamic vinegar, stirring to mix.
3 Season with salt and pepper, then leave to cool to room temperature.
4 Gently stir in the feta, onion and herbs. Serve at room temperature.

Notes
As a low-effort substitute if you don’t want to cook the lentils yourself, you can use 2 × 400 g cans of ‘organic lentils in water’ – just drain and rinse before assembling.
For a fully vegan salad, use a vegan alternative for the feta.
The salad may be made a day ahead, stored in the fridge and returned to room temperature before serving.

Die boek is beskikbaar by meeste boekwinkels teen sowat R430 en kan ook aanlyn bestel word. Een gelukkige persoon kan ook ‘n boek wen. Al wat jy hoef te doen is om my sosiale media blaaie (Instagram: CarmenNiehausSa en Facebook: Carmen Niehaus asook Ilse van er Merwe se profiele te “like’ en volg op Instagram asook Facebook) en lewer asseblief kommentaar op die relevante plasing op my blad. Die kompetisie loop tussen die 5de Januarie, tot Vrydag, die 12de Januarie. Diegene wat nie albei profiele se blaaie gevolg, ‘like’, en kommentaar gelewer het nie, sal dus nie kwalifiseer vir die wenprys nie.

Daar is vir my nie ‘n beter en mooier manier om die vreugde van Kersfees oor te dra as in die woorde van Koos du Plessis nie. En terwyl julle daardie woorde oordenk, is hier vir oulaas ‘n samevatting van my Kersfeestafel vir 2023.

Welkom, o stille nag van vrede onder die Suiderkruis Wyl stemme uit die ou verlede oor sterrevelde ruis
Kersfees kom, Kersfees kom, gee aan God die eer Skenk ‘n helder somerkersfees aan hierdie land, o Heer
Hoor jy hoe sag die klokke beier in eeue-oue taal Kyk, selfs die nagtelike swye, vertel die ou verhaal
Kersfees kom, Kersfees kom, gee aan God die eer Skenk ‘n helder somerkersfees aan hierdie land, o Heer
Voel jy ook nou Sy warm liefde as ons die dag gedenk Toe Hy Sy Seun aan ons gestuur het, ons grootste kersgeskenk
Kersfees kom, Kersfees kom, gee aan God die eer Skenk ‘n helder somerkersfees aan hierdie land, o Heer

DIE SPYSKAART
Fynbos-volgraan-plaasbroodjies met kaaskersboompies

Gemmer”gammon” met waatlemoen-en-spanspek
Slaphakskeentjies
Koperpennieslaai
Beet-en-aarbeislaai
Broccoli-en-tamatieslaai

Swartwoud trifle-koek

TE DRINKE
WYN
Piekenierskloof Heirloom White
Piekenierskloof Cinsault
Piekenierskloof Chenin Blanc
Piekenierskloof Pinotage (by koek)

TEE
Carmién Floral Berry
Carmién Tropical Burst
Carmién Orange Camomile
Carmién Turkish Delight (by koek)

KOS, WYN EN TEE – ‘N FEESMAAL

Ons het die wyne en tees noukeurig gekies om die kos te komplimenteer. En omdat ons ‘n somerse Kersfees vier, sorg dat die wyne verkoel is, selfs die rooi wyn.

Piekenierskloof se Chenin Blanc pas goed by die gemmer in die gerookte gammon terwyl die Cinsault heerlik is saam met die tamatiesousie van die koperpenniewortelslaai en ook by die tamatie in die broccoli-slaai. Die Heirloom White asook die Chenin Blanc werk ook goed saam met al die slaaie.

Die swaarder Piekenierskloof Pinotage met sjokoladenote is die ideale pasmaat by die swartwoud-triflekoek.

Wat die tee betref – ons sorg altyd vir so 3 verskillende soorte potjies tee op tafel waaraan jy tussendeur kan sip om as paletskoonmaker en ook hidreerder te dien. Dit werk ook uitstekend om die smake en geure van beide die kos en die wyn na vore te bring. Die tee smaak op sy beste as dit so by 60°C gedrink word, sonder suiker. So maak dit vroeg en laat afkoel. Plaas dit dan op ‘n brandertjie om dit warm te hou.

My keuse van Carmién-tees vir die tafel is as volg:

Die Carmién Floral Berry met soeterige bessiegeure om saam met die waatlemoen-en-spanspek by die gammon te gaan asook saam met die aarbei-en-beetslaai met sy woudbessie-slaaisous.

Die Tropical Burst met sy tropiese geure sal ook heerlik wees saam met die gemmer van die gammon, en ook by veral die bêreslaaie terwyl die Orange Camomile vir my altyd ‘n móét op tafel is omdat dit by enige kos en wyn so lekker pas. Ek het ook Orange Camomile in die slaaisous van die broccolislaai gebruik, so dit sal daardie ligte lemoengeurtjie daar ook optel.

Turkish Delight spel altyd vir my soetgoed en die rooswaterprofiel werk heerlik saam met die sjokoladekoek en die rooi vrugte asook die rooi vrugte in die Pinotage.

Maar soos ek altyd sê, daar is geen reels nie, probeer en eksperimenteer bly die wagwoord.

Op die familie-kersfeesete uit my kinderdae was daar altyd ‘n verskeidenheid soetigheid insluitend die Kerspoeding met die geldjies in. Nie dat dit ons gunsteling was nie, maar ons het geëet dat ons wange bol staan, alles in die hoop om die grooot geld raak te proe. My gunsteling was trifle – die koeklae met baie soetwyn oor, geel en groen jellie, verskeidenheid gepreserveerde vrugte en neute met baie vla en room. Later van jare het ek die swartboudtrifle ontdek met sjokoladekoek, karamelkondensmelk, kersies en room. Toe het dit my gunsteling geword.

Vanjaar was dit my inspirasie vir ons poeding wat ‘n swartwoudtrifle in die gedaante van ‘n koek is. En ek gebruik gestolde vla wat met karamelrooibostee gemaak word. Net so lekker soos karamelkondensmelk, maar nie so oormatig soet nie. Ek bak die koek in ‘n silikoon-bundt-pan wat in die Airfryer pas. Lekker maklik.

Vir die somerkersfees het ek ‘n aparte koektafel gedek om die statige koek op uit te stal. Die Provensale langbeen-koekstaander van Mervyn Gers is perfek om die koek op staan te maak en ek versier dit met bolletjies silwer en titsels groen saam met wit. Die staander sit ek in ‘n koniferkrans wat Elmarie van der Berg van Soutbos gemaak het. Daarby Mervyn Gers bordjies en oorlose koppietjies. Die Rooi Turksvy-teedoeke verleen titsels rooi en dien as ‘n oorgroot servet.

Carmién se Turkish Delight met rooswatergeure en Piekenierskloof se Pinotage met sy bessie- en sjokoladenote is heerlik saam met die kakao, bessies en aarbeie van hierdie swartwoudtrifle-koek. Skink die tee in die oorlose Provensale-koppies van Mervyn Gers en sip aan klein slukkies Pinotage uit kristalglase.

Swartwoud triflekoek
Maak een groot trifle-koek, genoeg vir 6—8 mense
Bereiding: 20 min
Baktyd: sowat 40 mina

KOEK
500 ml (2 k) koekmeel
125 ml (½ k) kakao
10 ml (2 t) koeksoda
Knippie sout
250 ml (1 k) hawermout
250 ml (1 k) suiker
160 ml (⅔ k) canola-olie
30 ml (2 e) appelasyn
500 ml (2 c) Cookies & Cream Carmién-rooibostee, gemaak met 4 sakkies
KARAMELVLA
500 ml (2 k) melk
4—6 Caramel Carmién-sakkies
Knippie sout
60—80 ml (¼–⅓ k) suiker
40 g vlapoeier
10 ml (2 t) gelatien
AFRONDING
250 ml (1 k) verkoelde room, styfgeklits met bietjie strooisuiker
125 g aarbeie, in skyfies gesny
250 g vars kersies met stele aan indien verkies

Voorverhit die oond tot 180°C (of stel bak by AirFryer, ook 180°C)
1 KOEK Meng die koekmeel, kakao, koeksoda, en sout saam, voeg die hawermout en suiker by en meng goed.
2 Giet die olie, asyn en rooibostee in ‘n groot beker en klits goed.
3 Voeg die teemengsel by die droë bestanddele en meng goed.
4 Spuit ‘n silikoon-bundtpan goed met kossproei. Giet die beslag daarin en bak sowat 40—45 min lank of tot ‘n toetspen skoon uit die middel van die koek kom.
Bedek die koek halfpad deur die baktyd met ‘n vel tinfoelie om te keer dat die bokant nie te donker bak nie.
6 Laat afkoel in die pan en verkoel tot stewig.
7 Halveer die koek horisontaal. Plaas die koek op ‘n koekstaander.
8 VLA Verhit die melk saam met die teesakkies tot net onder kookpunt. Verwyder die teesakkies, voeg die suiker by en bring die melk tot kookpunt.
9 Meng die vlapoeier met ‘n bietjie water tot ‘n pasta, meng bietjie van die verhitte melk by, roer tot glad en voeg by die res van die melk. Meng goed en verhit tot die mengsel verdik en kook.
10 Spons intussen die gelatien in bietjie water, verhit so 10 sekondes in die mikrogolfoond of tot die mengsel gesmelt is, moenie dit laat kook nie.
11 Voeg van die vla by, roer goed en giet by die orige vlamengsel. Roer goed en laat afkoel tot gestol.
12 AFRONDING Klits helfte van die styfgeklopte room by die vlamengsel in. Gebruik ‘n elektriese klister en klits die mengsel tot glad.
13 Smeer driekwart van die vlamengsel op die onderste koeklaag. Pak die gesnyde aarbeie bo-op.
14 Plaas die ander koeklaag bo-op en spuit bollings vlamengsel bo-oor die koek. Versier kwistig met kersies.
15 Rond af met takkies kruisement en sit voor met Piekenierskloof Pinotage en Carmién Turkish Delight.

Vir ‘n somerkersfees kan mens nooit genoeg slaai op tafel hê nie. Buiten vir die bêreslaaie, verskaf kleurvolle slaaie vrolikheid aan die Kersfeestafel: Broccoli-slaai vir die broodnodige groenigheid en aarbei-en-beetslaai vir daardie tikkie rooi. Alles om te pas by ons natuurlike Kerstafel met sy groen Kerskrans wat Elmarie van den Berg van Soutbos spesiaal vir ons gemaak het saam met ander groenigheid uit my tuin waarmee ek die tafel getooi het. Die pragtige bloupatroon Provencale-eetstel van Mervyn Gers verleen daardie tikkie stylvolheid aan die tafel. Koekstaanders, hetsy ou silwer, koper of mooi keramiek, maak uitstekende slaaibakke en verleen hoogte aan die tafel. Die slaaie is absoluut heerlik en dis veral die slaaisouse wat hierby pas, wat mens telkens weer een weer laat skep. Die geheim, hulle word met rooibostee gemaak!

DIE SOUS MAAK DIE SLAAI
Ek maak graag deesdae slaaisous met rooibostee. Nie net is dit propvol antioksidante en ander goedhede nie, maar kan jy ook terselfderty die olie-inhoud heelwat afbring. Carmién se rooibostees met hul besonderse geure maak die lekkerste slaaisouse wat telkens gans en al anders smaak en heerlik is. Die slaaisouse hou goed in die yskas.

BROCCOLI-SLAAI MET SITRUS-SLAAISOUS
Genoeg vir 6 mense
Bereiding: 15 min

SLAAISOUS
125 ml (½ k) Carmién Orange Camomile gemaak met drie teesakkies
Sap en gerasperde skil van 1 suurlemoen
30 ml (2 e) olyfolie
2 knoffelhuisies, fyngedruk
15 ml (1 e) korrelmosterd
5 ml (1 t) Dijonmosterd
15 ml (1 e) heuning
45 ml (3 e) vars gekapte pietersielie, koljanderblare en ment
Sout en peper na smaak
SLAAI
1 kop broccoli, in kleiner blommetjie gebreek
125 g baba-tamaties
1 rooi ui, in dun repies gesny
Roketblare of koljanderblare vir bo-oor sprinkel

1 SLAAISOUS Meng alles goed saam.
2 SLAAI Plaas die broccoli in ’n bak, giet kookwater oor en laat staan so 5 minute. Dreineer, en giet die slaaisous oor en laat afkoel.
3 Voeg die baba-tamaties en ui by en meng deur.
4 Skep in ’n slaaibak of koekbord en sprinkel die kruie net voor opdiening oor.

AARBEI-EN-BEETSLAAI

Ek koop deesdae graag vir my daardie vakuumverpakte pakkies klaargekookte beetslaai. Ideaal om binne minute ‘n heerlike slaai mee op te tower, die beet en aarbeie vul mekaar mooi aan. Carmién se Energize-roobostee bevat onder andere bietjie woudbessies en boegoe wawt nie net die aarbeigeure in die slaai mooi optel nie, maar ook ‘n tikkie fynbosgeure aan die slaai verskaf.

Genoeg vir 6 mense
Bereiding: 15 min

Woudbessie-en-boegoe-slaaisous
SLAAISOUS
4 sakkies Carmién Energize (rooibos met woudbessies en boegoe)
250 ml (1 k) kookwater
15 ml (1 e) suiker
30 ml (2 e) olie
30 ml (2 e) appelasyn
7,5 ml (1½ t) Japanese sojasous
2,5 ml (½ t) fyn sout
SLAAI
2 sakkies vakuumverpakte klaargekookte beet
125 g aarbeie, gehalveer
1 rooi ui, in ringetjies gesny
Sprinkel gepekelde groenpeperkorrels
1 blok fetakaas met swartpeper
Bronkorsblare vir bo-oor sprinkel

1 SLAAISOUS Plaas teesakkies in ‘n maatbeker en giet die kookwater oor. Laat trek en koel af. Verwyder die teesakkies. Voeg die res van die sousbestanddele by en meng baie goed.
2 SLAAI Rangskik die slaaibestanddele in ‘n slaaibak of koekstaander en giet die slaaisous oor. Krummel die feta-kaas oor en stapel die bronkosblare bo-op. Verkoel tot met voorsit.Blog post 1:

DIE SPYSKAART
Fynbos-volgraan-plaasbroodjies met kaaskersboompies

Gemmer”gammon” met waatlemoen-en-spanspek
Slaphakskeentjies
Koperpennieslaai
Beet-en-aarbeislaai
Broccoli-en-tamatieslaai
Swartwoud trifle-koek

TE DRINKE
WYN
Piekenierskloof Heirloom White
Piekenierskloof Cinsault
Piekenierskloof Chenin Blanc
Piekenierskloof Pinotage (by koek)

TEE
Carmién Floral Berry
Carmién Tropical Burst
Carmién Orange Camomile
Carmién Turkish Delight (by koek)

BêRESLAAIE

Ek het in ‘n huis grootgeword waar daar nie net verwoed konfyt en blatjang gekook is nie, maar ook ingemaak en alle oorskot uit die groentetuin of vrugteboorde ingelê is vir latere gebruik. Ons praat van kerrieperskes, slaphakskeentjies, koperpennie-wortelslaai, beetslaai en selfs op ‘n kol passata toe die tamaties omtrent die groentetuin ingeneem het. Die bottels het elkeen ‘n plakker opgekry met die naam en inmaakdatum, neergepen in my ma se netjiese boekhou-handskrif. Op die boonste rak in die koel inloopspens het hulle staanplek gekry, netjies in gelid; soort by soort. As ‘n vakansie aanbreek of oor die groot dae is daardie bottels dan oopgemaak om saam met die dag se spyse te geniet. Ons het gesmul. Elkeen het ‘n gunsteling gehad. Ek het veral gehou van koperpennie-wortelslaai en slaphakskeentjies. Veral koperpennie-wortelslaai het ek as jong getroude gereeld gemaak en dan sommer in die yskas in ons woonstel gebêre. Dit was dan vir lank ons bykos by aandete.

Altyd was ek egter maar terdeë bewus dat my inmaakgunstelinge maar goed gelaai was met die suiker, ter verdediging die suiker het gehelp met preservering. As kosredakteur het ek by verskeie geleenthede hierdie gewilde slaaie getakel en hulle resepte aangepas, minder suiker bygevoeg en ook ontslae geraak van die pakkies soppoeier wat so baie keer gemaklik bygevoeg is om die sous te verdik. My laaste groot probeerslag was kort voor COVID in 2020. Daarna het die toetskombuis vir lank toegestaan. Die bottels ingemaakte slaaie het verlate op ‘n rak in die kombuis agtergebly. Toe ons vir die eerste keer weer kon terugkeer kantoor toe, het ek heel eerste gaan inspekteer of die inmaakslaaie die toets van tyd deurstaan het – en hulle het. Net ‘n jammerte dat dit ook die laaste keer sou wees dat ek by daardie toetskombuis sou instap, want tydens COVID is die leefstyl-afdeling toegemaak en het my lewe soos ek dit vir 32 jaar geken het, vir altyd verander.

Ek is steeds lief vir koperpennie-wortelslaai en vanjaar het dit sterstatus op my Kerstafel, mooitjies voorgesit in ‘n ou silwerkoekstaander. Ek het ook ‘n spesiale wyn daarvoor uitgekies wat heerlik daarby is – Piekenierskloof se Cinsault met sy bessie en kersienote asook aks swart olyf gaan dit veral lekker by die tamatiesousie waarin die wortels ingemaak word. Speel bietjie rond tussen die verskillende rooibostees, veral die Tropical Burst en Orange Camomile en proe hoe die smake telkens verander soos wat mens ‘n ander tee saam met die kos geniet.

Koperpennie-wortelslaai
Maak sowat 1 liter (4 k) slaai
Bereiding: 20 min
Gaarmaaktyd: 15—20 min

SOUS
180 ml (¾ k) suiker
250 ml (1 k) appelasyn of soesjie-rysasyn
125 ml (½ k) Carmién Rescue rooibostee (rooibos en boegoe), gemaak met 2 sakkies
2 x 50 g tamatiepasta
10 ml (2 t) Worcestersous
15 ml (1 e) aangemaakte mosterd
5 ml (1 t) paprika
Sout en peper na smaak
20 ml (4 t) mielieblom
SLAAI
1 kg wortels, skoongeskraap en in dun skyfies gesny
1 groot ui, in ringe gesny
2 rooi of geel of groen soetrissie, in blokkies gesny
Olie

1 SOUS Plaas al die sousbestanddele in ‘n groot kastrol, verhit en roer tot die suiker opgelos het. Bring tot kookpunt.
2 SLAAI Plaas die wortels in ‘n kastrol, giet kookwater oor en bring vinnig tot kookpunt. Dreineer.
3 Braai intussen die ui en soetrissies in bietjie olie tot sag, voeg by die wortels.
4 Giet die sous oor en bring tot kookpunt.
5 Skep in gesteriliseerde flesse, maak goed vol en verseël.
6 Sit voor as deel van die somerkersfees-ete.

Slaphakskeentjies
Daar is altyd ‘n bottel of meer van hierdie ouwêreldse slaai op my rak. Deesdae kook ek die uitjies in groen rooibostee wat ‘n effense kruiesmaak verleen en bodder ook nie om die uitjies vooraf te skil nie. As die uitjies gaar is, glip die skilletjies sommer af.

Maak sowat 750 m l(3 k)
Bereiding: 30 min
Gaarmaaktyd: 30 min

UIE
1 kg piekeluie
45 ml (3 e) stokkies groenrooibostee van Carmién
Kookwater
SOUS
125 ml (½ k) appelasyn
125 ml (½ k) soesji-rysasyn of vars uitgedrukte suurlemoensap
125—160 ml (½–⅓ k) suiker
4 eiers
25 ml (5 t) mosterdpoeier
Knippie sout

1 UIE Plaas die uie in ‘n kastrol en strooi die stokkiestee oor. Giet kookwater oor tot die uitjies heeltemal bedek is. Kook tot sag.
Dreineer, spoel af en koel effe af tot hanteerbaar en trek die skilletjies af.
2 SOUS Plaas die asyn, en/of suurlemoensap en suiker in ‘n vlekvrye staal kastrol en verhit tot die suiker opgelos het. Verwyder van die hitte.
3 Klits die eiers, mosterdpoeier en sout saam, voeg bietjie van die asynmengsel hierby en klits goed.
4 Voeg by die res van die asynmengsel in die kastrol, roer en verhit oor lae hitte tot die sous verdik. Roer gedurig.
5 Meng die uitjies by en skep in ‘n gesteriliseerde glasbottel. Verseël.
6 Hou in yskas na oopgemaak.

Ek hou van die woord gammon, want dan weet almal dadelik waarvan jy praat. Varkboud kan enigeiets wees van ‘n gewone varkboud met swoerd aan wat jy in die oond bak tot die swoerd heerlik krakerig is tot een wat gerook en gepekel is. Laasgenoemde is die een wat ons altyd na verwys as gammon. Jare gelede het Laetitia Prinsloo van die welbekende kookskool, ICA, in Stellenbosch ‘n Kersete vir ons daar in die Stellenbosse berge voorgesit. Daar is behoorlik uitgehang – buiten vir eend was daar koue gemmer-gammon met waatlemoen en spanspek in ‘n gemmerstropie gebaai, op die spyskaart. Dit alles spel mos pure somer. Dit het een van my trefferresepte geword en ek maak dit gereeld, nou se dae vervang ek net die gemmerlim met rooibostee wat buiten vir die heerlike sagte geure ook sorg dat die vleis lekker sag en sappig is. Ek kies graag ‘n verskeidenheid Carmién-tees om hierdie boud in gaar te maak – Revive met sy gemmer- en brandrissiesmake, Zesty lemon vir daardie broodnodige surigheid en Orange chai wat sagte speserygeure bied.

Carmién se Floral Berry maak veral ‘n heerlike ystee met bessiegeure. Dit werk net goed saam met waatlemoen en spanspek en maak die gemmer minder sterk. Piekenierskloof se Chenin Blanc se vars vrugtegeure pas goed by die gemmer.

DIE SPYSKAART
Fynbos-volgraan-plaasbroodjies met kaaskersboompies

Gemmer ”gammon” met waatlemoen-en-spanspek
Slaphakskeentjies
Koperpennieslaai
Beet-en-aarbeislaai
Broccoli-en-tamatieslaai

Swartwoud trifle-koek

TE DRINKE

WYN

Piekenierskloof Heirloom White
Piekenierskloof Cinsault
Piekenierskloof Chenin Blanc
Piekenierskloof Pinotage (by koek)

TEE
Carmién Floral Berry
Carmién Tropical Burst
Carmién Orange Camomile
Carmién Turkish Delight (by koek)
Gemmer- gammon

Genoeg vir ongeveer 6 mense
Bereiding: 15 min
Kooktyd: sowat 2 ure afhangende van die grootte van die boud

3—3,5 kg gepekelde, gerookte varkboud, ontbeen
2—3 litres Carmién-rooibostee, gemaak met Revive, Zesty Lemon en Citrus Chai (vir elke 500 ml gebruik 2 sakkies van elk)
1 ui, gesny
Paar lourierblare
1 stuk gemmer, in dun repe gesny
AFRONDING
80 ml (⅓ k) gepreserveerde gemmerstukke, fyner gekap
45 ml (3 e) gemmerstroop

1 Plaas die varkboud in ‘n groot kastrol. Bereken 25 min per elke 500 g kooktyd. Berei die rooibostee en giet oor die boud tot die boud daarin bedek is. Voeg die ui, lourierblare en gemmerstukkies by. Bring tot kookpunt en laat prut tot die boud sag is en ‘n toetspen gemaklik uitkom as jy dit daarin druk.
2 Verwyder die boud uit die tee en laat afkoel Verwyder die swoerd en sny diamantpatrone in die vetrand in (dit kan nou so in die yskas gehou word vir ‘n dag of twee).
3 Voorverhit die oond tot 180°C.
4 Meng die gemmerstukke en stroop en smeer oor die vetkant. Plaas in die oond en oondbraai sowat 40—45 minute tot die vet mooi bruingebraai het.
5 Dien warm of koud op saam met die waatlemoen en spanspek.

WAATLEMOEN-EN-SPANSPEK IN GEMMERSTROOP
Saam met die waatlemoen en spanspek soek mens ‘n vars verfrissende smaak van groen rooibos (Revive en Orange Camomile se basis is groen rooibos), slegs met ‘n tikkie rooi rooibos (Zesty Lemon). Creamy Mint, wat ook met groen rooibos gemaak word, gaan net so lekker hierby werk. Rooi rooibos is te swaar en speseryagtig hierby.

750 ml (3 k) Carmién rooibos tea, gemaak met 4 Revive, 4 Orange Camomile en 1 Zesty lemon sakkies
300 g sugar
Bessie-balsamieke asyn na smaak
Derde van ‘n waatlemoen, in 1 cm-skywe gesny
Halwe spanspek, in 1 cm-skywe gesny
Vars mentblaartjies

1 Laat trek die teesakkies in die water vir sowat 5 minute tot lekker sterk. Verwyder die teesakkies en giet die tee in ‘n kastrol.
2 Voeg die suiker by, roer tot opgelos en laat kook tot ‘n stropie, minstens so 10 minute lank. Voeg asyn na smaak by en laat afkoel.
3 Druk sterretjies of maak bolletjies uit die vrugte en plaas in ‘n bak. Giet die afgekoelde stropie minstens 1—2 ure voor opdiening oor die vrugte en verkoel tot yskoud. Sit voor saam met die gammon.

Die Feesgety is amptelik hier en op Langebaan is daar ‘n afwagting in die lug. Stadig maar seker begin die besoekers aankom en is dit nou ewe skielik ietwat van ‘n gesukkel om parkeerplek by die mall te kry. Maar ons kla nie, met die weer wat tans so pragtig saamspeel en die lagoon die diepste turkooisblou het Langebaan sy mooiste mooi vir ieder en elk oopgegooi om saam te kom Kersfees vier en die wonder van die Kersverhaal te kom beleef. In die kerk stap die kartonkamele en -herders lewensgroot teen die muur af na die krip voor in die kerk waar daar van nou af elke Sondag ‘n Adventkers aangesteek word tot Kersfees aanbreek. En oraloor hoor ek hoe mense begin regskud en plan maak vir die groot eet op Kersdag.

Ekself het tydens my jare as kosredakteur by Huisgenoot vele Kersfeesetes beplan en geskiet, telkens ‘n groot gedoente. Maar die wat my tot vandag toe bybly is waar ons nostalgie in die mix ingeweef het, hetsy dit die geliefde hoenderpastei of gerookte varkboud, trifle of gestoomde doekpoeding met die sente in is wat al deel van die familie is.

Vanjaar het ek ‘n propperse Somerkersfees vir ons oppistoep-fees beplan, want dis waar ons die tafel gaan dek. Alles is koud en kan vooraf gemaak word – dink slaphakskeentjies tot koperpennie-wortelslaai. Boonop hoef jy eintlik nie eers ‘n oond in te span om die ete klaar gekook te kry nie en almal kan op Kersdag heerlik saam kuier sonder ‘n geskarrel in die kombuis .

By ons in die familie is dit nou al ‘n instelling om nie net ‘n wyntjie saam met ons ete te geniet nie, maar ook ‘n potjie of meer rooibostee. Telkens is dit ‘n belewenis om te ervaar hoe die kos, wyn en tee mekaar aanvul en die beste geure in elk na vore bring. Later verduidelik ek verder hieroor.

DIE SPYSKAART
Fynbos-volgraan-plaasbroodjies met kaaskersboompies

Gemmer ”gammon” met waatlemoen-en-spanspek
Slaphakskeentjies
Koperpennieslaai
Beet-en-aarbeislaai
Broccoli-en-tamatieslaai

Swartwoud trifle-koek
TE DRINKE
WYN

Piekenierskloof Heirloom White
Piekenierskloof Cinsault
Piekenierskloof Chenin Blanc
Piekenierskloof Pinotage (by koek)

TEE
Carmién Floral Berry
Carmién Tropical Burst
Carmién Orange Camomile
Carmién Turkish Delight (by koek)

TOOI DIE TAFEL

Wit en natuurlike groen met ‘n titsel silwer is die tema van my Kerstafel. My blomvriendin, Elmarie van den Berg van Soutbos toor met blomme en sy maak die allermooiste Kerskranse wat by Food Lovers’ Market en ook Woolworths te koop is. Vir my maak sy vinnig twee imposante Kerskranse met coniferloof waarin sy hier en daar ‘n blomtakkie wat kan hou insteek as nodige afronding. Dié hang ek aan die lattedak wat skadu bied oor die stoeptafel.

Sy gee ook ‘n bossie pragtige wit blomme en peonies saam wat saam met takke groen loof (teebos, sandolyf, olien, olyfblare) en woestynrosies uit my tuin as tafelversiering dien. Tussen-in maak ek wit en groen kerse staan en gooi ‘n paar silwer bobbeltjies.

Gooi ‘n wit doek (ek het sommer moeselien gebruik wat mooi sag val) oor jou buitetetafel. Ek gebruik my Nostalgie-teedoeke uit die Carmen Niehausreeks (gaan loer op die Swier-webtuiste daarvoor) om as plekmatjies te dien en dek met my spesiale Mervin Gers Provensale-borde saam met silwer messegoed, kristalwynglase (‘n erfenis van my skoonpa) en dubbelwand-glasies vir tee. Die teepotjies op hul staandertjies (gewoonlik sit ons so 3 soorte voor) maak ‘n mooi prentjie (gaan loer by Carmién Tea daarvoor).

In die middel van die tafel maak ek my Mervin Gers koekstaander staan met ‘n pragtige houtengel onder ‘n glaskoepel daarop. Die peonies en ‘n paar silwerbobbeltjies rond dit af.

As opskepskottels vir die slaai span ek ‘n verskeidenheid koekstaanders in en knoop ‘n Rooi Turksvy-teedoek om elkeen se stoel vas wat as servet moet dien.

Die koek wat as poeding dien, pronk op ‘n aparte tafel.

Fynbos-volgraan-plaasbroodjies met kaaskersboompies

Ek bak die broodjies in groot muffinkoppies om sodoende vir elkeen sy eie broodjie te maak. Die broodjie word met gis gemaak, maar benodig geen kniewerk nie. Maklik! Pleks van botter sit ek kaasdriehoekies daarby voor wat altevol prettig lyk as ‘n Kersboompie. Ek gebruik ‘n kombinasie van groen rooibos en rooibos met boegoe wat ‘n subtiele fynbossmaak aan die broodjie gee.

Maak 18-24 broodjies
Voorbereiding: 5 – 10 min
Baktyd: 50-60 min

BROODMENGSEL
1 kg volkoring- of bruinbroodmeel, verkieslik klipgemaal
80 ml (⅓ k) elk sesam-, lyn-, sonneblom- en pampoensade
10 ml (2 t) sout
1 pakkie (10 g) kitsgis
VIR BAK
4—5 x 250 ml (4-5 k) louwarm Carmién rooibos met boegoetee en/of groen rooibostee, gebruik 1 sakkie per 250 ml
30 ml (2 e) olie
Ekstra sade vir bo-oor sprinkel

1 BROODMENGSEL Meng al die droë bestanddele baie goed saam in ‘n groot mengbak.
2 Meng die rooibostee en olie en roer by die bakmengsel in. Die beslag is slap.
3 Voorverhit die oond tot 190° C. Spuit die holtes van 24 groot muffinpanne baie goed met kossproei. Skep die holtes goed vol. Sprinkel ekstra sade oor en laat rys tot dubbel die volume op ‘n warm plek.
4 Bak sowat 50-60 minute tot ‘n toetspen skoon uit die middel van die broodjies kom of tot dit hol klink as jy daarop klop.
5 Lig uit die muffinholtes en laat heeltemal afkoel. Sit voor met kaaskersfeesboompies.

Wenk: Die broodjies vries goed.
Jy kan ook die broodjies in die Airfryer bak.

Kaas-kersfeesboompies
1—2 dosies met 8 elk kaasdriehoekies (ek gebruik The Laughing Cow)
2 sakkies Carmién groen rooibostee of andersins Orange Camomile
Pretzels

1 Verwyder die omhulsel versigtig van die kasies, skeur of knip die teesakkies oop en gooi in ‘n plat bakkie.
2 Rol die kasies in die teemengsel.
3 Druk ‘n Pretzel versigtig onder in elke kasie en druk dan op elk van die volgraan-plaasbroodjies. Plaas op ‘n kleinbordjie.

Nie baie van ons is al hier teen Oktobermaand so in die Kersfeesgees dat ons ‘n Kersfeeskoek of twee gebak kry nie. En dan kan dit ook nogals ‘n gedoente wees en ‘n aardige bedraggie kos.

Ek onthou hoe ons die papier moes knip waarmee die panne gevoer moes word, die kersies kleiner moes sny en selfs die rosyntjies se pitte moes uithaal.

Hierdie Kerskoekbrood is nou weliswaar sekerlik nie die ware Jakob nie, maar dis binne ‘n ommesientjie klaar en ook heelwat gesonder. Dit het nie nodig om ryp te word nie, maar jy kan hom maar dokter met ‘n sopie brandewyn of twee as jy daarna voel.

Aangesien die koek nie veel suiker of botter bevat nie, sal ek sal aanbeveel dat jy die koek so 3 dae laat staan en dan vries anders mag dit droog word.

Ek hou daarvan om die koek te versier met bietjie roomkaasversiersel, maar dis nie nodig nie.

Maak 1 Kerskoekbrood
Voorbereiding: 15 min
Baktyd: 50 min

BROOD
250 g dadels, gekap
80 g gemengde kerskoekdroëvrugtemengsel of slegs rooi glanskersies
80 g botter
180 ml (¾ k) suiker
250 ml (1 k) sterk rooibostee
5 ml (1 t) koeksoda
2 eiers, geklits
500 ml (2 k) koekmeel
10 ml (2 t) bakpoeier
5 ml (1 t) fyn gemmer
5 ml (1 t) fyn kaneel
Knippie sout
100 g okkerneute of pekanneute, gekap
2 x 15 ml (1 e) brandewyn
VERSIERSEL
230 g roomkaas
30 ml (2 e) heuning of versiersuiker
Koekheuning en vrugte (bv. heel vye ) of gedroogde appelskyfies vir bo-op

Voorverhit die oond tot 180°C. Smeer ‘n medium broodpan of twee kleineres.
1 BROOD Plaas die dadels, Kerskoekmengsel, botter, suiker, tee water en koeksoda in ‘n kastrol en kook 5 minute saam. Koel af.
2 Voeg die eiers by en sif die droë bestanddele oor. Voeg die neute by en meng liggies.
3 Skep in die voorbereide pan, maak gelyk en bak 50 minute of tot ‘n toetspen skoon uit die middel van die brood kom.
4 Laat effe afkoel in die pan, keer uit en laat heeltemal afkoel.
5 Giet ‘n sopie brandewyn oor en stoor die afgekoelde koek in ‘n lugdigte houer. Giet weer ‘n sopie oor net voor jy die koek vries.
6 VERSIEREL Ontvries die koek voordat jy dit gaan voorsit en rond af met die versiersel.
7 Meng die roomkaas en heuning en skep oor die brood. Versier met koekheuning en vars vye of gedroogde appelskyfies.

Desember is nie vakansietyd op ‘n vrugteplaas nie, so die gedagte van blikke vol koekies wat saam gaan op vakansie moes wag tot Aprilmaand wanneer ons vir ‘n week Hartenbos verkas het. Nee, die plaaswerf was een groot gewoel en gewerskaf om die vrugte gepluk, gepak en gedroog te kry en almal se nerwe was klaar. Op die droogbane onder die huis het die rye stallasies oranjerooi geskyn soos die vrugte in die son gebaai het to hulle mooi droog was. Ma het bottels en bottels appelkooskonftyt gekook. Tog is daar êrens ook tyd ingeruim vir koekies bak. Gemmerkoekies, soetkoekies, appelkoosvierkante, brosbrood, Hertzoggies en grondbonekoekies. En ons moes hand bysit.

Tydens my jare as kosredakteur het dubbel spertye vanaf Novembermaand jou so laat les opsê dat koekies bak nie baie hoog op my agenda was nie. Gelukkig het my skoonma en skoonsussie gesorg dat die koekblikke vol kom.

En nou dat ons hier op Langebaan bly en ek my werk- en huistyd beter met mekaar afgewissel kry, ruim ek wel tyd in vir koekies bak. Maar dit moet nou ook nie ure neem nie. Dis dan wanneer hierdie basiese brosbroodresep wat jy vir ‘n hele verskeidenheid koekies kan gebruik, goed te pas kom. Jy maak die deeg sommer in die voedselverwerker aan.

Ek eksperimenteer ook deesdae al hoe meer met glutenvrye gebak en dan is hierdie grondbonekoekie weer ‘n wenner – dit word basies met kakao (nie eers glutenvrye meel nie) en grondboontjiebotter gemaak. Veral kinders is gek daaroor. Wees ook sommer slim en bak hierdie koekies as geskenke.

(Veelsydige brosbrood)
BROSBROOD
250 g yskoue botter, in stukke gesny
250 ml (1 k) versiersuiker, gesif
500 ml (2 k) koekmeel
80 ml (1/3 k) mielieblom
80 ml (1/3 k) papawersaadjies, of gekapte kruie (opsioneel)

1 BROSBROOD Plaas al die bestanddele in die voedselverwerker. Verwerk tot die botter goed in die meel ingemeng is en ‘n bol om die lem vorm.
2 Skep uit die voedselverwerker. Vorm in ‘n bol, draai toe in kleefplastiek en verkoel ‘n halfuur lank.

vir brosbrood
Berei die deeg sonder sonder saadjies of kruie. Druk die deeg vas in ‘n gesmeerde 20 cm-vierkantige koekpan. Merk in lang stafies, druk vurkmerke op elke stafie en strooi strooisuiker bo-oor. Bak 10 minute by 200°C, verlaag hitte tot 160°C en bak nog sowat ‘n halfuur of tot ‘n ligte strooikleur. Strooi ekstra strooisuiker oor. Koel af en sny in stafies.

vir kruie-koekies
Berei die deeg. Pak vars kruietakkies op ‘n plat oppervlak, druk die deeg daarop vas, plaas ‘n vel kleefplastiek of bakpapier op en rol die deeg uit tot so 3 mm dik (die kruie sit aan die onderkant vas). Druk koekies, enige vorm uit, pak op bakplaat en bak sowat 8—12 minute by 180°C tot gaar. Sit voor met kaas.

vir hartjie-koekies
Berei die deeg en rol uit. Druk hartjies uit met ‘n koekiedrukker. Pak helfte van die deegharte op die bakplaat, plaas ‘n skeppie roomkaas bo-op met ‘n lepeltjie konfyt op. Smeer die kante met water. Plaas nog ’n deeghartjie bo-op en druk die kante vas met ‘n vurk. Sny ‘n kruisie in die middel. Smeer die bokant met melk en sprinkel suiker oor. Bak sowat 12 – 15 minute by 180°C of tot goudbruin en gaar. Laat effe afkoel op die bakplate en plaas dan op ‘n draarakkie om heeltemal af te koel. Stuif met versiersuiker.

vir konfytkoekies
Berei die deeg, rol uit en druk sirkels uit. Druk klein hartjies of sirkeltjies in die middel van helfte van die sirkels. Pak al die koekies op die bakplaat en bak 8–10 minute of tot gaar by 180°C. Koel af. Plak ‘n hartsirkel en heel sirkel aanmekaar met aarbeikonfyt. Stuif met versiersuiker.
vir hertzoggies
Berei die deeg en rol dun uit. Druk groot sirkels met ‘n koekiedrukker uit en voer die holtes van ‘n kolwyntjiepan daarmee uit. Skep ‘n klontjie appelkooskonfyt in. Klits 3 eierwitte styf, voeg 250 ml (1 k) strooisuiker geleidelik by terwyl jy klits. Roer die klapper by. Skep lepelsvol van die mengsel oor die konfyt tot goed bedek. Bak 20—25 minute lank by 180°C tot die deeg en die kors gaar en goudbruin is.

GRONDBONEBOTTER-KOEKIES
Die lieflike bros koekies bevat net 5 bestanddele en is sonder gluten. Dis binne minute klaar gemeng.
Maak 18—20 koekies
Bereiding 10 min
Baktyd: 15 min

250 g suikerlose grondboontjiebotter
20 g kakao
1 eier
80 g bruinsuiker of helfte versoeter
5 ml (1 t) koeksoda
Versiersuiker om in te rol
Grondbone vir versiering

Voorverhit die oond tot 180˚C. Smeer 2 bakplate.
1 Meng al die bestanddele buiten die versiersuiker en die grondbonebotter.
2 Skep 15 ml (1 e) deeg uit met ‘n maatlepel en rol in bolletjies. Rol in versiersuiker.
3 Pak op ‘n bakplaat en druk effe plat met ‘n vurk.
4 Bak 15 minute tot gaar (die koekies sal steeds sag wees). Laat afkoel op die bakplaat, pak dan op ‘n afkoelrak en laat heeltemal afkoel. Bêre in ‘n lugdigte houer.

Hier teen die Weskus het ons die afgelope tyd ‘n paar liederlike warm dae beleef, maar dan is die weer so genadiglik met ‘n heerlike koel luggie en mistigheid wat so namiddag se kant oorstoot van die see se kant af en ‘n salige lafenis bring. Die tierende suidoostewind wat Desembermaande so die go uit mens kan waai, het ook al ‘n slag of wat tande gewys. Wanneer ek veral besef die vakansie is naby, is as die munisipale werkers die sypaadjies begin skoonmaak, die strate vee en die padtekens ‘n nuwe lagie verf gee, want ja, die dorp se vere word mooi reggeskud om al die besoekers oor die Feestyd te ontvang.

En so met die somer wat uiteindelik aangebreek het, begin ons weer op die stoep kuier. Dan dek ek met my eie stel mooie Provensale-breekware van Mervyn Gers en geniet veral ‘n eenvoudige laatontbyt. Daar sal altyd vars vrugteslaai (baie keer met ‘n geurige speserystropie oor) saam met muesli en jogurt wees.

Ek koop graag deesdae die “Oh my goodness!”-jogurts waarvan jy so 6-bakkies per pak by Checkers kry. Dis ‘n heerlike verskeidenheid geure van vrugte en groente soos perske en appel met pampoen; aarbei en appel met beet asook piesang en appel met patat. Vir my die grootste bonus is dat dit 45% minder suiker bevat en lewendige jogurtkulture in het wat goed is vir jou “gut” gesondheid. Daarmee saam ‘n sprinkel Simple Truth-muesli met gedroogde beet. Lekker gesond! Vervolgens romerige roereier (die geheim is om dit net skrik te maak oor die hitte terwyl jy roer) met balsamieke asyn-sampioene op roosterbrood en vir die wat lus het, is daar tuisgemaakte appelkooskonfyt uit my ma se kombuis. Geuriggetrekte Carmién-rooibostee, gemaak in my mooie Mervyn Gers-teepotjies, rond die eenvoudige ete perfek af. Skemeraand hoef ons eers weer aan eet te dink.

Heelparty vriende was die laaste tyd oor die waters vir vakansie of om by hul kinders te kuier. Met almal weer tuis, het ons nou die dag heerlik gekuier onder die skadu van die manatoka-bome by Abraham en Elsa. Vooraf het ons tog te lekker gesmul aan varsgebakte plaasbrood saam met netjiese vlentertjies skoongemaakte bokkoms, perfek gedroog. En hoe verlang ek toe nie terug na ons Vrydagaandetes op die plaas waar Pa die bokkoms met sy knipmes fyngekerf en vir elkeen sy strepie lekkerte aangebied het nie. By elkeen se plek was ‘n geelbladsy uit die Landbou-Weekblad gedek, want Ma wou nie nog sukkel om die visreuk uit die borde gewas te kry nie.

Abraham maak vir ons paella in ‘n yslike paella-pan oor die vuur gaar. Die vis, wat hy self in die lagoon gevang het, is heerlik daarin. Elsa se appeltert met karamelsousie oor, is die gebruiklike kersie op die koek op ‘n treffer Weskus-ete. Die son trek al goed water toe ons uiteindelik huis toe verkas, maar ons vlees en gees is gevoed. Hieronder is my weergawe van paella.

PAELLA
Genoeg vir sowat 6 mense
Voorbereiding: 15 min
Gaarmaaktyd: 30–45 min

1 ui, gekap
2 knoffelhuisies, fyngedruk
1 geel en rooi soetrissie, in blokkies gesny
1 chorizo-worsie, in stukkies gesny (opsioneel)
olie
500 ml (2 k) rou rys, goed afgespoel
3 ml (ruim ½ t) borrie
5-10 ml (2 t) paprika
Sout en peper of visspeserye
Sowat 1 liter groente-aftreksel
Sowat 4—6 skoongemaakte porsies vis, kleiner gesny
Botter en olie
500 g seekosmengsel, krapstokkies verwyder, ontdooi en goed gedreineer (sien ook wenk)
Sap en skil van 1-2 suurlemoene
250 ml (1 k) bevrore ertjies, ontdooi
250 g bevrore mossels in halwe skulpe
200 g steurgarnale in doppe
Botter en olie
Pietersielie en/of koljanderblare en gekapte stingeluie vir bo-oor sprinkel
Suurlemoenskyfies vir voorsit

1 Braai die ui, knoffel en soetrissie (saam met chorizo, indien gebruik) in verhitte olie in ‘n groot pan tot sag. Voeg die rys by en meng deur. Voeg die speserye by en giet die aftreksel oor. Verhit en kook tot die rys bykans sag en meeste vloeistof verdamp het. Voeg meer vloeistof by indien nodig.
2 Geur die vis met sout en peper of visspeserye en voeg by die rysmengsel.
3 Druk die seekosmengsel goed droog met kombuispapier en voeg by. Geur met sout en peper of visspeserrye en suurlemoensap en verhit tot die vis en seekos net gaar en nie meer glaserig is nie. Voeg die ertjies by die rysmengsel en meng liggies deur.
4 Pak die mossels bo-op, maak toe en laat stoom tot die mossels en ertjies warm is.
5 Braai die steurgarnale in bietjie botter en olie in ‘n ander pannetjie tot hulle net pienk verkleur. Geur met ‘n skoot suurlemoensap.
6 Pak die steurgarnale bo-op die paella en sprinkel die kruie bo-oor.
7 Sit voor met ekstra skyfies suurlemoen.

Wenk: Haal die krapstokkies uit as jy seekosmengsel gebruik. Pleks van seekosmengsel kan jy calamaribuise en –tentakels en skoongemaakte steurgarnale gebruik. Onthou net dit word alles blitsig gaar. As die calamari wit verkleur is dit gaar en as die steurgarnale pienk verkleur, is dit gaar.

Ek kuier bietjie dag terug op Philladelphia saam met Herman Lensing om die bekendstelling van sy nuutste boek ‘Nostalgie‘ te vier. Dis ‘n heerlike makietie en blye weersiens van vriende en bekendes uit die koswêreld. Met hierdie agste boek, die laaste in ‘n trilogie, vertel Herman die storie van sy lewe tot op 36 jaar en hoe die eerste proe of geur van kos jou laat terugdink en verlang… en nostalgie bring. Met kos kry Herman dit telkens reg om mense te laat onthou en om hulle te verenig. Of soos Peter Veldsman in die voorwoord dit so mooi stel: “Herman bied lesers die herlewing van ou gebruike nuut uitgedruk.” Dis presies wat ek ervaar het toe ek die boek die eerste keer deurblaai: hartsgeregte uit sy grootwordjare daar op Upington tot sy ervaringe as student en jong kosredateur wat hom na die uithoeke van die wêreld vat om te proe en te onthou. Aan alles gee hy sy eie twist om dit te vernuwe of te ver-Suid-Afrikaans en skroom ook nie om hier en daar ordentlike klaar produkte in te span om die kosmaakproses makliker te maak nie. Hy praat my taal.

Maar dis veral Herman se vertellings en staaltjies oor sy herinneringe by elke resep waaraan ek so lekker lees. My keuse as resep, Afrika-lamsboud, kom heel gepas uit die vleis, rys en aartappel-hoofstuk. Want hier verwoord Herman presies die herinneringe wat ek as plaaskind aan ‘n Sondagtafel gehad het met lamsboud en braaiaartappels (aan ons tafel is daardie bak aartappels ook met groot oë dopgehou en al was hy meestal tot boordens toe gelaai, het daar nooit ‘n krieseltjie oorgebly nie, daarvoor het my broers gesorg). En nes Herman is ek baie lief vir hierdie kontinent waar ons woon. “Ons moet nooit vergeet hoe waardevol haar skatte en juwele is nie. Ja dis moeilik om hier te woon, maar dis lekker.”

Nostalgie bevat meer as 80 resepte: van bykos tot hoofgeregte, van brood tot kos uit jou yskas, van kos van die kole af tot vleisgeregte en van vakansiekoekies tot nageregte. Hierdie boek is uitgegee deur Penguin en kos sowat R360, is beskikbaar by meeste boekwinkels en sommige supermarkte asook aanlyn.

Een gelukkige persoon kan ook ‘n boek wen. Al wat jy hoef te doen is om my sosiale media blaaie (Instagram: CarmenNiehausSa en Facebook: Carmen Niehaus asook Herman Lensing s’n te “like’ en volg op Instagram asook Facebook, en lewer asb kommentaar op die relevante plasing. Die kompetisie loop tussen die 22ste November, tot Woensdag, die 29ste November. Diegene wat nie albei profiele se blaaie gevolg, ‘like’, en kommentaar gelewer het nie, sal dus nie kwalifiseer vir die wenprys nie.

Ons Namibiese blitsbesoek staan einde se kant toe, van nou af is dit grootpadry via Keetmanshoop op pad na Lüderitz. Oral langs die pad is daar netjiese stilhouplekkies en ons stop vir ‘n vinnige koffietjie en ‘n bröchen. Ek smeer die korserige broodjies dik met mosterdbotter en stapel ham, agurkies en blaarslaai op. Ons smul heerlik aan hierdie tipiese Namibiese lekkerte wat ons terugvat na vele vorige kuiers. My Plaavars-eierkoelsak gedra hom goed as padkossak en na vele ontberings lyk hy steeds spic ‘n span en kan ‘n hele dag se kos gemaklik vat. (Gaan loer op Swier-webtuiste hiervoor).

Ons slaap vanaand in die Seeheim Hotel, ‘n welkome oase tussen die klipkoppies in die middel van die woesyn. Dis ‘n gewilde oorslaappplek vir toeriste op pad na die Visrivier Canyon, Kolmanskop en Lüderitz.

Seeheim het ‘n ryk geskiedenis, is in 1896 gebou met klippe uit die omgewing, hoofsaaklik om die Duitse koloniale magte, die Schutztruppe, te huisves. Oral in die omliggende koppies is herinneringe aan hierdie tydperk steeds te vind. In die middel neëntienhonderds het die dorpie floreer met ‘n spoorwegstasie, verskeie kerke, winkels, 3 hotelle en heelwat inwoners. Teen die einde van die vyftigerjare het die dorp egter leeggeloop. Nadat die hotel 30 jaar toe was, het Zirkie Kloppers die plek gekoop, geboue geresoureer en meubileer met meubels wat hy eiehandig gemaak het.

Ons word hartlik ontvang deur die vriendelike personeel en ook aangenaam verras deur ons Langebaan-buurman wat tydens hul lang Afrika-avontuur ook daarlangs toer. Na ‘n welverdiende bier, is hulle weer fort. Ons slaap vanaand in ‘n bovertrek met ‘n steil stel trappies wat daarna lei en pragtige uitsig oor die koppies.

Vir aandete word ons in tipiese Namibiese styl bederf met ‘n wildschnitzel en geniet ‘n Tafel-bier daarby. Vir poeding is daar heerlike appelkrummel.

Dis vroeg vort die volgende oggend, vir oulaas word daar gestop by die mooi padstal, Gerber en Co op Bitterfontein om ietsie te koop vir ons huismense. Daar is ook ‘n wye verskeidenheid Carmién-tees. Sien my weergawe vir ‘n appelkrummel, gemaak met vars appels en hawermout en wat nie so soet is nie. EK bak hom sommer in die lugbraaier.

APPELKRUMMEL
Die hawermout, neute en klapper maak ‘n heerlike kors en krummel vir hierdie appeltert wat met vars appels berei word.

Maak 1 tert
Bereiding: 20 min
Baktyd: 30—40 min

KORS EN KRUMMEL
125 ml (1/2 k) bruinsuiker
500 ml (2 k) hawermout
125 ml (1/2 k) fyn klapper
50 g gemengde neute, grof gekap of andersins 125 ml (½k) ekstra hawermout
Knippie bakpoeier
Sowat 160 ml (⅓ k) botter
VULSEL
3 klein appels, ontkern, maar ongeskil in dun skywe gesny
1 cm gemmerwortel, gerasper (opsioneel)
Gerasperde skil van 1 suurlemoen
15 ml (1 e) heuning of bruinsuiker
Sap van 1—2 lemoene
Goeie strooisel fyn kaneel

Voorverhit die oond tot 180°C. Smeer ‘n ronde 20-m losboom-koekpan of tertpannetjie.
1 KORS EN KRUMMEL Meng al die droë bestanddele in die voedselverwerker tot die hawermout bykans fyn is, voeg die botter by en pols tot goed ingemeng.
2 Druk sowat twee derdes vas in die pannetjie. Bak 5—10 minute.
3 VULSEL Meng al die bestanddele in ‘n kastrolletjie en kook tot bykans sag. Skep in die gebakte kors.
4 Krummel die res van die hawermoutmengsel oor en bak sowat 30 minute of tot die krummel lekker bros is.

In die lugbraaier
1 Stel die lugbraaier op bak en verhit tot 180°C.
2 Bak die kors vir 5 minute en skep die vulsel in, strooi res van die krummel oor.
3 Stel die temperatuur op 160°C en bak 20 minute of tot die krummel goudbruin is bo-op (bedek met tinfoelie as dit te donker wil bak).

Ons stoot die bakkie se neus noordwaarts, al teen die Auob-rivier langs, ons bestemming Swartriet. Die meestal droërivierloop skyn mooi groen, maar dis ongelukkig oorgroei van indringerplante. Imposante versamelneste bondel oral in bome langs die goeie grondpad.

Stampriet is ‘n klein oase tussen die dorre duine en is geleë op die Stampriet-waterdraer. Oral word veral groente onder besproeiing verbou. Ons kamp vanaand by die Gondwana Farm Lodge, op groen gras. Op soek na ‘n plek vir iets ligs te ete word ons na !Kharuhase (roots of serenity), ‘n nuwe restaurant op die koppie, verwys. Wat ‘n grootse verrassing:

Die industriële klip-en-staalgeboue is binne stylvol ingeklee in ‘n Franse vintage, tog moderne styl met kandelare en Persiese matte op die sementvloere, die eindresultaat van die fyn oog van die formidabele besigheidsvrou, Alta Thorburn, wat ook stigter en eienares van !Kharuhase is. Ek’s bevoorreg om haar te ontmoet waar sy besig is om ‘n teetafel mooi te maak vir ‘n teeparty. Terstond gaan haal ek al my orige Carmién-teepakkies – dit sal tog altevol mooi en goed inpas by hul keurige teeparty.

Die spyskaart versinnebeeld ‘n Namibiese gourmet-ervaring, berei met plaaslike bestanddele. En as ek so na die opmerkings op hul facebookblad loer, lyk dit asof besoekers hier heerlik smul aan keurige uithalerkos. My pizza spreek ook daarvan. ‘n Verdere uniekheid is hul handgemaakte Petrichor-jenewer, gestook met druiwe uit hul eie wingerd; die Sout&Peper-funskielokaal bly volgeboek; die stylvolle oornag-cottages is pragmooi en daar’s selfs ook ‘n paar kampeerplekke wat uitkyk oor die vlakte. ‘n Ware alles-in-een juweel. Ek kom beslis weer om meer te ervaar.

Na die opwinding van die middag is ons nie juis lus vir kosmaak nie. Bo ons pak die donderwolke belowend saam, so ek raap en skraap vir ‘n ietsie te peusel uit wat orig is in die koskiste.

Ek het ook ‘n paar tot-botteltjies Carmién-gin in my handsak gegooi net voor ons gery het en skink vir oulaas ‘n lekker jenewertjie, onder die Namibiese uitspansel. Dié word opgetop met die laaste van ons Carmién-sprankel-ystees.

PIZZA
My weergawe vanuit my boek, Lekker&Goed hoe mens restaurantpizza in jou eie huis kan berei.
DEEG
5 x 250 ml (5 k) klipgemaalde witbroodmeel
15 ml (1 e) olyfolie
10 ml (2 t) sout
1 pakkie (10 g) kitsgis
500 ml (2 k) louwarm water
BOLAE
Olyfolie
Mieliemeel om oor te strooi
Tamatiesous (sien resep onder)
Kombinasie van gerasperde mozzarellakaas en wit Cheddarkaas
Bolae van jou keuse (sien lys)

Voorverhit die oond tot 230°C. Plaas ‘n omgekeerde bakplaat (dit help dat dit makliker afgly) in die oond om goed warm te word voordat jy die pizzabasisse oppak.
1 DEEG Plaas al die bestanddele vir die deeg, buiten die louwarm water in die mengbak van ‘n voedselverwerker. Giet die water deur die tuit by en meng tot goed gemeng, so 7–10 minute en die deeg in ‘n bol rondom die lem vassit. Die deeg is effe klewerig. Vewyder uit die bak, vorm in ‘n bol, verf met olyfolie, bedek en laat rys tot dubbel die grootte.
2 Verdeel die deeg in 4 (8 vir kleiner pizzas) bolletjies en rol so dun as moontlik op ‘n meelbestrooide oppervlak uit.
3 Bestrooi die warm bakplaat met mieliemeel en plaas die basis(se) bo-op (dis nie nodig om hul weer te laat rys nie). Plaas die bakplaat so na as moontlik aan die onderste element en bak 5—7 minute tot gaar maar nie bruin nie.
4 Haal uit die oond, en smeer ‘n dun lagie tamatiesous oor. Strooi kaas oor en pak bolae van jou keuse op. (sien variasies).
5 Skakel die boonste roostelement van die oond aan en rooster tot die kaas net gesmelt het.

TAMATIESOUS
750 g pruimtamaties (Roma), ontvel en in klein stukkies gesny
80—125 ml (¼–½k) songedroogde tamaties in vinaigrette, gekap
6 knoffelhuisies, fyngedruk of gerasper
Plaas al die bestanddele in ‘n glasbak en mikrogolf 10 minute by 100-persent-krag tot die sous nie meer waterig is nie. Roer elke 3 minute (jy kan ook die sous in ‘n kastrol op die stoof maak). Laat goed afkoel.

BOLAE
Smeer tamatiesous oor elke basis, strooi gerasperde mozzarella- en wit Cheddarkaas oor en pak enige van die onderstaande op.

1 Fetakaas, tuna of hoenderskaafsels, geroosterde soetrissies, swart olywe en baba-spinasieblare: Bak en stapel skywe avokado op, geur goed met sout en peper. Rond af met roket.
2 Basiliepesto, kersietamaties, swart olywe, sampioene en bocconcini of feta-kaas: Bak tot gaar en stapel basilieblare bo-op.
3 Pikante pepers, rooi uie en oondgebraaide botterskorsie: Bak tot kaas gesmelt is. Rond af met roket.
4 Tuna, murgpampoentjieskaafsels, olywe, rooi uie en kappertjiesaad: Bak tot die kaas gesmelt is en rond af met roket of basilieblare.
5 Kersie-tamaties, broccoli, pynappel, groen olywe en gepluisde gaar hoender gemeng met bietjie geroomde maaskaas met grasuie: Bak tot die kaas gesmelt is. Rond af met roket.

Ek looove Namibië en kon nie die geleentheid laat glip vir ‘n vinnige draaigooi nie. Ons slaap weer by die Molopo Lodge naby Askam, die keer in ‘n safari-tent waar ons ‘n heerlike warm stort onder die sterrehemel geniet. Ons maak ook alle orige vleis gaar, dit mag nie rou oor die grens nie. Ek voel die bekende opgewondenheid in my opbruis.

Ons staan vir 2 nagte oor by die Kalahari Game Lodge en trek ons voertuig langs die oulike afdakkie onder die groot bome in die droë Auob-rivierloop. Elke kampplek is toegerus met sy eie stortgeriewe en opwasplek. Neffens die afdakkie staan ‘n donkie waar ons self ons warm water moet stook. Ons pak ons tafel en kampstoele onder die afdak uit en skop behaaglik ons skoene uit. Dié kant van die grens waai daar ‘n afkoelluggie wat die hitte draagliker maak.

Ek het ‘n goeie klompie Cold Brew-tees ingepak waarmee ek vinnig ‘n sprankel-ystee maak: sit ‘n sakkie Cold Brew, ek hou van die Cranberry Hibiscus, in ‘n reiskoppie en skink sodawater oor. ‘n Heerlike lafenis. ‘n Vars toebroodjie met blokkiesbrood (dié Squares is ideaal om in te pak op ‘n safari), tuna-mayonnaise met opgekapte agurkies en ‘n suinige handtjievol gekapte rooi uie of ‘n skyfie ham en klompe fyngesnyde blaarslaai, is net die regte kos in die middaghitte.

Die rivierloop is die blyplek van heelwat diere. Rondom ons kampplek wei daar springbokke, laer af in die rivier troppe gemsbokke. Dieper die rooi duine in is die kamp met roofdiere. Hier hoef ons saans nie so op “alert” te leef nie. In die bome wemel dit van voëls en soggens sing hulle ons wakker terwyl die son oranjepienk vanagter die rooi duine kopuitsteek.

Dis ons tweede besoek aan die Kalahari Game Lodge en ons geniet dit om koelte te soek in die lounge met sy keurige, natuurlike dekor. Dan teug ons graag aan hul pittige aanbod shandies: my keuse ‘n Kalahari -shandy.

Teen namiddag hunker ons na ietsie soets en ek onthou van die stokkiestee en kondensmelk wat ek spesiaal ingepak het om oudag se kondensmelktee te brou. By

Mokala Farmers Supplies in Tsobong, Botswana het ek die oulikste teestelletjie raakgeloop, net reg hiervoor. Ek ontdek ook die laaste sjokolade-bolletjies in die padkossak. Dis heerlik saam met die kondensmelktee.

Met die vleis klaar gaar, is kosmaak maklik. Die vuurtjie brand, maar dis vanaand ‘n atmosvuur; die gasbrander kom handig te pas om vinnig die maalvleisvulsel vir tacos aanmekaar te slaan.

TACOS MET MAALVLEISVULSEL
Indien mens oor landsgrense heen reis, moet alle vleis vooraf gaar wees – so maak die maalvleis vooraf gaar, slegs gegeur met bietjie sout en verpak dit in porsies. Dan kan dit vir ‘n verskeidenheid etes ingespan word. Ek is ook altyd gewapen met ‘n verskeidenheid pestos. Dit verander enige basiese gereg telkens in gans iets anders en interressant.
Genoeg vir 4—6 mense
Bereiding: 15 min
Gaarmaak: 20—30 min

500 g maalvleis
4—6 repe spekvleis, gekap
1 ui, gekap
Olie
1 blik (400 g) tamatie-en-uiesmoor
1—2 sakkies (50 g elk) tamatiepasta
1 sakkie (125 g) koljanderpesto
Taco-speserye na smaak
Sout en peper
1 blik (400 g) 4-bonemengsel, gedreineer
VOORSIT
1 rooi ui, fyn gekap
1 blik pitmielies, gedreineer
Halwe blaarslaai, in dun repies gesny
Gerasperde Cheddarkaas indien verkies
1 avokado, in blokkies gesny indien verkies
Sowat 12 taco-doppe

1 Braai die maalvleis en spek in ‘n swartpot tot gaar, voeg die ui en biejie olie by en braai tot die ui sag is.
2 Voeg die blik tamatiesmoor, tamatiepasta en pesto by en meng goed deur. Geur met taco-speserye en sout en peper na smaak.
3 Laat prut tot geurig, voeg die bonemengsel by en laat prut tot lekker warm.
4 VOORSIT Skep die uie, pitmielies, blaarslaai, kaas en avokado in aparte bakkies.
5 Pak die taco-doppe uit op ‘n plat dienbord – ek het sommer ‘n skinkbord gebruik. (moenie die taco’s vooraf vul nie, dit word gou pap).
6 Laat elkeen vir hom van die maalvleisvulsel in die taco-doppe skep en dit dan afrond met ‘n strooisel uie, pitmielies, blaarslaai, kaas en/of avokado.

SJOKOLADE-BOLLETJIES
Die bolletjies bevat heelwat minder suiker as die bekende oorpronklike resep. Vir ‘n gesonder weergawe vervang ek die suiker selfs deesdae met dadels wat ek fynkook saam met die melk. Die dadels het ‘n hoë veselinhoud en lae GI en bevat ook prebiotika wat help met goeie “gut” gesondheid.
Maak sowat 40 bolletjies
Bereiding: 20 min
Gaarmaak: omenbui 10 min

250 ml (1 k) suiker of vars dadels, ontpit
Knippie koeksoda (as dadels gebruik word)
160 ml (⅔ k) melk, met 4 Carmién Red Mocha of Camomile-teesakkies
80 ml (⅓ k) kakao
80 ml (⅓ k) botter of growwe grondbonebotter sonder sout of suiker
750 ml (3 k) hawermout of 250 ml (1 k) daarvan vervang met grofgekapte neute en sade of grondbone
Fyngekapte pampoenpitte of grondbone om in te rol

1 Plaas die suiker, kakao, melk en botter in ‘n kastrol en roer terwyl verhit word tot die suiker opgelos is. Laat kook dan 5 minute lank.
2 Roer die hawermout en/of neute vinnig by en skep in klein hopies op ‘n gesmeerde skinkbord.
3 Rol in bolletjies en daarna in die gekapte pitte of bone.

As jy dadels gebruik: Plaas die dadels in ‘n kastrol en sprinkel die koeksoda oor.
1 Voeg die melk by en laat kook terwyl geroer word tot die dadels begin opbreek en amper ‘n pasta begin vorm. Maak heeltemal fyn met ‘n stokmenger.
2 Voeg die kakao en botter by en verhit net weer tot die botter gesmelt is.
3 Voeg die hawermout en neute by en meng deur.
4 Skep hopies op ‘n gesmeerde bakplaat, laat effe afkoel en rol dan in bolletjies. Rol daarna in gekapte pampoenpitte of bone.

Dit juig en jubel in my huis, want ons maak dit toe sowaar – vir die vierde keer! Ongelooflik, welgedaan en welverdiend. Met sekerlik die moeilikste pad wat ‘n span nog in ‘n Wêreldbeker moes aandurf en teen al wat topspan is moes speel, het ons dit deurgetrek, een punt op ‘n keer, drie keer in ‘n ry. Dit spreek mannemoed, senuwees van staal en uithouvermoë. ‘n Span wat hul alles gegee het met hoevele plettervatte, manne wat krampe en al aanhou speel het, seer-seer lywe. En soos wat dit telkens in elke onderhoud daarna uitgekom het – ons het dit gedoen vir jou Suid-Afrika.

Soos die weke verloop het ek net al hoe meer bewus geword van die fanatiese ondersteuning wat die span geniet. Oral ‘n see van groen, tot in supermarkte (Checkers spesifiek) het die volkslied ‘n paar maal luid weergalm Saterdagoggend. Selfs in ons huis, is daar nie teruggehou nie en reggemaak vir ‘n trots Suid-Afrika-ete.

Vroegdag is die Springbok- en landsvlae al gedrapeer en ons dek die tafel in groen en goud met proteas en vetplante uit die tuin as versiering. Ongelukkig was alle groen-en-goud ballonne al uitverkoop, so ons moes tevrede wees met ‘n uitspattige geel (tot groot ontsteltenis van my man wat dog ons ondersteun nou die Wallabies).

Teen skemer steek ons die vuur aan, want ons wil klaar geëet wees voor die wedstryd begin. Vriend Abraham bring springbokfilette wat hy spesiaal ingelê het in ‘n onverbeterlike marinade; vir vooraf peusel is daar Boerewors en roosterkoek saam met tuisgemaakte appelkooskonfyt (die laaste wat my ma my nog present gegee het toe ek laas week op die plaas was) en ek maak paptert soortgelyk aan die een wat skoonsus Hannalise vir ons in Botswana voorgesit het. Daarby ‘n slaaitjie of twee.

Die soetigheid is tot na die wedstryd gehou – melktert, spesiaal met ‘n springbokkie op (die het ek by Checkers gekoop) en bokgroen-kolwyntjies wat ons by Langebaan-bakkery aangeskaf het.

Na die laaste 5 minute wat soos ‘n ewigheid gevoel het, is daar chaotiese vreugde toe die eindfluitjie uiteindelik blaas en ons ons sjampanje-glase met Wilhelmina MCC kon lig op nog ‘n Wêreldbekerkroon, ‘n topspan en trotse nasie. Kry die paptert en melktertresep op my blog:

PAPTERT
In die veld gebruik Hannalise koeskoes om die tert mee te maak. Die tuisgemaakte tamatiesmoor maak sy vooraf by die huis. Die geheim is om die smoor lekker lank en stadig te laat prut. Lamstjoppies is ook heerlik saam met hierdie tert. Vir my weergawe het ek egter by mieliepap gehou.

Genoeg vir 6 mense
Bereiding: 20 min
Gaarmaak: 30 min

TAMATIESMOOR
4—6 uie, fyn gekap
Olie
500 g vars tamaties, in stukke gesny
30—45 ml (2—3 e) blatjang of ‘n handvol bruinsuiker
Spatsel balsamieke asyn
Sout en peper na smaak

TERT
500 g growwe mieliepap
Hoenderaftreksel en/of melk
50 g fyn Parmesaankaas
100 g Mozzarella-kaas, gerasper

1 Braai die ui in ‘n bietjie olie tot lekker sag. Voeg die tamaties by en laat prut stadig vir sowat 20 min tot ‘n geurige smoor, voeg van tyd tot tyd genoegsaam water by om ‘n geurige smoor te maak. Roer blatjang en of bruinsuiker na smaak by en geur met asyn, sout en peper na smaak.
2 Kook die mieliepap in hoederaftreksel en melk tot gaar en sag. Roer die Parmesaankaas deur die mieliepap.
3 Smeer ‘n langwerpige emaljeskottel en skep ‘n laag mieliepap onder in die skottel. Smeer ‘n laag tamatiesous oor en sprinkel ‘n laag kaas oor. Herhaal die lae, eindig met die kaas. Plaas die deksel op.
4 Plaas die skottel hoog oor matigwarm kole met ook ‘n paar kole op die deksel. Verhit tot die kaas gesmelt en die gereg deurwarm is.

Melktert
Vir my weergawe gebruik ek filodeeg as kors.
Maak 1 medium melktert
Bereiding: 25 min
Baktyd: 25 min

KORS
5 velle filodeeg
gesmelte botter of kossproei
VULSEL
625 ml (21/2 k) melk
2 kaneelstokkies
1,25 ml (1/4 t) amandelgeursel
4 eiers
100—125 ml bruinsuiker
30 ml (2 e) koekmeel
30 ml (2 e) mielieblom
15 ml (1 e) vlapoeier
Knippie sout
20 ml (4 t) botter (opsioneel)

AFRONDING
Kaneel

Voorverhit die oond tot 180°C. Spuit ‘n losboom-tert- of koekpan goed met kossproei.
1 Smeer elk van die filodeegvelle met botter en rangskik hulle bo-op mekaar in die tert- of koekpan. Frummel die oorhang-kante terug en druk vas langs die rand van die pan om ‘n tipe tertrand te vorm. Verf weer liffies met botter. Bak sowat 15 minute of tot die deeg net gaar is, maar nog nie bruin is nie.
2 VULSEL Plaas die melk met kaneelstokkies of andersins die sitrus chai rooibostee in ‘n glasbak en mikrogolf tot lekker warm, maar dit moenie kook nie. Voeg die amandelgeursel by en laat effe afkoel. Verwyder die kaneelstokkie en goed uitgedrukte teesakkies indien gebruik.
3 Klits die eiers, suiker, koekmeel, mielieblom, vlapoeier en knippie sout saam in ‘n groot mengbak tot goed gemeng en glad.
4 Voeg ‘n klein bietjie van die verhitte melk hierby en meng goed. Giet dan die eiermengsel by die melkmengsel, roer goed en giet in ‘n kastrol. Voeg die botter by indien gebruik. Verhit, terwyl geroer word tot die mengsel kook en verdik.
5 Giet in die tertkors en bak sowat 25 minute of tot die vlavulsel gaar en stewig is. (bedek die tertkorswand met tinfoelie as dit neig om te donker te word).
6 Rond af met gestuifde kaneel.