As jy nes ek, mal is oor brood, maar bietjie probeer wegskram van gluten en baie koolhidrate is, is hierdie maaskaas-hawermoutbrood ‘n heerlike alternatief waaraan jy maar sonder skuldgevoel ‘n snytjie of twee kan geniet. Boonop bevat dit lekker baie proteïene en vesel en is ook supermaklik en eenvoudig om te maak – net meng en bak, geen knieëry nie. Ek doen sommer ook die bakwerk in die lugbraaier.
Maaskaas-hawermoutbrood
Alhoewel hawermout nou nie juis getel word as ‘n lae koolhidraat bestanddeel nie (1 koppie bevat 40 g koolhidrate), is dit nie die hoofbestanddeel in hierdie brood nie. Die maaskaas saam met die sade en eiers asook die hawermout wat self baie proteïene bevat (16,9 g per 100 g) maak daarvan eerder ‘n proteïenryke brood met ook baie vesel. Hawermout opsigself is glutenvry, maar omdat dit meestal in meulens verwerk word waar koring gemaal word, kan dit nie as heeltemal glutenvry beskou word nie – As jy dus gluten intolerant is, soek vir glutenvrye hawermout. Die olyfolie en sade verskaf goeie onversadigde vette. Die broodjie het ek in die airfryer getoets met een houer gladde en een houer korrelmaaskaas, maar ek verkies dat dit net gladde maaskaas is wat heeltemal inmeng by die res van die bestanddele.
Maak 1 medium broodjie Bereiding: 10 min Baktyd: 35 min
500 ml (2 k) hawermout 15 ml (1 e) bakpoeier 5 ml (1 t) sout 160 ml (2/3 k) gemengde sade (vlassaad, lynsaad, sesamsaad, pampoensaad en sonneblomsaad) 3-4 eiers 30 ml (2 e) ekstra-suiwer olyfolie 500 ml (2 k) gladde maaskaas Sade en hawermout vir oorsprinkel
Voorverhit die lugbraaier tot 190°C. Plaas ‘n vel lugbraaier-papier op die plaat van die lugbraaier.
Meng die hawermout, bakpoeier en sout in ‘n groot mengbak. Voeg die sade by en meng weer goed.
Klits die eiers in ‘n ander bak, voeg die olyfolie en maaskaas by en klits tot goed gemeng.
Voeg die nat bestanddele by die droë bestanddele en meng liggies tot deeglik gemeng. Moenie oormeng nie.
Plaas op die papier en vorm ‘n ovaalbroodjie, die grootte wat in ‘n lugbraaier sal pas.
Sprinkel hawermout en sade bo-oor.
Plaas die plaat van die lugbraaier in die laaitjie en sit die broodjie bo-op. Bak 30 minute lank tot gaar en ‘n toetspen skoon uit die broodjie kom, bedek met tinfoelie halfpad deur die baktyd indien die broodjie te donker bak.
Verwyder die broodjie uit die lugbraaier, draai om met die onderkant na bo en bak vir ‘n verdere 5 minute of tot die onderkant drooggebak is.
Geniet louwarm saam met botter of avokado. Net so lekker om te rooster.
‘n Gesellige kuier saam met jou naastes bly maar altyd ‘n spesiale ervaring, veral as ‘n mens die voorreg het om dit nog met jou ma te kan deel. Ons het die allerheerlikste Sondagmiddag-eetervaring by die oulike eetplekkie, die Kleinvlei Bistro & Wine Stoep in Bokkomlaan, Velddrif, geniet.
Dit het heel toevallig so uitgewerk dat ek en my sibbes deesdae heelwat tyd inruim om ‘n bietjie meer saam te kuier. Meestal kan dit nou nie ons al vyf stuks wees nie, maar die wat kan, val in. Ek en Lodewyk moes laasnaweek uitmis op ‘n lekker kuier by my kleinsus op hul Karooplaas buite Graaff-Reinet, maar die besonderse eetervaring saam met my ma, tweelingsus en jongste broer aan Bokkomlaan in Velddrif se nuutste eetfonds, die Kleinvlei Bistro & Wine Stoep, het meer as genoeg opgemaak daarvoor.
Kleinvlei Bistro & Wine Stoep was deel van die nuutste In die Sop-oormaak-TV-program op KykNet waar Bertus Basson en Misi Overturf restaurante help regruk met ‘n nuwe spyskaart en dekor-opknap. En wat ‘n gem is hierdie klein familiebesigheid in vissershuis nr. 11 daar teen die waters van die Bergrivier nou nie! Velddrif is effe toegemis, maar ons word gul ontvang met ‘n tafel knus gedek langs die kaggelvuur naas die besonderse voëllewe-muurskildery in die hoek.
Die spyskaart klein en gefokus met peuselgoed en deelborde; die geregte eie aan die omgewing maar keurig vernuwe met heerlike vars geure, dink ‘n bietjie Yotam Ottolenghi-styl. Die wynlys, ‘n uitsoek-seleksie wyne meestal vanuit die omgewing wat ook ‘n goeie verskeidenheid Piekenierskloof-wyne insluit!
Vir die afskop kies ons vars oesters, focaccia-brood met plaaslike Kokerboom-kase en ‘n smullekker snoekkaaskoek. Daarna besluit ons nege stuks om elkeen ‘n hoofdis te kies en dan verskeie ander disse vir die tafel. Ons keuses val op geroosterde kruisskyf met chermoula; lamsribbetjie met kapokbos, murgpampoentjies met dukkah oorgesprinkel; mossels in ‘n Kaaps-Maleise klapperroomsous; harders ‘en papilote” en ceviche met labneh, salsa en avokado. Vir die tafel val ons keuse op gerookte snoek-viskoekies met lemoengeglasuurde patats; broccoli op labneh met gemmer en sojasous, aartappelskyfies met aioli asook heerbone met wortels, spinasie en tamatie. Ons smul en verlekker ons aan al die geure en teksture wat so goed praat met mekaar.
‘n Plekkie waarheen ‘n mens weer en weer kan terugkom om al die lekker en mooi te geniet!
Ter afsluiting verkas ons na die Columbine-koffie roastery langsaan vir ‘n wegneem-koffie en snytjie koek!
Ek gaan later in meer detail vertel oor Kleinvlei, maar vir eers is hier ‘n lusmaker-resep vir die geroosterde kruisskyf met chermoula.
GEROOSTERDE KRUISSKYF MET CHERMOULA Die geurige vars kruiesous is heerlik oor gebraaide steak. Die mans was veral gek daarna.
1 kruisskyf per persoon CHERMOULA 250 ml (1 k) vars pietersielie 250 ml (1 k) vars koljanderblare 4 knoffelhuisies, skoongemaak 5 ml (1 t) fyn koljander 5 ml (1 t) droë rooipepervlokkies 2,5 ml (1/2 t) paprika 2,5 ml (1/2 t) fyn gemmer Kosjier-sout na smaak Sap en fyngerasperde skil van 1 suurlemoen Ekstra suiwer olyfolie
Braai die kruisskyf tot die gaarheidsgraad van jou keuse. Sny op in dun skyfies en pak op ‘n bord.
CHERMOULA: Plaas al die bestanddele vir die sous in ‘n voedselverwerker en kap goed fyn. Voeg genoegsaam olyfolie by om ‘n effe loperige sousie te vorm.
Streep die chermoula ruimskoots oor die gesnyde skywe kruisskyf en sit voor.
Wintertyd is die lekkerte tyd teen die Weskus met die mooiste sonsondergange, windstil meestal sonnige dae met groenigheid oral en die flaminke wat in bondels staan op die eilande. Boonop loop die snoek en tyd om die Weskusspesialiteit op die kole te gooi.
Toe ons nog in die Kaap gebly het, het ons meestal wintertyd binneland toe verkas, want die Kaap was net te koud en nat en triestig. Maar nou dat ons teen die Weskus woon, is dit eintlik nie meer nodig nie, want die dae is mooi en sonnig met reën wat meestal maar aan die skaars kant is. Die mis wat gereeld oorkom van die see se kant, sorg dat die veld tog te mooi groen skyn en ons vetplanttuintjie met plante wat hier aard, amper uitspattig groei en hul pragtige winterskleed met spatsels oranjerooi, ligte pers, bietjie geel, effe gedemp maar tog te mooi vertoon, in afwagting vir die lente-kleurspel wat binnekort in volle blom die omgewing poskaartmooi gaan tooi.
Ons manier van doen pas dan ook bietjie aan met die lagoon wat ons vir ‘n wyle verruil vir luilekker rit deur die Weskuspark of sommer net om Jacobsbaai se egte Weskusmooi te gaan geniet. Dis dan wat ons namiddae die Jimney pak met ‘n pieknieksak en een of meer voëlskuiling aandoen. Vredig en verkwikkend, mens verbeel jou amper jy het nie daardie kilometers en kilometers se ry nodig om net bietjie tot verhaal te kom in die een of ander wiltuin nie, alhoewel daai bly maar ons nommer een.
Vriend Abraham, wat koning is van visbraai, braai snoek oor die kole wyl ons rugby kyk Saterdagaand en tydens ‘n vinnige Sondagfamiliekuier op die agterste stoep maak ek egte winterkos saam met die braai: koolslaai-tartaar en patat-en-botterskorsie met ‘n Oosterse smakie (die resepte vir laasgenoemde het ek onlangs gedoen vir ‘n storie in Huisgenoot oor bykosse by die braai. (sien die uitgawe van 27 Junie om die resepte daar te kry).
Hier plaas ek die resep vir snoek soos ons dit meestal doen. Die gedagte van die neute bo-oor strooi, het ek by die kosfoendi, Christine Capendale, wat voorheen ook op Langebaan woonagtig was, gekry. Jy kan die vis ook oor die kole gaarmaak en dan net heel laaste die neute oorsprinkel net voor jy dit voorsit. Ek gee ook ‘n resep vir engelvis (ons kry dit nogals hier teen die Weskus te koop) met ‘n heerlike braaisous wat ek nog by Isabella Niehaus gekry het. Geniet die Weskus!
SNOEK MET PEKANNEURKORS
Ek het grootgeword met snoek oor die kole, trouens dit was al vis wat ons ooit gebraai het, en my pa was ‘n meester daarvan. As die snoeksmous omgekom het op die plaas met ingesoute snoek, het hy altyd ‘n paar mooies eenkant gehou vir braai en niemand moes peuter as hy doenig was voor die vuur nie. Woolies se snoek wat so liggies gerook is, is ook vir my wonderkos, net so is ek ook mos gek na neute. Kombineer die twee en jy het kos vir ‘n koningstafel.
Genoeg vir 4 mense Voorbereiding: 10 min Gaarmaak: 20 min
1 medium snoek, gevlek (kan effe gerook wees indien verkies) Sout en peper 5 ml (1 t ) mosterdpoeier of Chinese 5-speserypoeier of visspeserye 80-125 ml (80-1/2 k) botter, gesmelt 4 knoffelhuisies, gekneus Sap en skil van 2 suurlemoene 160 ml (2/3 k) gekapte pekanneute 125 ml (1/2 k) gekapte koljander of pietersielie VOORSIT Vinnige perske-blatjang (sien resep)
1 Geur die snoek aan die vleiskant met sout en peper en speserye. 2 Meng die botter, knoffel en suurlemoensap en –skil. 3 Plaas die vis met die velkant na onder op ‘n gesmeerde bakplaat. 4 Smeer die vis goed met van die bottermengsel en oondbraai 10 minute by 190°C. 5 Smeer die res van die bottermengsel oor, sprinkel helfte van die neute en kruie oor en bak ‘n verdere 10 minute of tot die vis net gaar is en maklik vlok met ‘n vurk. 6 Sprinkel die res van die kruie en neute oor en sit voor met die perske-blatjang.
VINNIGE BLATJANG
Soteer 1 gekapte ui en 2 gekapte knoffelhuisies in olie tot sag, sprinkel 7 ml (11/2 t) suiker oor en braai tot gekarameliseer. Roer 15 ml (1 e) druiwe-asyn en 4 gesnyde nektariens of pruime by en verhit tot die vrugte effe sag, maar nie stukkend gekook is nie.
ENGELVIS MET KNOFFEL-SOJASOUS
Genoeg vir 4 mense Bereiding: 10 min Gaarmaak: 10—12 min
KNOFFEL-SOJA-MARINADE 2 heel knoffelbolle 250 ml (1 k) suurlemoensap 250 ml (1 k) sojasous 250 ml (1 k) olyfolie VIS 1—2 engelvisse of ‘n geelstert Paar skeppe natuurlike jogurt
1 Rasper die knoffelbolle aan die growwe kant van die rasper sodat die skil agterbly. Voeg die suurlemoensap, sojasous en olyfolie by. 2 Marineer die vis 1 uur lank daarin. 3 Verwyder die vis uit die marinade en hou die marinade eenkant. 4 Plaas die vis in ‘n toeklaprooster en braak 10—12 minute met die vel na onder tot die vleis net-net wil verkleur. Verf dikwels met die marinade. Draai om en braai die vleiskant 2—3 sekondes of tot net bruin. 5 Kook intussen die oorskietmarinade af tot geurig en roer ‘n paar skeppe natuurlike jogurt deur en sit saam met die vis voor.
Avokado is nie net lekker op roosterbrood, in slaai of op pizza nie, dis selfs ideaal om te gebruik in soetgoed – ek probeer dit in sjokoladekoek en in mousse.
Ek kan net nie genoeg kry van avokado’s nie – heerlik op ‘n roosterbrood; vir my die perfekte afronding vir van slaai tot pizza en Mexikaanse disse met salsas en guacamole wat net so heerlik is saam met skyfies geroosterde tortillas, mielietjippies of selfs ryskoekies. Ander het lankal reeds, maar nou het ook ontdek hoe lekker dit in soetgoed is. Dit het ‘n neutrale smaak, maar verleen ‘n ryk romerigheid, so mens kan maar bietjie afkap op die botter en so.
Ek het ‘n resep of wat van die South African Avocado Growers’ Association nadergeskraap en sjokolademousse tot sjokoladekoek kry nou sy skoot avokado in. Gaan kyk op SAAGA se webtuiste vir meer inligting oor die goedheid van avokado asook die verskillende soorte avokado.
In ‘n neutedop kan ek noem dat avokado’s gesonde vette bevat wat goed is vir hartgesondeheid en bloeddruk en ook cholesterolvry is een ook lekker baie vesel in het. So ideaal om in te sluit as jy lekker en gesonder wil eet.
Wenk: Mens kry groenskil sowel as donkerskil avokado’s. Groenskil avokado’s se skil bly groen as dit ryp is, maar donkerskil avokado’s se skil verkleur na ‘n donkerpers.
SJOKOLADE AVO-KOEK
Hierdie is my geliefde sjokoladekoek, wat nou net lekkerder word met die byvoeging van avokado – agv die romerigheid wat die avokado verleen, word die oorspronklike hoeveelheid olie gehalveer. Die lekkerste is dat jy nou die versiersel ook met avokado kan maak! En boonop kry jy al die ekstra goedheid wat avokado’s verleen, ook sommer met ‘n happie koek in! Kan net nie lekkerder nie.
Genoeg vir 8 mense (enkellaagkoek) Bereiding: 25 minute Gaarmaak: 50 minute
375 ml (1½ k) koekmeel 45 ml (3 e) kakao 5 ml (1 t) bakpoeier 5 ml (1 t) koeksoda Knippie sout 250 ml (1 k) bruinsuiker (ek gebruik selfs minder, sowat 180 ml) 45 ml (3 e) olie (ek verkies canola) 1 ryp avokado, fyngedruk 250 ml (1 k) louwarm water (ek gebruik graag van Carmién se rooibostee hier om ekstra goedheid en ander geure in te bring: dink very berry of selfs Turkish Delight) 15 ml (1 e) appelasyn 7.5 ml (½ e) vanieljegeursel VERSIERSEL 2 avokado’s, fyngedruk 60 ml (¼ k) kakao 80 ml (⅓ k) esdoringgegeurde gouestroop 5 ml (1 t) vanieljegeursel knippie sout
Voorverhit die oond tot 180°C. Spuit ‘n 20 cm koekpan en voer die bodem uit met bakpapier. 1 Sif die droë bestanddele saam en voeg ook die suiker by. Meng. 2 Klits die olie, fyngedrukte avokado en vanieljegeursel goed saam met ‘n staafmenger tot geemulsifiseer. Roer by die droëbestanddele tot net gemeng. Skep in die voorbereide pan. 3 Bak 25 minute, verlaag temperatuur na 160°C en bak vir ‘n verdere 25 minute of tot ‘n toetspen skoon uitkom. Koel af in die pan. 4 VERSIERSEL Klits al die bestanddele met ‘n staafmenger tot goed gemeng en glad. Keer die koek uit en smeer die versiersel bo-oor. Stuif kakao oor indien verkies.
Wenk: Vir ‘n dubbellaagkoek (soos op die foto): verdubbel die resep en bak in 2 koekpanne, smeer ‘n derde van die versiersel (ook dubbel die resep) oor die onderste koeklaag, plaas die ander koeklaag bo-op en smeer die res van die versiersel bo-oor.
AVOCADO SJOKOLADE MOUSSE
Genoeg vir 4 mense Voorbereiding: 10 minute Gaarmaak: 15 min
250 g goeie kwaliteit donker sjokolade, gekap 2 groot ryp avokado’s, gehalveer en ontpit 120 ml melk (of minder) 1-2 eetlepes heuning (opsioneel) GARNERING Vars bessies Gerasperde donker sjokolade
1 Plaas die sjokolade in ‘n vuurvaste bakkie en mikorogolf op medium vir sowat 30 sekondes, roer elke 30 sekondes tot gesmelt. 2 Skep die avokadovleis in ‘n voedselverwerker, voeg driekwart van die melk by en verwerk tot glad. 3 Voeg die sjokolade en heuning (indien verkies) by en verwerk tot goed gemeng. 4 Skraap die kante af en voeg meer melk by indien nodig, verwerk tot verlangde konsistensie. (dit sal verdik soos dit staan). 5 Skep in bakkies en garneer met vars bessies en sjokolade.
Wenk: Alhoewel die mousse goed sal bly vir 3-4 dae, is dit die lekkerste om dit varsgemaak te geniet.
Rooibos se ster skitter net al hoe helderder – nie net wil almal deesdae ‘n tikkie rooibos aan hul bas dra nie, maar dis ook ‘n bewese feit dat dit goed is vir jou gut, ‘n gewilde onderwerp wat almal deesdae aan die praat het. In ‘n onlangse artikel op Netwerk24: Dermgesondheid: rooibos en jogurt, skryf Denique Smith dat onlangse studies aangetoon het dat veral rooibos en jogurt verskeie aspekte van dermgesondheid en vertering kan verbeter, terwyl dit inflammasie en ongemak verlig. Carmién, bekend vir hul innoverende idees, het ook nou ‘n Gut-tee op die mark, wat prebiotics bevat wat hitte bestand is.
Goeie dermgesondheid is deesdae ‘n gewilde onderwerp en heelwat inligting daaroor het onlangs die lig gesien. Ook tereg so, want diegene wat dieetaanpassings gedoen het om hul dermgesondheid te bevorder, kan getuig van merkwaardige veranderinge in hul gesondheid.
Volgens Dr Hanel Sadi-Van Gijsen, ‘n senior navorser by die Sentrum vir Kardiometaboliese Navorsing in Afrika in die afdeling Mediese fisiologie aan die Universiteit van Stellenbosch is rooibos tradisioneel gebruik om ‘n verskeidenheid maag- en dermkwale te behandel, maar dit was tot onlangs nooit wetenskaplik bewys nie. Navorsing by verskeie universiteite, ook internasionaal asook wat deur die Suid-Afrikaanse Mediese Vereniging gedoen is, is bevind dat rooibos ‘n verskeidenheid aksies in die derm uitoefen wat nie net vertering aanhelp nie, maar ook algehele gesondheid verbeter en met siektebestuur help.
“’n Gesonde dermikrobioom (‘n versamelnaam vir alle mikro-organismes wat in ons kolon woon) help ons om voedingstowwe doeltreffend uit ons kos te onttrek, dit help met immuniteit, ondersteun dermversperringsfunskie, verminder dermontsteking, verbeter metaboliese funksie en beskerm selfs breingesondheid.”
Rooibos wat ryk is aan polifenol, het ‘n bewese prebiotiese effek wat die groei van voordelige dermbakterieë ondersteun, terwyl die dermbalans herstel en behou word. Polifenol in rooibos het die dubbele voordeel deurdat dit die groei van skakelike dermbakterieë inhibeer, maar ook die groei van voordelige dermbakterieë stimuleer. Dit kan ook inflammasie verminder en dus die risiko van siekte verlaag. Daarby het rooibos ook die voordeel dat dit die opname van glukose deur die ingewande belemmer en sodoende help met bloedglukosebeheer.
Nog ‘n produk waarvoor ek baie lief is en wat ook help met gutgesondheid, is jogurt. Met die maak van jogurt word die laktose in die melk tydens fermentasie in melksuur afgebreek. Dit verminder die laktose-inhoud van die jogurt en beteken dat diegene wat selfs laktose intolerant is, met veiligheid jogurt kan inneem.
Die gereelde inname van jogurt kan ‘n verskil maak in die verhoging van mikrobiese diversiteit en die vermindering van chroniese inflammasie wat ‘n verreikende uitwerking op die liggaam in die algemeen asook op jou geestelike welstand kan hê. Studies toon ook aan dat die gereelde inname van jogurt die risiko van vetsug, tipe 2 diabetes, hipertensie en kardiovaskulêre siektes kan verlaag.
Carmién, wat bekend is vir hul innoverende idees en aan die voorpunt is met die uitbring van nuwe tees, het natuurlik ook onlangs hul eie Gut-tee bekend gestel. Dit het ‘n groentee-basis en bevat vinkel, spearmint, sigoreiwortel, inulin asook probiotics wat hitte bestand is. So buiten vir die gutgoedheid wat rooibos reeds verskaf bevat dit nog ekstra bestanddele wat die gut ‘n verdere hupstoot gee.
In my huis word beide rooibos en jogurt weekliks sommer in groot maat verbruik. Ek’s nooit sonder ‘n pot rooibos wat êrens staan en trek nie, en soos ek kosmaak, kry van sop tot bredies of maalvleis, sommer so tussendeur ‘n goeie skoot rooigoud in.
As ek sop maak, wat gereeld beide winter en somertyd op tafel verskyn, maak ek deesdae die aftreksel met ‘n kombinasie van Carmién se heerlike verskeidenheid rooibostees. Vir ‘n speseryerige, soeterige sop, bv soos botterskorsiesop sal ek rooi rooibos verkies, dink Focus met sy heerlike kombinasie speserye, maar so iets soos bv spinasiesop, vra ‘n tee met ‘n groen rooibosbasis soos die Revive, ‘n tee uit die wellnessreeks en met brandrissie en gemmer by die groentee ingemeng. Ons geniet natuurlik boegoe en Carmién se Rescue, ook uit die wellnessreeks se boegoesmaak is nie te oordonderend nie. So ‘n sakkie of wat saam met die Revive is lekker hierby. Die nuwe Gut-tee, veral met sy vinkel- en effense spearmintsmakie, is natuurlik net so ‘n wenner om hier te gebruik.
SPINASIE-JOGURTSOP
Ek is mal oor spinasie en in hierdie sop is alles waarvan ek hou – tot bloukaas, maar jy kan ook cheddarkaas gebruik.
GENOEG VIR 4 MENSE Bereiding: 20 min. Gaarmaak: 30 min.
SOP 2 uie, gesny 2 preie (andersins ui), gesny olyfolie 3 knoffelhuisies, fyngedruk 800 g babaspinasie of Swiss chard, die wit steelgedeelte uitgesny en dan fyngesny 1 liter Carmién rooibostee (gemaak met ‘n mengsel van 3 Revive en 3 Rescue of andersins 6 Gut) 100 g sterk verouderde Cheddarkaas, gerasper of andersins bloukaas 500 ml (2 k) romerige natuurlike jogurt Bietjie basilie-olie (opsioneel) Paar baba-spinasieblare vir garnering
1 Braai die ui en prei in ’n bietjie verhitte olie in ’n kastrol tot net sag. Voeg die knoffel by en roerbraai effens. 2 Plaas die spinasie in die pot en giet die teeaftreksel in, bedek en verhit sowat 15 min. of totdat die spinasie verwelk is. Laat effens afkoel. 3 Verwerk in ’n voedselverwerker tot glad. 4 Giet terug in die kastrol, voeg die kaas en jogurt by en verhit tot die kaas net gesmelt is. 5 Giet in bakkies en streep bietjie basilie-olie oor indien verkies. Rond af met ‘n paar baba-spinasieblare.
Al meer mans verkies om deesdae aan ‘n koppie rooibos te teug as ontspanning na ‘n dag se harde werk; dit as opstaandrankie te geniet en ook om dit as hidreerder tydens oefening te drink. Saam met ‘n lekker beskuitjie kan dit mos net heerlik wees. Ek span Carmién se rooibostees sommer in om die beskuit ook mee te bak.
In ‘n onlangse nasionale opname onder Suid-Afrikaanse mans (gedoen in opdrag van die Suid-Afrikaanse Rooibosteeraad), is ‘n paar fasinerende gewoontes, oa hul drankie-voorkeure, uitgewys.
Alhoewel 46% mans steeds koffie met opstaantyd geniet, verkies 30% deesdae rooibos. Interressant is rooibos bo-aan die lys as dit kom by ‘n ontspanningsdrankie na werk waar 32% mans rooibos verkies; dan bier (19%) met 12% wat ‘n koppie koffie verkies.
Om werksspanning te help verlig, drink meeste mans steeds water (96%); 16% koffie en 11% rooibos. Tydens oefening verkies 67% steeds water, met rooibos die tweede gewildste en ander kruiedrankies derde. Sportdrankies en elektrolietdrankies was onderskeidelik vierde en vyfde.
Tydens sosiale byeenkomste is bier en rooibos gelyk as die voorkeurdrankie teen 47% met swart tee en siders ‘n kortkop agter. Smaak was die belangrikste oorweging as dit by die keuse van ’n drankie kom, met die geleentheid (47%) en gesondheidsvoordele (39%) ook belangrik geag.
Rooibos is veral ‘n sterk aanspraakmaker as dit by warm drankies kom waar 45% mans koffie verkies teenoor 42% wat rooibos kies. Slegs 5% kies swart tee en sjokoladedrankies. Interressant het slegs 5% gevoel dat rooibostee oorwegend ‘n vrouedrankie is.
Vir 60% van die mans was gesondheidsvoordele belangrik. Rooibos bied ‘n wye verskeidenheid gesondheidsvoordele: sy unieke kombinasie van antioksidante help om inflammasie te bekamp en spanning te verlig, dit ondersteun ook hartgesondheid deurdat dit help om bloeddruk en cholesterolvlakke te verbeter, dit help ook met spierherstelling en verminder spierspasmas, bevorder slaapkwaliteit, help om diabetes te bekamp en help ook met gewigsbestuur en verbeter spermkonsentrasie en funksionering.
Samevattend het die opname getoon dat rooibos ‘n veelsydige en gesonde drankkeuse onder Suid-Afrikaanse mans is.
NEUTE-VOLGRAANBESKUIT
In my huis word daar graag ‘n beskuitjie of twee vir opstaantyd genuttig, maar ook saans net voor slaaptyd is dit net so lekker saam met ‘n koppie rooibos. My man is deesdae die slaaptyd-rooibosteemaker. Hy gebruik ‘n verskeidenheid van die Carmién-tees wat ek gemaklik naby die ketel in ‘n opslaandeksel-broodblik bêre.
Carmién se Calm, ‘n rooi rooibos gemeng met ‘n fraksie CBD (THC vry) by met sy subtiele geure van grenadella en suurlemoenbalsem is baie keer ‘n goeie keuse om te ontspan. Ek het hierdie tee ook ingespan om ‘n heerlike neuterige beskuit te maak wat mens binne ‘n ommesientjie aanmekaar slaan en wat nie eens eiers of melk inkry nie.
Maak 60—80 beskuitjies Bereiding 20 min Baktyd: 50—60 min Uitdroog: oornag
375 ml (1½ k) witbroodmeel 10 ml (2 t) bakpoeier 5 ml (1 t) koeksoda 5 ml (1 t) sout 500 ml (2 k) volgraanmeel 250 ml (1 k) hawermout 160 ml (⅔ k) suiker 125 ml (½ k) sonneblomsaad 125 ml (½ k) pampoensade 250 ml (1 k) bosbessies 250 ml (1 k) gemengde neute, gekap 250 g klapperolie, gesmelt 375 ml (1½ k) louwarm Carmién Calm rooibos tea with CBD, passionflower & lemon balm, gemaak met 6 sakkies 15 ml (1 e) ongefilterde appelasyn
Voorverhit die oond tot 180°C. Spuit ‘n oondpan met kossproei. 1 Sif die meel, bakpoeier, koeksoda en sout saam in ‘n groot bak. Voeg die res van die droë bestanddele by en meng goed. 2 Meng die klapperolie, rooibostee en asyn saam. 3 Voeg by die droë bestanddele en meng goed. Skep in die voorbereide pan en versprei eweredig in die pan. 4 Bak 50—60 minutee of totdat ‘n toetspen skoon uit die middel van die beskuit kom. 5 Laat effens afkoel in die pan en keer uit op ‘n draadrak. Laat heeltemal afkoel en sny dan in klein blokkies. 6 Pak in ‘n enkellaag op groot bakplate en droog uit by 90°C tot heeltemal droog. Bêre in ‘n lugdigte houer. 7 Sit voor saam met jou gunsteling koppie Carmién rooibostee.
Ons het onlangs ‘n eerste gevier by die mooi stylvolle Shark Bay boetiekhotel in Langebaan – ‘n paar vroue het ontdek hoe kos saam met goeie wyn en ‘n passende tee ,‘n geurontploffing in jou mond kan veroorsaak. Iets wat jy net weer en weer wil proe en ervaar. Vir elke happie van Sjef Dee se kos was daar ‘n passende Piekenierskloofwyn en komplimenterende Carmién-rooibostee om daarby te geniet.
Vandat die Shark Bay-boetiekhotel 4 jare terug sy deure oopgemaak het hier in Langebaan, geval die plek my. Dis waar ek gaan vir ‘n lekker spabehandeling, ontbyt nuttig as ek ‘n kuier-vergadering hou, koek-en-tee saam met my ma en graag aansit vir aandete saam met my familie. Die ligging is voortrefflik – in die geil bossieveld teen die rand voor op die water met ‘n onbelemmerde uitsig tot by Kraalbaai se boothuise en Churchhaven. Die dekor mooi en onopgesmuk Weskus. Stylvol.
Vir lank dink ons al daaraan om ‘n kos-tee-en-wyn geleentheid met Carmién Tea en Piekenierskloofwyne saam met sjef Dee van Shark Bay se kos aan te bied. Einde Mei het ‘n klompie vroue aangesit vir so ‘n unieke geleentheid wat vir meeste ‘n eerste was.
Tans is rooibostee die gonswoord van die oomblik, want nie net geniet al hoe meer ‘n koppie rooigoud op ‘n gereelde basis nie, maar is dit ook die nuutste kleur op die loopplank waar almal graag deesdae ‘n tikkie rooibos op hul klere vertoon. Vir Carmién is dit goeie nuus, want carmine beteken immers ook rooi.
Sjef Dee se ete het bestaan uit ‘n salmproehappie op croutons as lusmaker; daarna ‘n heerlike geurige nie te sterk Thaise hoenderkerrie met klewerige bruintjies ter afsluiting.
Ten einde te bepaal wat pas by wat het ons eerste die kos en wyn “gepair” en daarna die tee met die wyn “gematch”. Wanneer mens rooibostee saam met wyn wil proe, is dit baie belangrik om toe te sien dat die geur van die tee nie die wyn oordonder nie. Die tee moet ook nie te sterk wees nie – 2 sakkies pleks van 3 soos gewoonlik werk perfek. Maak ook seker dat die tee goed afgekoel is tot by 60°C en drink die tee sonder enige melk en suiker. As dit by die eetslag self kom, maak so: ruik en proe eers die tee, dan die wyn, dan neem jy ‘n happie van die kos. Drink weer die tee om die palet skoon te maak voor jy die volgende happie proe.
So hoe het ons te werk gegaan om te kies:
Seekos en enigeiets pienk, soos bv salm (en ook soesji) werk goed saam met die 2023 Piekenierskloof Grenache Rosé met sy bessie- en subtiele roosgeure. Daarby het ons ‘n LMC Vanilla & Rose rooibostee gekies wat die subtiele roosgeure in die wyn baie mooi opgetel het en ook die kompleksiteit van die wyn na vore gebring het. Aanvanklik het ek gedink dat Carmién se Turkish Delight perfek sal werk by die rosé, maar die roosgeure was net te sterk.
Saam met die romerige Thaise kerrie pas Piekenierskloof se Grenache Blanc wat die ene subtiele vrugtige geure soos peer en sitrus het saam met sagte blom-en- speserynote, baie goed. Die romerigheid in die kos bring die vrugtigheid na vore. As tee het ons besluit op Carmién se Orange Chamomile. Hierdie is ‘n groen rooibostee wat die grasserigeheid in die grenache blanc uitlig.
Volgens die vroue was die laaste gang, die soet, effe klewerige bruintjie saam met Piekenierskloof se Pinotage, die groot verrassing van die dag. Die Pinotage met sy donkerrooi kleur, wat tipies van die variteit is, met kassis, rooi vrugte en sjokolade op die neus, ferm tanniene en volronde tekstuur, pas perfek by die ryk sjokolade bruintjie. Hierby het ons die Very Berry van Carmién gekies wat veral die bessiegeure in die wyn na vore gebring het en die sjokolade in die bruintjie goed gekomplimenteer het. Aanvanklik het ek gedink dat Carmién se Floral Berry die ideale tee by hierdie kombinasie sal wees. Ja, afsonderlik werk dit goed by die bruintjie, maar saam met die wyn het die floral berry te veel suur navore gebring. Wys jou net hoe belangrik dit is om te proe en te eksperimenteer.
Shark Bay beplan om soortgelyke kos-wyn-en-tee-ervanrings voortaan gereeld aan te bied waarvoor gaste dan kan bespreek. Vir koek-en-tee wag daar ook interressante soetighede saam met ‘n passende Carmién-rooibostee wat binnekort hul verskyning sal maak. Al wat ek kan sê: Lekker, lekker, lekker. Ekself kan nie wag om dit te probeer nie!
Op ‘n blitsbesoek aan Londen verken ons die bekende strate en besienswaardighede per bus, te voet en met die moltrein, geniet Oosterse kosse en dim sum in Chinatown en bubble tea by ‘n stalletjie buite Harrods, eet gesonder kitskos by Leon en die Tesco-expresswinkel met sy redelike verskeidenheid, raak ons laataand stopplek vir proviand waarmee ons sonder moeite ‘n voedsame eetdingetjie aanmekaar kon slaan.
Met vorige besoeke aan Londen het ons nooit veel tyd gehad om die bekende besienswaardighede te verken nie. Met die dat die boot ons in SouthHampton aflaai en ons van Heathbrow moet terugvlieg huis toe, is dit dus die ideale geleentheid om daardie plekke op ons bucket list afgemerk te kry.
By die besige Waterloo-stasie aangekom, besluit ons om weer eerder te uber na ons hotel. Dié is lekker sentraal geleë na aan alle besienswaardighede met verskeie busse wat net onder die hotel stop en ook verskeie undergrounds in die omgewing om jou blitsvinnig te neem tot waar jy wil wees. Na ons heerlike bederfverblyf op die boot en ook in Winchester, kan ek dié eerder as ‘n opgezoozde koshuiskamer beskryf, maar toeganklikheid is hier wat eerder tel. Ons gaan immers nie veel tyd in die hotel spandeer nie.
Ons koop vir ons ‘n tweedag-kaartjie op die Tootbus waarmee ons via die groen, geel en blou roetes nie net die bekende besienswaardighede omry nie, maar ook ‘n rit op die Teems-rivier kry. Dit word een van ons groot hoogtepunte. By die ingang koop ons vir ons takeaways by een van die vele fish ‘n chips-stalletjies. Heel lekker, of is ons honger en koud. Vanaf die boot op die rivier kry mens baie van die besienswaardighede soos die Tower Bridge, Tower of Londen, Big Ben, Londens Eye en The Shard pragtig te sien. Met die dat ons ‘n baie “witty” gids het, leer ons heelwat.
In sentraal-Londen is daar nie ‘n tekort aan straatkos nie, veral Oosterse kosse is volop. Ek’s baie opgewonde toe ek ‘n LEON raakloop in ‘n klein winkelsentrum nie ver van die hotel nie. Dié kitskosgroep fokus daarop om kitskos te berei wat nie net lekker is nie, maar ook gesonder en beskostigbaar en hul dekor is ook heel “funky”. Vaag in my agterkop onthou ek dat ek selfs ‘n boek van hulle tuis het – Leon, fast vegan.
Dit val my op hoe baie plekke heeltemal “selfbestel, -help, en -betaal” is. Van Tesco’s tot ook hier by Leon en ons het nog nooit êrens ‘n sent kontant nodig gehad nie, nie eers toe ons die publieke badkamers wou gebruik nie. My dahl is werklik heerlik geurig en Lodewyk se hamburger glad nie sleg nie, die porsies net ietwat klein, maar saam met ‘n lekker sterk koffie is ons uitgesorteer vir die dag.
Dag 2 is ons besoeke aan die paleise: Ons ry met die bus tot by Trafalgar Square vanwaar ons na Bukingham Paleis wil gaan. Ons vertoef ‘n wyle voor Suid-Afrikahuis waar die vlag bo die springbok wapper. Agter ons bommel die motors en busse skielik op, ‘n hele verkeersopeenhoping, en ons wriemel tussen die verkeer deur op pad na ons busstop. Maar die pad is toegesit, erens is ‘n gaslek, so dus ook geen busse nie. Ons stap aan om ‘n volgende busstop te kry, maar dis toe nie so maklik nie, so vat maar later kortpad deur die tuine Bukingham-paleis toe. Daar is ‘n hele geroesemoes van mense wat “changing of the guards” kom kyk, ook in die hoop om ‘n koninklike of twee te sien vertrek, want die koninklike vlag wapper wat aandui die koninlikes is tuis. Wel, oral in die binnehof dwaal deftig gekledes rond en elke nou en dan kom daar ‘n lang swart motor statig deur die hekke gery en moet die klein skare terugstaan. maar of ek ‘n koninklike gewaar het aldan nie, kan ek rerig nie sê nie. Hiervandaan hoop ons om weer ‘n bus te vang na Kensington Paleis, maar geniks daag op nie. Na ‘n kilometer of wat se loop, uber ons uiteindelik tot by die paleis wat voorheen ook die tuiste van prinses Diana was. In die tuin is daar ‘n spesiale standbeeld by die “Sunken Gardens” deur haar seuns opgerig ter nagedagtenis aan haar. Ons drentelstap deur die paleistuine, later deur die lowerryke Hyde Park. Oral is bome in bot, lowergroen, tussen die grasse rinkink eekorinkies en op die meer swem swane swierig. Oral drentel mense op die looppaadjies.
Wat ‘n verligting toe ons uIteindelik weer ‘n Lootbus te siene kry wat ons kan terugneem Leicester Square en Chinatown toe. Na 15 km volgens my horlosie is ons voete seer en ons is doodhonger. In ‘n smal doolhoof in Chinatown lees ons op ‘n straatkafee-venster: Chinese food; eat as much as you like. Bietjie dodgy, maar ons stap in. En watse verrassing is dit toe nie. ‘n Selfhelp-eetplek met eenvoudige dog geurige Chinese kos waar jy kan skep waarvan jy hou en soveel soos jy wil. ‘n Bargain. (Vanaand sou ‘n enkele dum sum nie die ding gedoen het nie).
Op dag 3 vat ons die Underground Harrods toe. Voorheen het ek nog maar altyd ‘n tube vermy, want ek hou nie baie van noutes nie, maar hierdie is by verre die vinnigste en goedkoopste manier van reis. Die hele tyd het ek nou al bubble tea-stalletjies gesien en die een voor Harrods geval my – ek bestel ‘n melkerige bloubessie en Lodewyk kies ‘n chai-speseryerige een. Lekker, maar soet en vullend.
Harrods se grondvloer is die ene ouwêreldse kosuitstalruimtes met klaargaarkosse – wat my opval is dat buiten vir die indrukwekkende sjokolade- en teekamer en ‘n reuse groot vis- en vleisuitstalrak, o ja, asook rakke en rakke sourdough, dit meestal Midde-Oosterse/ Mediterreense kosse is waar die mense toustaan om te koop. (Yotam Ottolenghi het beslis ‘n groot invloed hier).
Terug met die Underground drentel ons laatmiddag vir oulaas deur die besige Picadilly Circus, word weer kind in die reuse speelgoedwinkel, Hamleys met sy lewensgrootte Lego-poppe (ook die koninklikes), koop ‘n paar aandenkings en peusel aan ‘n geurige dim sum, nou wel amper’n plaas se prys maar uit en uit die moeite werd. Terug in die hotel, is daar nog genoeg van ons Tesco-proviand om vir ons ‘n lekker aandkossie aanmekaar te slaan terwyl ons ons tasse pak. Môre vlieg ons terug via Istanbul.
Op ‘n koue Sondagoggend loop ons boottrip ten einde in South Hampton, Engeland. Op pad na Londen bly ons oor in die eeueoue plattelandse dorp, Winchester, bekend vir sy wêreldberoemde katedraal, die Winchester Cathedral wat in 1079 reeds gebou is.
By South Hampton-hawe is dit ‘n geroesemoes van mens, want 4 passasierskepe het tegelykertyd gedok en letterlik duisende mense kom en gaan. Dit veroorsaak ‘n reuse verkeersopeenhoping na die hawe en ons besef ons gaan ure lank wag vir ‘n taxi. Uber is dus al uitkoms; na twee ure se wag in die koue is ons uiteindelik op pad stasie toe. Na ‘n kort rit deur groen boomlanings en velde, klim ons by Winchester-stasie af. Ons hotel, die Winchester hotel en spa is stapafstand. Dis ‘n ou gebou, maar mooi gemaak met pragtige spa-geriewe. Ons kry een van die dakkamers. Nadat ons ingeboek het, besluit ons om bietjie die stadskern en High Street te gaan verken.
Die City Cross met sy 12 St Mary-beelde, wat uit die vyftiende eeu dateer, is langs die bekende roete wat ook verskeie moderne winkels, huisves. Ons kry ook sommer proviand by die supermark Waitrose waar ek ook ‘n kopie of meer van Gordon Ramsay se kookboeke op die winkelrakke gewaar.
Winchester is die ene ouwêreldse mooi en alhoewel ons nie veel tyd het voor ons die trein Londen toe moet neem nie, is die besoek aan die beroemde Winchester-katedraal asook die Winchester-kasteel, waarvan slegs The Great Hall en ondergrondse gange nog staande is en nou ‘n museum huisves, uit en uit die moeite werd.
Na 10 dae op see is daar groot opwinding om twee dae agtereenvolgens aan wal te kan gaan en twee eilande in die middel van die Atlantiese Oseaan te verken – Tenerife, die grootste van die Spaanse Kanariese eilande waar ons sy bekende dormante vulkaan, Mount Teide, wat ook Spanje se hoogste piek is, besoek. En dan is daar Madeira, die veelkleurige Portugese eiland met sy pragtige tuine, historiese geboue en kobbelsteenstraatjies waar ons op ‘n onvergeetlike straat-en-eetstaptoer die hoofstad, Funchal, platloop.
Vroegoggend vaar ons Tenerife se hawe, Santa Cruz, binne. Die geboue opmekaar gepak in die valleie en teen die bergpieke uit. Ons bustoer neem ons met ‘n dun soms angswekkende kronkelpaadjie (waar ons bus om ‘n haarnaalddraai moes terugstoot sodat ‘n ander een kon verby) eers deur die boomryke plantasies tot hoog bo die wolke na die wêreld se derde hoogte vulkaan, Mount Teide, op ‘n hoogte van 3,715 m, ook ‘n wêreld-erfenisgebied. Die velde swart vulkaniese klip en bykans geen plantegroei laat dit na ‘n maanlandskap lyk. Dit lok n verstommende 3 miljoen besoekers jaarliks.
Ons is ‘n klein groepie wat Funchai, die Portugese eiland, Madeira, se hoofstad, te voet verken. ‘n Staptoer wat ons die mees historiese geboue in die stad wys en ons deur die kobbelsteenstrate neem terwyl ons kort-kort stop om ‘n happie te geniet van Madeira se mees tradisionele kosse. Ons eerste proesel is Pastis de Nata, die bekende soet Portugese melktertjie. Daarna stop ons vir ‘n heerlike broodjie, Prego no bolo Caco, by ‘n straatkafee saam met hul bekende bier, Coral. Die pasgebakte panpitabroodjie is steeds stomend warm en gevul met ‘n geurige rafelvarkvleis wat in wyn saam met baie knoffel en tiemie gestowe is. Werklik geurig en heerlik.
Die nou kobbelteenpaadjies neem ons verder na die “downtown Funchai”, oftewel Rua de Santa Maria, die onderdorp van die stad met sy 500 jaar oue geboue. Voorheen was dit baie verwaarloos, maar nou is dit pragtig opgeknap met ‘n briljante projek van “the painted doors” waar meer dan 200 ou verweerde straatdeure deur kunstenaars verfraai is. Met sy vele restaurantjies en straatkafees, tafeltjies en stoele wat die hele straat vol staan, het dit ‘n groot toeriste-attraksie geword.
Dis ook hier waar ons aandoen by die 200 jaar oue fabriek- en winkel, Fabrica Santo Antonio, om die beroemde “Madeira sugar cane honey cake” te proe. Die heuning verwysend na die molasse wat van suikerriet, wat ‘n groot landbouverbouing op Madeira is, verkry word, Die winkel is binne steeds ouwêrelds soos van ouds, maar die fabriek is darem al ietwat gemoderniseer. Die “heuningkoek” is klewerig en lekker gespesery met baie neute en rosyne. Laat my dink aan ‘n kombinasie van ‘n gemmer- en tipseytert, miskien selfs vrugtekoek. Die koek, wat tradisioneel met gis gemaak word, word meestal tydens Kersfees gebak, maar daar word dwarsdeur die jaar daaraan gesmul, want hoe langer dit staan, hoe lekkerder raak dit.
Die Funchai-kosmark is die ene bedrywigheid met oral groot uitstallings blomme en vars tropiese vrugte waarvan ons ook ‘n happie geniet: van verskeie soorte grenadilla tot dragonfruit en piesang en selfs ‘n tipe Delicious Monsterplant wat ‘n amperse piesangagtige vrug dra.
By die visafdeling in die mark, is daar buiten vir tuna en sardyne ook espada, ‘n lang grillerige diepseevis met lelike tande, wat pikswart word die oomblik as dit uit die water gehaal word. ‘n Groot delikasie in Madeira en Portugal en werklik glo heerlik. (Ons het ongelukkig nie ‘n proesel gekry nie).
Ons sluit ons toer af met ‘n demonstrasie van Madeira se gewilde drankie, Poncha. Dit word vinnig saamgeklits (gevryf tussen die handpalms) met ‘n soort houtkliter (herinner my aan die draad-en-houtklitser wat hier by ons gebruik word om tradisionele pap mee te roer) en gemaak met ‘n tipe rum, heuning, suurlemoen en suiker. Ons kry dit te drinke saam met ‘n bakkie grondbone en groen lusernsade. Heerlik om jou dors te les, maar het ook ‘n lekker skop.
Na ons toer het ons nog genoeg tyd om bietjie die strate verder te verken en gou ‘n paar geskenkies te koop – kurk-items en Madeira-teëls asook ragfyn borduurwerk is veral baie gewild. Met ons kopies onder die arm stap ons tevrede al kuslangs terug boot toe. Madeira sal ek beslis nog verder wil verken.
Op ons onvergeetlike seevaart op die Queen Victoria was die etes uit die boonste rakke en is ons baie keer vergas op spesiale tema-aande met die heerlikste kosse wat voorgesit is. Gedagtig aan die wêreldwye gewildheid van Mediterreense styl kosse was dit vir my geen verrassing toe dit gereeld deel van die spyskaart was nie. Ons het by verskeie geleenthede gesmul aan platbrood, foccacia en ‘n antipasto-bord; falafels, pappardelle pasta met ragu, risotto, eiervrug parmigiana, lamskenkels en hoender-parmigiana (sien post oor tamatiestowe vir soortgelyke resep). Hier is my weergawe van resepte vir wat ons op die boot geproe het vir platbrood; eiervrug parmigiana en lamskenkels.
PLATBROOD Heerlik om vooraf aan te peusel. Jy kan die bolaag na goeddunke verander.
Maak 2—3 platbrode Voorbereiding: 30 min Baktyd: 7—9 min
BROOD 300 g (500 ml ) klipgemaalde witbroodmeel 10 ml (2 t) kitsgis 5 ml (1 t) suiker 2,5 ml (1/2 t) sout 200 ml (3/4 k) louwarm water 15 ml (1 e) olyfolie BOLAAG Gerasperde mozzarella-kaas Dun repies rooi en groen soetrissie Skyfies wit knopie- en bruinsampioene Skyfies ui
1 Meng die meel, gis, suiker en sout saam in ‘n groot bak. Meng die water en olie, voeg by en meng goed met ‘n lepel tot dit bymekaar kom. Meng verder met skoon hande tot ‘n deeg vorm, knie dan goed tot baie glad en elasties – 5—7 minute. Vorm in ‘n bol en plaas in ‘n geoliede bak, bedek en laat rys op ‘n warm plek tot dubbel die volume, sowat 30 minute. 2 Voorverhit die oond tot 230°C. 3 Plaas die deeg op ‘n meelbestrooide oppervlak en verdeel in twee tot drie bolle. Rol elkeen in ‘n sirkel- of ovaal vorm en so dun as moontlik. 4 Plaas die deegsirkels op ‘n groot bakplaat wat met bakpapier uitgevoer is en sprinkel bietjie olyfolie en soutvlokkies oor elk. 5 Sprinkel ruimskoots kaas oor, pak die res van die bolaag-bestanddele bo-op en bak 7—9 minute tot goudbruin en pofferig op plekke.
SMULSAGTE LAMSKENKELS Die knoffel word ongeskil bygevoeg. Druk die knoffel uit die huisies en smeer oor die vleis as jy dit eet.
Genoeg vir 4 mense Bereiding: 20 min Gaarmaak: 1h20 min
4 heel lamskenkels 10 ml (2 t) olyfolie 20 ml (4 t) balsamieke asyn ‘n paar takkies vars roosmaryn 10 heel knoffelhuisies, ongeskil 4 heel klein uitjies 1 blik (400 g) heel tamaties Sout en vars gemaalde swartpeper Fynaartappel of polenta om mee voor te sit
1 Besprinkel die lamskenkels met olyfolie, asyn en voeg die roosmaryn en knoffel by. Marineer oornag in die yskas. 2 Verbruin die skenkels in ‘n bietjie olyfolie in ‘n pot tot mooi goudbruin. 3 Voeg die marinade asook die res van die bestanddele by en geur met sout en peper. 4 Verhit en laat kook, verlaag dan die hitte, plaas die deksel op en laat prut sowat 1 uur 20 minute of tot die vleis sag, maar nie van die bene afval nie. 5 Sit voor op fynaartappel of polenta en skep die souserigheid rondom.
EIERVRUG PARMIGIANA Skywe gebraaide eiervrug word afgewissel met kaas en ‘n tamatiesous met bo-oor ‘n geurige kaassous. Die eiervrugskywe word gesout sodat dit minder olie kan absorbeer. Dié gereg kan as ‘n porsie vir een persoon in ‘n stapeltjie voorgesit word (soos op die foto) of andersins in ‘n bak berei word as ‘n familie-gereg.
Genoeg vir 4 mense Voorbereiding: 30 min Baktyd 30 min
750 g eiervrug, in 1 cm skywe gesny (ongeskil) sout olyfolie 1 ui, gekap 2 knoffelhuisies, fyngedruk 1 kg tamaties, ontvel en in stukke gesny 1 blik (400 g) tamaties 1 sakkie tamatiepasta 5 ml (1 t) gekapte vars oregano Slout en peper 200 g mozzarella-kaas, in skywe gesny 250 ml (1 k) klaarbereide dik witsous Vars gerasperde parmesaankaas
Voorverhit die oond tot 180°C. 1 Sout die eiervrugskywe, plaas in ‘n vergiettes en laat staan sowat 20 minute. Spoel af en druk droog. 2 Braai in verhitte olie in ‘n pan tot lekker bruin buite-om en sag. Skep uit. 3 Verhit nog ‘n bietjie olie in ‘n kastrol en braai die ui en knoffel daarin tot sag, voeg die vars tamaties, blik tamaties en tamatiepasta by, voeg die oregano by en geur met sout en peper. Bring tot kookpunt. Verlaag die hitte en laat prut tot die tamaties lekker sag en geurig is. 4 Vir enkelgereg: pak 4 stapels eiervrug, tamatiesous en skywe mozzarella-kaas op ‘n groot gesmeerde bakplaat of oondvaste borde en giet die witsous oor. Sprinkel parmessankaas oor en bak in die oond vir sowat 10—15 min tot die gereg lekker warm en die kaas net-net gesmelt is.
Dis die laat 1980’s en ek stap as groentjie by Huisgenoot se toetskombuis in, jonk, onervare en bang. Die kombuis is langs dié van Sarie op die 22ste vloer van die Naspers Sentrum in die Kaapse Strandgebied geleë. Nie lank nie, of Peter loer in. “Ek kom net gou hello sê”, sê die kosmeester, en hy begin dadelik uitvra. Ek voel geëerd en verlig. By hom gaan ek nog baie leer. Van toe af, as ek vashaak met enigiets, hetsy ‘n tegniek of kookmetode, draf ek gou-gou om , en Peter deel sy kennis ruimskoots. So tussen die lesgee deur (want niks word sommer vinnig-vinnig afgerammel nie) lê Peter ook familiestamboom uit en kom ons agter dat albei uit ou boerefamilies kom. Hy is van Ladysmith en ek van Citrusdal se wêreld; hy ken selfs van my ooms. In sy dae by Sarie het Peter vir vele opwindende oomblikke in die Naspers-gebou gesorg. So het die westerson een somersdag so ongenadiglik op die vensters van ons kombuise, wat tegelykertyd kantoor was, neergebak dat geen mens dit kon uithou nie. Toe ons weer sien, het Peter sy kantoor – met lessenaar, boeke en al – gang toe verskuif sodat gebouebestuur kennis kon neem van die ondraaglike omstandighede waarin ons moes werk. Peter hou van dramatiese effekte. Die storie word ook vertel van hoe hy oorsee tydens die opening van ‘n fynkospromosie, twee jong sjefs die plek op volstruise laat binnery het, en net daar Duitse voorbladnuus gehaal het. Peter het oraloor bekend en bemind geword toe hy en wyle Sannie Smit van die destydse Vleisraad die land deurkruis het met kosdemonstrasies. Die vroue het aan hul lippe gehang; hulle het sterstatus geniet. Vandag nog sien jy daardie verering as ‘n ou bewonderaar kom handgee.
Onder hom het potjiekos sy naam gekry en het die bekende Kellerprinz-braaikompetisies gedy. In sy boek, Kos van die eeu skryf hy breedvoerig oor die twintigste-eeuse Suid-Afrikaanse kos- en eetkultuur, iets wat hom baie na aan die hart lê. Dit word my kultuurkosbybel. Shoprite Checkers het my gevra om die beoordelingsriglyne vir hul nasionale boereworskompetisie op te stel. Oudergewoonte het ek Peter geraadpleeg, en saam het ons dit tot in die fynste besonderhede uitgewerk, selfs of knoffel in boerewors hoort of nie. Jaar vir jaar beoordeel ons saam, en elke keer is ek verstom oor Peter se professionaliteit. Ek onthou veral een jaar toe hy met behulp van ‘n toutjie probeer vasstel het hoeveel die wors na gaarmaak ingekrimp het. Behoede jou siel as hy ‘n sweempie sening in daai boerewors bespreur het! Die jaarlikse opruk Sun City toe om die land se beste boereworsmaker aan te wys, raak ‘n heerlike kuiergeleentheid waar ons kans kry om al die geselse van ‘n jaar in te haal en gesellig met ander koskenners te verkeer. En ek sien hoe die opkomende jong kokke hulle verluister aan sy kennis en insig.
In sy restaurant, Emily’s, wat gereeld onder die toptien-restaurante in die land getel het, kon besoekers hul palet streel met die fyn nuanses wat Suid-Afrikaanse produkte lewer. Hy bly ook aan die voorpunt van wat in die internasionale koswêreld aangaan deur die kombuise van beroemde sjefs soos die van die befaamde Pierre Gagnaire in Parys gereeld te besoek. Vir sy Trots Suid-Afrikaanse fynkos en die baanbrekerswerk wat hy op Suid-Afrikaanse eetkultuurgebied gedoen het, is hy al by verskeie geleenthede met plaaslike en buitelandse pryse vereer, en wanneer hy ons land oorsee verteenwoordig, doen hy dit met die grootste grasie en beskeidenheid. Op twee bekronings was hy met reg baie trots: die ontvanger van die heel eerste Galliova-prys vir beste kosskrywer in die land in 1990 en die ATKV Afrikoon-toekenning vir sy bydrae tot die Suid-Afrikaanse koskultuur. Peter kan met reg beskou word as een van ons land se grootste kosghoeroes en tel saam met C. Louis Leipoldt onder die groot name in die plaaslike kulinêre kuns. Vir my is hy die ewige mentor by wie ek boeke kon leen en lewenswyshede leer. Peter, ek eer jou. Carmen
‘n Resep uit sy boek, ‘n Mondvol Lekker, uitgegee deur Human & Rousseau.
EMILY’S SE PIZZADEEG
“Een maal ‘n week word daar makietie in die kombuis gehou wanneer ons studente met die deeg pizza vir hul aandete maak. ‘n Paar eienaardighede sal ervare pizzabakkers opval: Ys word as deel van die water gebruik en heelwat meer gis as wat normaalweg vir die hoeveelheid meel nodig is. Daar is ook ‘n totale afwesigheid van suiker, die sout is min en die rysmetode anders.”
450 ml water (sien stap 1) 660 g koekmeel, gesif 7 g meelversterker (opsioneel) 125 ml (½ k) olyfolie 8 ml sout 55 g vars gis
1 Vooraf: Meet 125 ml van die water af en vries dit in ‘n ysbakkie. Moenie dink dat jy die klaar ys in jou vrieskas kan gebruik nie! 2 Sif 600 g van die meel en meelversterker drie maal saam. Sif dit dan in die bak van ‘n elektriese menger en voeg die olie en sout by. Bedek die masjien met ‘n skoon doek en meng 10 sekondes met die K-haak teen medium spoed. Die doek voorkom dat alles onder meel raak. 3 Krummel die gis by die meel en meng 10 sekondes. 4 Vervang die K-haak met die deeghaak en voeg die ysblokkies een vir een by terwyl die masjien teen lae spoed loop. Hou die masjien aangeskakel en voeg die helfte van die water by, gevolg deur die res van die water, behalwe die laaste 10—15 ml. 5 Stel die spoed op medium en laat die masjien loop tot al die ys geabsorbeer is. Skakel die masjien af, keer die deeg op ‘n plat oppervlak uit en knie 10 minute met jou hande sonder om nog meel in te werk. Plaas in die bak van die menger terug en laat die masjien teen medium hoë spoed loop. Indien nodig, kan laaste bietjie water bygevoeg word. Knie 5 minute to ‘n sagte nie-klewerige deeg. 6 Sif die res van die meel oor ‘n plat oppervlak, plaas die deeg daarop en knie sowat 5 minute met jou hande tot al die deeg ingewerk is en ‘n sagte, elastiese deeg gevorm is. 7 Vorm die basisse.
PIZZA MARGHERITA 12 porsies
60 ml olyfolie 500 g vars ryp tamaties, ontvel, ontpit en fyngekap Sout en suiker 200 g mozzarellakaas, in een stuk Varsgemaalde swartpeper 5 ml (1 t) droë orego 15 ml (1 e) varsgerasperde parmesaankaas Vars basilieblare vir afronding
1 pizzabasis
1 Verhit 30 ml (2 e) van die olie in ‘n kastrol, voeg die tamaties by en geur met 5 ml (1 t) sout en ‘n knippie suiker. Bedek en smoor 2—3 minute. Verwyder die deksel en roerbraai 6—7 minute of tot die mengsel drooggekook het. 2 Rasper die mozzarella grof en skep in ‘n mengbak. Voeg die res van die olie by en meng goed. Laat staan ‘n uur. 3 Skep die mozzarella met ‘n gaatjieslepel uit sodat die oortollige olie in die mengbak agterbly en versprei oor die deegbasis. Skep die tamatiemengsel oor, geur liggies met sout, peper en orego en strooi die parmesaankaas oor. Bak 15—20 min in ‘n voorverhitte oond van 230°C, verwyder uit oond, garneer met basiliekruidblare en sny in 12 snye.
Dis Vrydag 12 April 2024 en die hele Kaapstad is in rep en roer, selfs premier, Allan Winde, vertel opgewonde oor die radio van die rariteit dat twee van die wêreld se mees befaamde passasierskepe, die Queen Mary 2 en die Queen Victoria, tegelykertyd vasgemeer is in die Kaapse hawe. Nie net sorg dit vir groot kykgenot nie, maar die hele hawegebied is ‘n geroesemoes van verkeer, want Kaapstad is een van die opklimplekke vir almal wêreldoor wat meegangers op ‘n wêreldtoer op een van die grotes wil wees.
Ons is geboek op die Queen Victoria en vir 17 dae gaan dit ons nuwe blyplek wees. Maar eers is daar ietwat van ‘n drama, want die skip kan nie in die hawe inkom nie, ‘n ander kleiner skip beset haar parkeerplek (en kan nie uitvaar nie a.g.v sterk wind) en sy moet buite die hawe anker gooi. Vir die passasiers aan boord is dit ‘n reuse teleurstelling, want baie van hulle het twee dae eksursies na plekke so ver soos Aquilla buite Worcester geboek vir ‘n wildsafari.
Met ons te boorde gaan, kry elkeen ‘n tipe instapkaart wat jou nuwe kredietkaart vir die res van die vaart word – dit sluit van jou kajuit oop en jy kan hom swipe vir enige aankope en ekstra drankies of etes aan boord. Maklik (maar ook gevaarlik, gelukkig met ‘n finansiële rekenmeester aan my sy, word daar daagliks recon gehou van ons spandering) . Ons kajuit is op dek 4 – nommer 4187, op die agterstewe van die boot met ‘n lieflike balkon en twee lêstoele. Die kajuit is ruim met net so ‘n ruim bed en ‘n knus rusbank met ook meer as genoeg pakplek en ‘n doenlike badkamer. Op die televisie swiep ‘n wêreldkaart elke nou en dan oor die skerm wat jou presies wys waar jy vaar. En jy is geensins verlore as jy wil weet van al die aktiwiteite wat daagliks aan boord aangebied word nie. Saans saam met ‘n heerlike sjokoladetjie vir elk, kry ons ‘n pragtige gedrukte “koerant” met al die nuus vir die volgende dag. Dit word ons bybel.
Ons is veronderstel om Vrydagaand uit te vaar en ons sien die sleepbote nader kom, net om weer te verdwyn in die donkerte. Uiteindelik, Saterdagoggend, met opstaantyd, vaar ons statig die hawe uit. Almal staan op hul balkonne, koffiebekers in die hand en wuif Kaapstad tot siens. Ons vaar verby Robben Eiland, dan diepsee toe met land wat gou gou net ‘n skim op die horison word.
Ek hou van verrassings en het met rede nie te veel navorsing oor die Queen Victoria gedoen nie, maar ek was tog skrikkerig dat die skip die ene “glitz en glamour” sou wees; iets wat my nou nie eintlik aanstaan nie. Maar toe glad nie, die skip doen die kapstein se woord as “the elegant Queen Victoria”, goed gestand. Die portale en wenteltrappe gedemp swierig met pragtige kunswerke oral; van die biblioteek tot kroeë asook die verskeie restaurante statig geklee met wit gestyfde tafeldoeke en servette; die Queens-room, wat instaan vir “afternoon tea” tot “ballroom dancing” saans, die ene styl met sy imposante kandelaar. Die goedtoegeruste Royal Court-teater indrukwekkend met kantbokse en dik fluweelgordyne. Daar sou ons vele pragproduksies geniet.
Die stylvolheid op die boot strek nie net tot by die dekor nie, die gaste moet ook meedoen; saans na ses raak die boot ‘n elegante venue met ‘n spesifieke aantrekkode: op gala-aande word daar opgedress in swart pak, strikdas en aandrokke terwyl ander aande weer “smart attire” is waar jy steeds stylvol moet aantrek, maar pak en das is nie werklik nodig nie. En is daar nou vir jou opgedress hoor – die Britte hou van hul glinsterrokke en stolas met passende juwele (met die afklim van die boot het ek ewe skielik die koffers en koffers bagasie verstaan).
So het dit gewerk: opgedress in jou aandpak en aandrok is daar stylvol aangesit in een of ander restaurant vir ‘n vyfgang-ete (jou tafel word spesiaal vir jou gereserveer) en daarna gaan woon jy die teaterproduksie van die dag by, of aangebied deur die skip se vermaakspan of andersins spesiale groepe. Daarna, as jy daarna voel, kan jy ‘n drankie geniet in een van die kroee of sommer net ontspan in die Queens room met nog vermaak.
Saterdag 13 April is my verjaarsdag wat toe saamval met ‘n gala-aand. Ons is geboek in die Verandah, as gaste van die senior skeepsdokter, dr Philna Dippenaar. Van meet af is alles net so spesiaal met strelende vioolmusiek by die ingang van die restaurant; ons kry ‘n spesiale tafel in die hoek naby die groot vensters waar ons die sonsondergang kan beskou. En op die koop toe word ons bedien deur ‘n Suid-Afrikaanse kelner. As lusmaker geniet ons bolletjies soet panbrood (amper soos mosbolletjies), daarna ‘n garnaalkelkie en vars slaai as voorgereg. Die hoofgereg ‘n heerlike “steakbord” vir die tafel met filet, riboog en potgebraaide stukkies beesrib, perfek gaargemaak, saam met al die nodige bykosse. Ter afsluiting kan ons kies tussen romerige kaaskoek en dieppan-appeltert met nog ‘n verrassing, ‘n koek spesiaal gebak vir my verjaarsdag. Vir meer bederf kan mens nie vra nie. Ek gaan slaap gelukkig en tevrede met die skip wat mens letterlik aan die slaap wieg.
POTGEBRAAIDE BEESRIB Beesvleis is heerlik as dit eenvoudig berei word met minimum bestanddele.
Genoeg vir 4 mense Bereiding: 10 min Gaarmaak: sowat 1 – 1 1/2 uur
1 kg beesrib, in stukke gesaag Sout en peper 60 ml (1/4 k) olyfolie 1 lourierblaar 12 knoffelhuisies, geskil Warm beesvleisaftreksel of selfs ‘n bietjie rooiwyn soos nodig
Plaas die vleis in ‘n swaarboom-kastrol. Geur goed met sout en peper en vryf oraloor in met olyfolie. Voeg die lourierblaar en knoffel by en laat staan ‘n halfuur by kamertemperatuur. Verbruin die vleis saam met die knoffel in die kastrol oor matige hitte. Draai die vleis gereeld om. Verwyder die knoffel sodra dit goudbruin is. Gaan voort om die vleis verder te verbruin tot dit heerlik sag is, voeg ‘n klein bietjie beesvleisaftreksel en wyn by soos nodig (nie te veel nie) en bedek van tyd tot tyd sodat die vleis sag kan stoombraai, maar steeds heerlik bruingebraai bly. Voeg die knoffel weer by, sit die deksel op, verwyder van die hitte en laat staan 20 minute sodat ‘n heerlike pansous kan vorm. Sit die vleis voor saam met die pansappe, en bykosse soos geroomde spinasie en pampoen asook gebraaide uieringe
DIEPPAN-APPELTERT Hierdie is ‘n kombinasie van resepte wat ek in my Bakboek-wenresepte opgespoor het.
Maak 1 appeltert Bereiding: 30min Baktyd: sowat 30 min
KORS 625 ml (1½ k) bruismeel Knippie fyn kaneel 60 ml (¼ k) bruinsuiker 200 g yskoue botter, in stukkies gesny 2 eiergele Yswater soos nodig VULSEL 30 ml (2 e) botter 4 appels. ontstronk, geskil en in skywe gesny 80 ml (⅓ k) korente (opsioneel) 80 ml (⅓ k) gouestroop of heuning of bruinsuiker 10 ml (2 t) fyn kaneel 45 ml (3 e) mielieblom 60 ml (¼ k) water Paar druppels amandelgeursel indien verkies 5 ml (1 t) vanieljegeursel 5 ml (1 t) gerasperde suurlemoenskil Eiergeel en melk vir bo-oor verf
Voorverhit die oond tot 200 °C. Smeer die bodem en kante van ‘n 20 cm-losboom koekpan en stuif met meel. 1 KORS 1 Sif die meel en kaneel saam, voeg die suiker by en vryf die botter in. Meng die eiergele by met ‘n slaplemmes en net genoeg yswater by tot ‘n sagte deeg gevorm het. Druk aanmekaar en verkoel so 10 min 2 Rol in ‘n rolletjie en sny in skyfies. Gebruik driekwart van die skyfies en pak die skyfies op die bodem en teen die kante van die pan en druk met jou vingerpunte om ‘n egalige kors te vorm. Verkoel weer so 15 minute en bak dan blind (met waspapier en bone gevul) tot die kors net gaar maar nie bruingebak is nie, sowat 15—20 miniute 3 VULSEL Plaas die botter, appelskyfies, krente (indien gebruik), gouestroop, heuning of suiker saam met die kaneel in ‘n kastrol en laat prut tot die appels net sag is. 4 Meng die mieliebom en water en roer by, verhit tot dit effe verdik. Geur met amandelgeursel, indien verkies en vanieljegeursel en voeg ook die suurlemoenskil by. Laat afkoel. 5 Skep in die voorbereide kors. 6 Rol die res van die deeg in ‘n ronde sirkel, effe groter as die pan. (sny vorms uit van die orige deeg) en plaas bo-oor die appels, druk die kante effe in. Verf met eiergeelmengsel, plak die vorms bo-op die deegsirkel vas, verf ook. 7 Bak die appeltert tot die bolaag goudbruin en gaar is, sowat 20—30 min . 8 Sit die appeltert warm of koud voor saam met vla of roomys.
GEBAKTE KAASKOEK Hierdie lekker ryk kaaskoek kom ook uit my bak-wenresepte.
Maak 1 groot koek Bereiding: 30 min Baktyd: 45 min
KORS 125 g botter 60 ml (¼ k) witsuiker 1 eier 500 ml (2 k) koekmeel 7 ml (1½ t) bakpoeier VULSEL 4 houers (230 g elk) roomkaas of geroomde maaskaas of helte-helfte 375 ml (1½ k) suiker 250 ml (1 k) room 10 ml (2 t) vanieljegeursel Gerasperde skil van 1 suurlemoen Sap van 1½ suurlemoene 2 ekstra-groot eiers VOORSIT Bessie-compote
Voorverhit die oond tot 200°C. Smeer ‘n 25 cm-veerklamppan liggies met botter of spuit met kossproei. Stuif met meel 1KORS KIits die botter en suiker saam, klits die eier by. Sif die meel en bakpoeier saam en roer by die meelmengsel in tot ‘n redelik stywe deeg vorm. Druk op die bodem en teen die kante van die pan vas. 2 VULSEL Klits al die vulselbestanddele saam tot net gemeng en giet in die kors. 3 Bak 45 minute, die koek sal nog nie heeltemal gestol wees nie. Maak die oonddeur oop en laat afkoel in die oond. Plaas in die yskas tot stewig. 4 Sit voor saam met ‘n bessie-compote.
Net na ontbyt Sondagoggend kom die boodskap van die kaptein, Evans Hoyt, dat ons nie Walvisbaai gaan aandoen nie – ons het te veel tyd verloor met die laat vertrek uit Kaapstad en vaar nou direk na een van die Kanariese eilande, Tenerife, toe. Vir ons nogals ‘n teleurstelling, want ons is gek na Namibië en het nogals uitgesien na ‘n blitsbesoek selfs miskien aan Swakopmund. Die boot stop wel buitekant die hawe om kunstenaars op te laai wat op die boot kom optree.
Dis 10 dae op see en gee ons nou behoorlik tyd om die skip van voor tot agter te verken. Ons werk ook vir ons ‘n tipe dagrooster uit om die meeste te maak van die wonderlike warm weer en kalm waters. Gewoonlik het ons die vorige aand die skipkoerant deurgewerk om te sien wat alles die volgende dag op die program is – vir ons was die belangrikste om te sien watter stuk die aand in die teater op die planke is.
Soggens meld ek so net na 7 aan by die goedtoegeruste gimnasium waar mens of saam met ‘n instrukteur kan oefen of andersins doen ek my eie ding op die vele masjiene terwyl jy oor die voorste dek van die skip uitkyk. Na ‘n vinnige stort, verkas ek na die Lido-eetsaal waar daar ‘n heerlike spread uitgepak is. Tussen die klassieke ontbyte van spek, eiers, omelette en wors is daar heelwat heilsamer opsies om uit te kies, selfs ook ‘n afdeling met glutenvrye keuses – daar is heelwat vars vrugte, Griekse en ander jogurts, die heerlikste gekookte hawermoutpap, granola, compotes en baie neute; gerookte salm en makriel met piekels saam met ‘n verskeidenheid kase en waferbeskuitjies. Ek het ook vir my ‘n pakkie van Carmién se splinternuwe Gut tea ingepak en maak gereeld ‘n koppie. Ons maak ook ons waterbottels vol yskoue water waarmee ons dan dek toe verkas of sommer net daar by ons kajuit op die balkon in die son baai.
Kort voor lank is dit al weer tyd vir middagete en meeste van die tyd kies ons iets ligs – daar is altyd soesji en ek bou baie keer vir my ‘n heerlike slaai met al die vars bestanddele wat daar beskikbaar is. Daar is ook ‘n stasie waar jy vir jou die lekkerste pizza kan bestel.
Namiddae het ons gewoonlik op een van die oop dekke rondom die skip gestroll, tafeltennis of tennis op die boonste dek gespeel (nette keer dat die bal nie see in bons nie) of sommer verder op die balkon ontspan en uitgekyk oor die wye oseaan, partykeer het ‘n seevoël of twee ons vergesel, ander kere het ons selfs die waterspuit van ‘n walvis gewaar en skole klein dolfyntjies het gereeld rondom die boot baljaar.
Net na 3 smiddae kon mens gaan High Tea in die Queens Room met skons, aarbeikonfyt en room en propperse fyn komkommertoebroodjies – in styl voorgesit in silwer. Maar dié het ons gewoonlik ‘n skip gegee sodat ons aandete behoorlik kon geniet. ‘n Lekker namiddagbederf vir my was om in die biblioteek te gaan sit en lees. Mens sal jou eintlik verbaas hoe vinnig die tyd vlieg, al dink jy jy doen nie eintlik veel nie. Ek het ook nog nooit so baie keer op ‘n dag deur die stort gegaan en van klere verwissel nie, dis drukkend warm en swemklere word nie in die eetsale toegelaat nie.
Vis en seekos is daar in alle gedaantes op die skip: van gebraaide garnale, gebraaide vis en tjips, paella en tunasteaks tot ‘n spesiale verrassing van kreefstert-thermidor wat ons een aand in ons kajuit geniet.
Op Donderdag, 18 April vaar ons oor die ewenaar en dit gaan gepaard met ‘n spesiale seremonie by een van die swembaddens waar koning Neptune en koningin Neptuna die nuwe bootvaarders inlyf as waardige matrose oa met die soen van ‘n rou vis en doop met “slime” waarna jy geen ander opsie het as om in die swembad te spring om van die onwelriekende “slime” (wat eintlik oorskiet uit die kombuis is) te probeer ontslae raak nie.
Toe ons die aand by ons kajuit kom, wag ons sertifikaat dat ons “has crossed THE LINE that divides North from South”. Nou is ons volwaardige seevaarders op die seeroete van die beroemde seevaarder, Columbus en ons sien daarna uit om aan wal te gaan by die Karibiese eiland, Tenerife.
TUNA-STEAKS
Genoeg vir 4 mense Bereiding: 10 min Gaarmaak: sowat 2—3 minute (vir steak); aartappels: 15–20 min
4 tuna-steaks Sap van ‘n groot suurlemoen 125 ml (½ k) witwyn 4 huisies knoffel, fyngedruk Sout en peper na smaak Olie vir braai Bietjie room 1 ui, in blokkies gesny 3—4 aartappels, geskil en in skyfies gesny en net saggekook
1 Plaas die tuna in ‘n glasbak en giet die suurlemoensap en witwyn oor, voeg die die knoffel by. Marineer ‘n halfuur. Dreineer en verhit ‘n bietjie olie in ‘n warm pan. Geur die visporsies met sout en peper en braai in die verhitte olie tot alkant net bruin en nog goed pienk van binne. Verwyder uit die pan, giet bietjie room in die pan, geur met sout en peper en verhit tot dit effe verdik. 2 AARTAPPEL – Berei terwyl die vis marineer. Braai die ui in ‘n pan bietjie olie tot sag en voeg die aartappel by, braai liggies en druk effe fyn indien verkies saam met ‘n klontjie botter. 3 Skep ‘n hopie aartappel op die bord, plaas die tuna-steak bo-op en giet bietjie van die sous oor.
OONDGEBRAAIDE KNOFFEL-STEURGARNALE
Genoeg vir 6 mense Bereiding: 20 min Gaarmaak 15—20 min
30—36 steurgarnale met of sonder kop, dermpie verwyder 100 ml botter 100 ml olyfolie 15 ml (1 e) suurlemoensap 60 ml (1/4 k) stingeluie, gekap 30 ml (2 e) fyngedrukte knoffel 45 ml (3 e) fyngekapte pietersielie 1 suurlemoen, gehalveer Skakel die element van die oond aand. Verhit die botter en olyfolie in ‘n groot oondpan, groot genoeg sodat die garnale in ‘n enkellaag daarin kan pas. Voeg die suurlemoensap, stingeluie en knoffel by. Voeg die garnale by en meng totdat dit goed met die oliemengsel bedek is. Sprei uit in ‘n enkellaag in die pan. Plaas 12 cm van die element in die oond en roostersowat 5 minute aan elke kant of tot net gaar en die vleis wit verkleur en die dope mooi pienk is – nie te lank nie!. Braai die suurlemoen vinnig in ‘n bietjie olie in ‘n pan tot efe verbruin Skep op ‘n dienbord, giet die pansappe oor en sprinkel die pietersielie oor. Sit voor met gebraaide suurlemoenhalwes.
KREEFSTERT-THERMIDOR
‘n Resep wat ek opgediep het uit befaamde kos- en seekoskenner, Lannice Snyman se boek, Vars uit die see.
Genoeg vir 2 mense Bereiding: 20 min Gaarmaak: sowat 30 min
2 kreefsterte, skoongemaak en oopgesny, behou stert 15 ml (1 e) olie 15 ml (1 e) botter 30 ml (2 e) gekapte stingeluie 15 ml (1 e) brandewyn Dik witsous gemaak van 30 ml (2 e) botter, 30 ml (2 e) koekmeel en 180 ml (3/4 k) melk 60 ml (¼ k) room 15 ml (1 e) gekapte pietersielie 3 ml (½ t) aangemaakte mosterd Knippie paprika 45 ml (3 e) parmesaankaas Geroosterde broodkrummels
1 Verhit die olie en helte van die botter in ‘n groot vlak oondpan en braai die kreefsterte met die gesnyde kant na onder vir 5 minute. Draai om, bedek die pan en bak in oond by 180°C vir sowat 15 minute tot deurgebak en die vleis mooi wit is. Verwyder die vleis uit die dop en sny is stukke. Giet die pansappe deur ‘n sif. 2 Roerbraai die stingeluie in res van die botter tot sag. Voeg brandewyn by en prut 5 min. 3 Meng die salotte met die witsous, room pietersielie, mosterd, paprika, helfte van die kaas en pansappe. Kook tot dit effe verdik en voeg die kreefvleis by. Skep in die kreefstertdoppe, meng die res van die parmesaankaas met broodkrummels en sprinkel oor. Bak by 200°C. vir sowat 5 minute tot die krummels mooi bruin is. Sit warm voor saam met suurlemoenskyfies.
Wenk: Indien bevrore kreef gebruik word, moet die kreef eers ontdooi word en dan vir 1 minuut in kookwater gedoop word.
‘n Heerlike koek, pragtig versier met blomme, bly dié beste manier om Ma te bederf op Moedersdag. Ek bak graag die veerkoek volgens die aangee-resep van my Ouma Carmen en waarmee my ma ons al die fynere kunsies van koekbak geleer het. Telkens as ek die koek bak, bring dit net die mooiste kindwees-herinneringe terug van opgroei op ‘n rooibosteeplaas hoog in die berge by Citrusdal. Deesdae plak ek die lae opmekaar met ‘n heerlike nougat-vulsel en maak dit mooi met blomme. Uiteraard geniet ons ‘n koppie Carmién-rooibostee daarby. My gunsteling bly steeds die Green Rooibos Earl Grey en ek drink dit saam met melk en ‘n titsel suiker. Indien jy een van daardie mense is wat graag die oorgang van swart tee na rooibos wil maak, maar nie van die vol soeterige rooibos-smaak hou nie, dan is die groen rooibos Earl Grey van Carmién jou wegspringplek.
Die veerkoek, oftewel warmmelkkoek soos my ma daarvan gepraat het, is delikaat en heerlik lig omdat dit heelwat minder botter as ‘n botterkoek inkry. Ek gee dit deesdae ekstra geur deur ‘n piramied-rooibosteesakkie in die warm melk te trek – dit gee dan die heerlikste subtiele rooibosteesmake saam met die geure van die keuse tee daaraan. Hier gebruik ek Carmién se Tropical Burst wat so ‘n lekker tropiese smakie aan die koek gee en wat ook goed werk saam met die nougatvulsel wat ek weer geur met ‘n Cold Brew van Carmién – die CocoPine cold brew – ideaal want die nougatvulsel word met gelatien gemaak wat nie hitte kan vat nie.
MY MA SE BAKWENKE: Sif die bestanddele drie maal saam. Voeg die vloeistof altyd teen die einde by en meng goed. Plaas die koeke dadelik in die oond nadat jy die beslag in die koekpanne gegooi het, dit moenie staan nie Die beslag is dunner as die van ‘n botterkoek en sprei egalig in die panne. Die oondtemperatuur is hoër as die van ander koeke. Laat die koeke heeltemal in die panne afkoek voordat jy dit uitkeer. Indien jy die koeke uitkeer terwyl nog warm, gaan die lugborreltjies wat gevorm het tydens bak, breek en die delikate tekstuur gaan swaar en dig wees.
OUMA CARMEN SE VEERKOEK Maak 1 vierlaag-veerkoek Bereiding: 40 min Baktyd: 20 min
250 ml (1 c) melk 4 CARMIÉN TROPICAL BURST PYRAMID teesakkies 90 g botter 6 ekstragroot eiers 500 ml (2 k) strooisuiker 750 ml (3 k) koekmeel 3 ml (ruim ½ t) sout 15 ml (1 e) bakpoeier VULSEL 125 ml (½ k) water 2 CARMIÉN COCO PINE COLD BREW teesakkies 15 ml (1 t) gelatien 150 g botter, by kamertemperatuur 30 ml (2 T) strooisuiker 1 blik kondensmelk Paar druppels amandelgeursel (opsioneel) 1 ml (¼ t) sout 5 ml (1 t) suurlemoensap 5 ml (1 t) kremetart 125 ml (½ k) rooi glanskersies of droë bessiemengsel, gekap 125 ml (½ k) amandels, gekap VERSIERSEL 2 x 230 g geroomde maaskaas 45 ml (3 e) versiersuiker Roosblare of eetblare blomme vir versiersel
Voorverhit die oond tot 200 °C. Voer slegs die bodems van 4 losboomkoekpanne, 20 cm in deursnee uit, spuit met kossproei en stuif met meel. 1 KOEK Verhit die melk en teesakkies saam tot melk net onder kookpunt is. Laat afkoel en laat trek die teesakkies ‘n paar minute in die melk. Druk die vloeistof goed uit die teesakkies en verwyder die sakkies. Voeg die botter by en roer tot die botter gesmelt is. 2 Klits die eiers tot lig, voegdie suiker lepel vir lepel by en klits goed tot al die suiker opgelos is. 3 Sif die meel, sout en bakpoeier drie maal saam en vou liggie by die eiermengsel in. Voeg die melkmengsel by en klits goed. 4 Verdeel tussen die panne en bak sowat 20 minutes of totdat ‘n toetspen skoon uit die koek uitkom. 5 Laat die koeke in die panne afkoel en keer dan uit op ‘n draadrak. 6 VULSELS Plaas die teesakkies in ‘n glasbeker en giet die koue water oor. Laat trek 10 minute lank. Druk al die vloeistof uit die sakkies en giet die koue tee in ‘n bak. 7 Sprinkel die gelatien oor die koue teen en laat staan om te spons. Verhit die bakkie met gelatienmengsel oor ‘n kastrol met warm water, maak seker die bakkie raak nie aan die water nie. Roer tot gesmelt. 8 Room die botter en suiker saam, voeg die gelatienmengsel bietjie vir bietjie by en klits goed. 9 Voeg die kondensmelk, amandelgeursel, sout , suurlemoensap en kremetart by en klits tot gemeng. Verkoel tot halfpad gestol. 10 Vou die kersies of droë bessies en neute in. 11 Smeer ‘n egalige lagie van die vulsel oor drie van die koeklae en pak die lae opmekaar, druk effe vas. Plaas die laaste koeklagie bo-op en laat staan tot heeltemal gestol. 12 VERSIERSEL Klits die roomkaas en versiersuker saam tot goed gemeng. Smeer bo-op en teen die kante van die koek. 13 Versier met roosblare en vars blomme wat liggies in die versiersel ingedruk is.
Ek hou daarvan om geregte te maak wat op ‘n verskeidenheid maniere ingespan kan word in my kookarsenaal. Hierdie tamatiestowe is een van hulle en daar gaan haas nie ‘n dag verby dat daar nie ‘n pot tamatiestowe op my stoof staan en prut nie. Dis die maklikste manier denkbaar om groente aan jou huismense voor te sit sonder dat hulle weet hulle eet eintlik groente (dis nou vir die alomteenwoordiges wat nou nie juis groente as kos beskou nie) Ekself is so versot daarop dat ek sommer ‘n bakkie vol sal uitskep en net so vir ete verorber, want sien mens kan maar goed weglê hieraan aangesien die stowe wemel van die sogenaamde vry groentes, wat nie juis gaan tel as jy porsies of kilojoules in berekening moet bring nie, sobyso, is dit sommer heerlike dieetkos.
Hierdie geurige tamatiesous met sy tipiese Mediterreense bestanddele is baie veelsydig. Buiten dat ek beesvleis daarin gaarstowe gebruik ek dieselfde sous om oor hoenderstukke of -schnitzels te giet wat ek dan in die oond bak of ek stowe lamskenkels daarin sag tot salige lipaflek-lekkerte. Enige stowevleis is ‘n wenner, nie alleen is dit meer bekostigbaar nie, maar is propvol geur en voedsaamheid. Ek hou veral van die bindweefselstukkies wat so lekker taaierig gaar word. Gepraat van daardie bindweefsel – dis propvol kollageen wat help om jou gebeente en gewrigte sterk te hou en natuurlik te help dat jou vel glad en soepel bly. Ek maak net altyd seker om meeste vet vooraf af te sny, anders kan jy gou ‘n olierige dis hê.
Met hoender verwyder ek bv helfte van die hoenderstukke se vel en behou die ander, want dis daar waar die kollageen sit. Met vark, behou ek ook die swoerd, maar sny die vet af. Die gaar velletjies swoerd haal ek uit die vleis en kap dit fyn op, dan meng ek dit weer by die vleismengsel in.
Ek geniet bucatini, oftewel hol spaghetti wat van 100-persent-durummeel gemaak word en ‘n laer glikemiese indeks as gewone broodmeel het, by die vleisskottels of net so saam met die tamatiestowe, maar jy kan ook polenta of geel mieliemeel voorsit.
Hierdie resep, asook ‘n resep vir die allerlekkerste tamatiebredie, nog by Cass Abrahams geleer, is te kry in my nuutste boek, Lekker en Goed, heerlike kos propvol heilsaamheid. Gaan kyk op Carmién se webtuiste of andersins te kry in boekwinkels soos Bargain Books.
TAMATIESTOWE EN BEESVLEISRAFELVLEIS Genoeg vir 6—8 mense Bereiding: 20 min Gaarmaak: 11/2—2 ure
RAFELVLEIS 45 ml (3 e) olie Sowat 1k g stowebeesvleisblokkies met min vet (jy kan varkstowevleis ook gebruik) Sout en peper 1 pak (200 g) maer bladspekvleis, in stukkies gesny TAMATIESOUS 6 knoffelhuisies, fyngekap 3 uie, fyn gekap 1—2 eiervrugte, in klein blokkies opgesny 4 wortels, geskil en gerasper of ‘n handvol fyngekerfde spinasieblare of halwe kop broccoli, in klein blommetjies gebreek 4 stele seldery, gekap (opsioneel) 250 ml (1 k) rooiwyn of groen rooibostee 45 ml (3 e) appelasyn 2–3 blikke (400 g elk) tamaties en ui (met geen preserveermiddels) of andersins 1 kg vars Roma-tamaties, in stukke gesny 1 sakkie (50 g) tamatiepasta Paar songedroogde tamaties in vinaigrette Knippie suiker Handvol gekapte basilieblare Gerasperde skil van 1 suurlemoen Paar swart olywe VOORSIT 500 g bucatini hol 100-persent-durum-spaghetti, gaargekook Mozzarella- of parmesaankaas Basilieblare vir afronding
1 Verhit die olie in ‘n groot kastrol of selfs drukpot. 2 RAFELVLEIS Geur die vleisstukkies met sout en peper en braai saam met die spekvleis indien gebruik tot bruin en gaar. Skep uit. 3 TAMATIESOUS Braai die groente vir die tamatiesous in dieselfde kastrol tot sag. Voeg die vleis weer by. 3 Voeg die rooiwyn en balsamieke asyn by, bring tot kookpunt, voeg dan die kruie en blikke tamaties, tamatiepasta en songedroogde tamaties by. 4 Verlaag die hitte en prut tot die vleis van die bene afval, sowat 1—11/2 uur lank, voeg water by indien nodig. 4 Skep die vleis uit, verwyder die bene en trek die vleis in rafels. Skep terug in die pot, Geur met suiker en sout en peper soos nodig. Voeg die suurlemoenskil en olywe by en prut tot ‘n dikkerige geurige sous. 5 Kook intussen die spaghetti tot net sag, dreineer. 6 VOORSIT Skep die spaghetti op ‘n dienbord en skep die sous bo-op, meng effe indien verkies. Rasper die kaas oor en rond af met basiliekruid.
Wenk: Langbeen-lamskenkels is net so lekker as dit gaargemaak word in hierdie geurige tamatiesous. Braai die skenkels effe tot bruin, skep uit. Giet die sous in die pot en voeg die skenkels weer by. Prut sowat 2 ure of tot die vleis gaar is en bykans van die bene afval. Sit polenta, waarby gaar sampioene en bietjie kaas ingeroer is, daarmee saam voor.
Wenk: Net so sonder enige vleiserigheid is die tamatiesous heerlik oor pasta. Rond net af met bietjie gerasperde pecorino-kaas.
GEBAKTE HOENDERSCHNITZEL Kap 6 hoenderborsfilette platter, sout en peper dit en rol in meel. Braai in bietjie olie tot gaar. Sny 2 eiervrugte en 8 murgpamoentjies in skywe en braai tot net gaar; pak dit saam met die hoender in lae in ‘n oondvaste bak. Giet oor elke laag van die tamatiesous. Pak bo-op skywe Mozzarella-kaas of meng andersins ‘n bakkie (230 g) geroomde maaskaas met sowat 180 ml (3/4 k) gerasperde pecorinokaas en skep bollings bo-op. Bak in die oond tot gaar en die kaas gesmelt is.
MEDITERREENSE HOENDER: Gaan so te werk: Prut die tamatiesous (sonder die bygevoegde vleis) tot geurig en totdat eiervrug heeltemal weggekook het. Pak die rou hoenderstukke, wat gesout is in ‘n oondvaste skottel (baie keer pak ek ook sommer groenbone onder in die skottel). Voeg ‘n paar swart olywe by die sous en giet oor die hoender. Maak toe met tinfoelie en bak tot sag en gaar, sowat 11/2 tot 2 uur lank, afhangende van die grootte van die stukke. Maak oop en rooster vinnig onder die roosterelement van die oond tot mooi goudbruin. Jy kan natuurlik die hoender ook ontbeen en die vleis in stukke trek soos die rafelvleis. Heerlik om selfs koud op te dien saam met platbrode.
Ek het opgegroei met pampoen in die groentetuin langs die plaashuis, want Ma is lief vir pampoen (nie dat ek dieselfde van my pa kon sê nie), veral broodpampoen is haar gunsteling en ons kinders het pampoentert en pampoenkoekies met kaneelsuiker oorgesprinkel, verslind. Ekself span pampoen sommer gereeld in en oondbraai dit graag, deesdae sommer vinnig in die AirFryer. Die heel bommelpampoene het ek al by verskeie geleenthede voorgesit – vir vele spesiale familiegeleenthede tot by die bekendstellingsete van die familie se Piekenierskloofwyne waar dit hemels was saam met die saggebakte lamsboud. Mens kan tog te lekker rondspeel met die vulsels – ek verkies iets wat lekker gegeur is met speserye wat goed sal gaan by pampoen – dink kaneel en komyn saam met gemengde speserye en takkies vars koljander asook ietsie soets soos droëvrugte, veral rosyntjies of bosbessies en meng dit by van rys of koeskoes of enige ander tipe graan – ek het al selfs sorghum gebruik, in. Net so kan jy heerlik rondspeel met die vulsels vir kleiner bakkies soos soetrissie, botterskorsies, tamaties, self eiervrug. Dit kan natuurlik ook die ideale gereg wees om voor te sit vir ‘n vegan of vegetariër.
GEBAKTE PAMPOEN MET RYS EN LENSIES Vul ‘n heel pampoen met geurige rys-en-lensies, strooi bietjie uietjippies en brosgebraaide croutons oor en smul aan ‘n heerlike vegetariese ete.
Genoeg vir 4 mense Bereiding: 15 min. Gaarmaak: 45-55 min.
UIETJIPS 2 uie, in dun skyfies gesny mielieblom Olie PAMPOEN 1 heel pampoen Sout Fyn kaneel, komyn Bietjie suiker Paprika 1—2 snye ciabatta of suurdeegbrood, in klein stukkies gebreek olie RYS EN LENSIES 250 g swart of bruin lensies Water of groenteaftreksel 45 ml (3 e) olie 10 ml (2 t) komynsaad 200 g basmatirys 5 ml (1 t) fyn koljander 3 ml (ruim 1/2 t) borrie 5 ml (1 t) gemengde speserye 5 ml (1 t) suiker 1 kaneelstok peper na smaak sowat 350 ml water 1 x 400 g-blik botterbone of kekerertjies, gedreineer AFRONDING koljanderblare (opsioneel) dik, romerige jogurt ’n bietjie fyn komyn
Voorverhit die oond tot 200 ˚C. 1 UIETJIPS Giet kookwater oor die uieringe, laat staan tot koud, druk droog en rol in mielieblom. Rol in mielieblom en versprei die uie egalig in ’n enkellaag op ’n groot bakplaat en besprinkel met bietjie olie. Oondrooster tot gaar en lekker bros, sowat 10 min. Roer gereeld met ’n eierspaan sodat dit egalig kan gaar word. Hou eenkant. (ek doen sommer deesdae die tjippies in die Airfryer). 2 Verlaag die oondtemperatuur tot 190˚C. 3 Sny die kop van die pampoen af en verwyder die pitte en meeste vesels. Prik die pampoen aan die onderkant, plaas op ‘n bakplaat saam met die deksel en geur die binnekant goed met sout, kaneel, komyn en bietjie suiker. Bak tot net sag en gaar, maar nie stukkend gekook, sowat 1 uur lank afhangende van die grootte van die pampoen. Skep enige water uit die gaar pampoen. 4 Versprei die broodstukkies op ‘n ander bakplaat, sprinkel bietjie paprika en olie oor en plaas ook in die oond. Bak tot bros. 5 RYS EN LENSIES Kook die lensies in water of groenteaftreksel tot sag. Dreineer en geur met die sout. 6 Verhit die 45 ml (3 e) olie in ’n groot kastrol en roerbraai die komynsaad tot geurig, sowat 2-3 min. Voeg die rys, fyn speserye, suiker en kaneelstok by en meng deur sodat die rysmengsel goed met die speserye bedek is. Geur met die sout en peper. 7 Voeg die water by, bring tot kookpunt, verlaag die hitte en laat sowat 15 min. prut tot die rys net sag en die meeste van die vloeistof geabsorbeer is. Voeg die lensies en bone by en verhit tot net warm. 8 Verwyder van die hitte, plaas ’n skoon vadoek oor die pan, plaas die deksel op en laat 10 min. stoom. 9 Roer die helfte van die uietjips by die rysmengsel, Skep die rysmengsel in die gebakte pampoen. en skep orige uietjippies bo-op. Sprinkel ook die brosgebraaide brood bo-oor. 10 Rond af met die koljanderblare (indien gebruik). 11 Sny die pampoen in dik skywe en sit voor met jogurt.
Wenk: Jy kan ook groentes soos gaar pampoenstukkies, soetrissie, blomkool of broccoli wat vooraf effe brosgebraai is, by die rysmengsel inwerk.
SOETRISSIE-BAKKIES Soetrissies maak lekker bakkies waarin jy vir elkeen sy eie etetjie kan voorberei. Veral lekker om voor te sit as daar nie-vleiseters aansit by jou tafel. Ek verkies om hiervoor rooi of geel soetrissies te gebruik, maar jy kan tamaties, botterskorsie en selfs eiervrug ook gebruik.
Genoeg vir 4—6 mense Voorbereiding: 20 min Gaarmaak: 30 min
4—6 rooi soetrissies vir elk van die vulsels MET KOESKOES OF BULGUR 250 ml (1 k) kokende groenteaftreksel 250 ml (1 k) koeskoes of bulgur 2 knoffelhuisies, fyngedruk 4 stingeluie, gekap Olie 5 ml (1 t) fyn komyn 2 ml (1/2 t) fyn koljander 125 ml (1/2 k) sultanas of gekapte Turkse appelkosies, geweek 125 ml (1/2 k) gekapte amandels 60 ml (1/4 k) gekapte koljanderblare MET RICOTTA EN SAMPIOENE 250 g gemengde sampioene, opgekap 1 knoffelhuisie, fyngedruk ¼ rooi ui, gekap Olie 5 ml (1 t) suurlemoesap 225 g ricotta-kaas of roomkaas Sout en peper Geroosterde sonneblomsade en mikro-kruie vir oorsprinkel MET SPINASIE EN KEKERERTJIES 1 ui, gekap 2 knoffelhuisies, fyngedruk Olie Groot handvol baba-spinasieblare 100 g songedroogde tamaties in vinaigrette, gekap 1 blik (40 g) kekerertjies, gedreineer 10—12 swart olywe, ontpit en grof gekap
Voorverhit die oond tot 180°C. Smeer ‘n bakplaat. Sny die stingelent-kop van die soetrissies af en hou eenkant. Sny die wit gedeeltes uit. KOESKOES OF BULGUR 1 Giet aftreksel oor die koeskoes of bulgur en laat staan tot goed uitgeswel. Vlok met ‘n vurk. 2 Roerbraai die knoffel en ui in die verhitte olie tot sag, voeg die speserye by en meng goed. 3 Voeg die uiemengsel saam met die droëvrugte, neute en kruie by die koeskoes of bulgur. Geur met sout en peper. MET RICOTTA 1 Roerbraai die sampioene, knoffel en ui in verhitte olie tot sag. Roer by die ricotta-kaas in en geur met sout en peper. MET SPINASIE EN KEKERETJIES 1 Roer braai die ui en knoffel in bietjie olie tot sag. Voeg die spinasieblare en songedroogde tamatie by en meng. Roerbraai tot die spinasie verwelk is. Roer die kekerertjies en olywe by. OM TE BAK: Skep enige van vulsels in die soetrissie-magies, plaas die deksel terug en pak op die bakplaat. Bak sowat 20—30 minute of tot die soetrissie net sag is. Sprinkel sade, neute en kruie oor soos verkies en sit warm voor.
Met ons onlangse kuier in die Karoo braai ons een aand skaaptjoppies wat heerlik ingelê is in ‘n geurige kerriesous. My swaer laat weet ons moet tog versigtig kom op die grondpad na hul plaas toe, want soos dit donker word, begin die koedoes loop. So is dit toe ook, ons het skaars afgedraai op die tweespoorpad en gewaar twee koedoes langs die pad staan. Statig stap hulle voor ons oor die pad en hop met een hengse sprong bo-oor die draad veld in. In die ligspoor van die bakkie kry die veld lewe met ‘n haas of twee, steenbokkie en ‘n uil, selfs later ‘n aardvark wat kopsku terugbeur tussen die bossies in. Die reuse plaasopstal is in kersligskemerte gehul, want dis beurtkrag, maar dit skeel ons min. Bo ons bied die uitspansel die helderste sterrespel met die suiderkruis steeds presies in plek om as rigtingwyser te dien. Mens voel klein as jy die almag so aanskou.
KERRIELAMSTOPPIES
As jy braai, is die tjoppies op sy lekkerste saam met braaibroodjies, maar as jy dit meer in styl wil voorsit, geniet koeskoes daarby saam met ‘n jogurtsous.
GENOEG VIR 8–10 MENSE Bereiding: 20 min. Gaarmaak: 20-40 min. Staan: 12 uur
MARINADE 1 ui, gekap olie vir braai 15 ml (1 e) geroosterde masala of matige kerriepoeier 5 ml (1 t) fyn kaneel 15 ml (1 e) borrie 3 ml (ruim ½ t) fyn komyn 5 ml (1 t) paprika 5 ml (1 t) fyngekapte knoffel 45-60 ml (3–4 e) bruinasyn 30 ml (2 e) sagte bruinsuiker 65 g tamatiepasta 125 ml (½ k) blatjang 125 ml (½ k) witwyn of rooibostee met speserye soos Carmién se Focus worcestersous sout en peper VLEIS 8-10 lamstjoppies, boonste beentjie skoongemaak indien verkies ’n groot hand vol gekapte koljander MENTJOGURT 250 ml (1 k) romerige jogurt ’n hand vol gekapte ment KOESKOES 250 ml (1 k) koeskoes, geweek in 250 ml (1 k) kokende aftreksel 1 avokado, in blokke gesny ’n hand vol kersietamaties, in blokkies gesny ’n hand vol vars koljanderblare, gekap suurlemoenslaaisous ’n paar gekapte neute
1 Marinade Braai die ui in die verhitte olie tot sag. Roer al die speserye by. Voeg die res van die marinadebestanddele by, bring tot kookpunt en laat 5 min. prut. Laat afkoel. 2 Vleis Pak die tjoppies in ’n niemetaalbak en giet die marinade oor. Sprinkel die koljanderblare oor. Bedek en marineer 12 uur in die koelkas. 3 Oor die kole Skep die meeste van die marinade af en braai oor matige kole tot mediumgaar. Bring die marinade weer goed tot kookpunt. Sit voor saam met die tjoppies. 4 In die oond Voorverhit die oond tot 180 °C. Plaas die tjoppies in ’n oondvaste bak en giet die marinade oor. Bak sowat 40 min. Ryg die tjoppies aan ’n sosatiestok en braai die vitrand in ’n gietysterpan uit tot bros. 5 Mentjogurt Meng die jogurt en die gekapte ment. Rond die tjoppies af met ’n skeppie mentjogurt bo-op. 6 Koeskoes Meng al die bestanddele en sit voor saam met die tjoppies.
HOENDER-BOTTERBOONKERRIE
‘n Heerlike Maleise hoenderkerrie wat kan instaan vir huiskos maar ook vriende oornooikos. Deesdae sorg ek altyd dat ek ‘n pot rooibostee byderhand het waarmee ek enige kerrie of bredie aanklam. By kerrie is ‘n tee met speserye soos Carmién se Focus of andersins een met brandrissie en gemmer, Carmién se Revive, ideaal om te gebruik en help tog te lekker om die geure mooi met mekaar te laat praat en saam te bind. In hierdie kerrie geniet ek veral die botterbone daarin. Vir my is dit nommer een om roti’s daarby voor te sit.
Genoeg vir 6 mense BEREIDING: 15 MIN. GAARMAAK: 45-50 MIN.
60 ml (¼ k) olie 3 uie, fyngekap 3 kardemompeule 2 kaneelstokke 1,5 kg hoenderporsies, dye en boudjies, vel verwyder sout na smaak 6 knoffelhuisies, fyngedruk 2 lourierblare 15 ml (1 e) borrie 10 ml (2 t) fyn komyn 30-45 ml (2-3 e) geroosterde masala 5 ml (1 t) rissiepoeier 45 ml (3 e) bruinasyn 15 ml (1 e) suiker 250 ml (1 k) Carmién-rooibostee, gemaak met 3 sakkies Focus (met speserye) of Revive (met brandrissie en gemmer) 4 x 410 g-blikke botterbone, gedreineer vars koljanderblare VIR VOORSIT roti’s of basmati-rys verskeie sambals
1 Verhit die olie en smoor die uie saam met die kardemom en kaneel vir sowat 15 min. of tot die uie sag is. Voeg water by soos nodig. 2 Voeg die hoender, sout en knoffel by en braai 15 min. Roer af en toe. 3 Voeg die fyn speserye, asyn en suiker by en roer deur. 4 Voeg 250 ml (1 k) tee of andersins water by en laat 20 min. prut. Roer af en toe. 5 Voeg die bone en ’n bietjie water by en laat prut 15-20 min. of tot die hoender sag en gaar is. Sprinkel die koljanderblare oor. 6 Vir voorsit Sit voor saam met roti’s of rys en verskeie sambals.
Elke jaar net voor Paasfees hou ons kerk op Langebaan bazaar. Nie sommer so nie, dis omtrent ‘n gedoente, behalwe vir die gewoontelike koek- en poedingtafels maak die gemeentelede ook wors, en daar word ‘n potjiekosaand gehou. Die toeloop is goed. Die teetuin is gewoonlik in die middel van die saal waar moeë bazaargangers vir ‘n wyle kan sit om te rus en ‘n koppie tee of koffie saam met ietsie te eet, kan nuttig. Die keuses is ruim en word onder groot glaskoepels by die luik (wat na die kombuis toe gaan) op die opdienblad uitgestal, elkeen mooi met sy beskrywende naam daarby. Soos wat mense al hoe meer begin wegskram van soet, het die vraag na soutigheid al hoe groter geword. Soveelso dat Riana, die sameroeper, kort voor die bazaar ‘n benoude versoek vir souttert op die groepie geplaas het. Ek was eintlik verlig, want ek bak veel eerder souttert of quiche as koek. Dadelik het ek my resep vir ‘n heerlike groentetert (met ‘n broodkrummelkors) nadergetrek asook ‘n resep van Isabella Niehaus vir spinasie-en-filotertjies waarmee sy een episode van Jy het ‘n Wenresep gewen het. Dis alreeds na drie die middag toe ek uiteindelik die kombuis binnestorm om gou die soutterte te bak, want by die kerk wag hulle al daarvoor. Daar’s nie tyd vir kors aanmaak of so nie, ek gebruik sommer filo, het juis die oggend ‘n pak vars filodeeg gekoop. Nou kyk, ek skrik nie daarvoor om met filodeeg te werk nie – dit voel vir my nes papier wat jy so liggies tussen jou vingers kan frommel, maar o wee, vandag se filodeeg is droog en die velle sit aanmekaar vas. Ek gooi dadelik ‘n klam doek oor die deeg in die hoop om dit minder bros te maak,maar dit help nie veel nie. Met lappies deeg wat so stuk-stuk van mekaar loskom bou ek ‘n kors in die koekpan. Ek’s benoud, want ek weet mos daar mag ‘n paar beoordelende oë ook wees, maar dit lyk nogals nie te sleg nie. Die groentetert se vulsels kry van botterskorsie en rooi soetrissie in met die “geheime bestanddeel” wat die groot lekkerte gee, ‘n paar songedroogde tamaties. Die spinasietertjies maak in ‘n japtrap aan, want mens druk die fyngesnyde spinasie net so vars in die deegdop vas. Ek het nog nooit van room gehou nie, maar souttert se eiervla kan jy nie net met eier en melk aanmaak nie, so ek bedink toe die plan om geroomde maaskaas saam met jogurt te gebruik – dit gee ‘n heerlike vullende souttert en het so ‘n effense surigheid by. By die bazaar was die soutterte ‘n hit. GROENTETERT IN BAIE GEDAANTES
Jare terug het ek ‘n groentetert met ‘n broodkrummelkors in Wenresepte 6 gepubliseer met basiese groentes soos wortel en kool as vulsel. ‘n Ware wenner vir heerlike aandetekos, wat dit inderdaad toe op my tuistafel geword het. Ek het die resep weer gaan afstof en dit tot al gemaak vir ‘n funksie op George waar die Van Kervel-skool ons gul ontvang het. En ek speel heerlik rond met vulsels – sit botterskorsie en patat in wat ek sommer in die Airfryer gaarmaak. Wanneer ek die ui braai gooi ek so teen die einde ‘n goeie skoot ongefiltreede appelasyn by – dit verleen ‘n heerlike smaak aan die uie en jy kry ook ‘n goeie skoot goedheid in. Die groot geheim egter vir my bly die songedroogde tamaties wat ek by die vulsel insny. Die eiervlavulsel maak ek met natuurlike jogurt, nie room nie.
BROODKRUMMELKORS 3 uie, gekap Sowat 15 ml (1 e) ongefiltreerde appelasyn met heuning en gemmer (ek gebruik Safari s’n) Olie 6 snye volkoringbrood, in stukke gebreek, korsies en al Sowat 30 ml (3 e) botter VULSEL 2 medium botterskorsies, geskil, ontpit en in blokke gesny 2 patats, skoongeskrop en in blokke gesny Soutsprinkel vir groente (ek gebruik Ina Paarman s’n) Olyfolie 200 g maer spekvleisstukkies 1—2 rooi of geel soetrissies, in blokkies gesny Handvol baba-spinasie (opsioneel) 6 songedroogde tamaties in vinaigrette, kleiner gesny plus van die vinaigrette EIERVLA 6 eiers 1 houer (230 g) geroomde maaskaas 250 ml (1 k) Lactolite ongegeurde jogurt 125 ml (1/2 k) melk 30 ml (2 e) mielieblom Sout en peper 150 g wit Cheddarkaas, gerasper
Voorverhit die oond tot 190°C. Spuit 2 losboom-tertpanne, onderskeidelik 20 en 25 cm in deursnee goed met kossproei.
1 KORS Braai die ui in bietjie olyfolie tot sag, voeg teen die einde die appelasyn by en verhit tot verdamp. (hou twee derdes van die ui eenkant vir die vulsel). 2 Plaas die ander ui saam met die broodstukke in die bak van die voedselverwerker en kan goed fyn tot krummels, voeg die botter by en verwerk tot dit ietwat aanmekaar begin kleef. 3 Druk die krummels slegs op die bodem van die tertpanne vas en verkoel. 4 Meng die botterskorsie en patats, geur kwistig met die soutsprinkel en sprinkel bietjie olie oor. Werk die olie deur met jou hande. 5 Pak die groentemengsel in ‘n enkellaag in die bakkie van die Airfryer en braai sowat 30—40 minute lank of tot sag en bruingebraai buite-om. 6 Braai intussen die spekvleisstukkies in ‘n pan tot gaar, voeg die soetrissie by en braai effens. Voeg die spinasie by en verhit tot effe verwelk. 7 Meng die botterskorsie- en spekmengsel en verdeel tussen die tertpanne. Maak gelyk. 8 Klits die eiers, voeg die jogurt en mielieblom by, geur met sout en peper en klits goed. Roer die kaas by. 9 Giet oor die vulsel in die tertkorse en laat dit tussen die vulsel inloop. 10 Bak sowat 30—40 minute of tot die eiervla gestol is. Laat afkoel en sit voor saam met slaai.
Variasie: KOOLVULSEL Braai 2 gekapte uie saam met 4 fyngedrukte knoffelhuisies tot sag. Voeg 2 soetrissies, wat in blokkies gesny is by en braai effe. Voeg 250 ml (1 k) fyngekerfde kool en 3 grofgerasperde wortels asook 10 ml (2 t) fyngerasperde suurlemoenskil by en meng goed. Skep in die voorbereide korse en sprinkel 100 g boontjiespruite oor. Berei die vlavulsel soos beskryf en giet bo-oor. Bak tot gaar.
SPINASIE-EN-FETA SOUTTERTJIES LEWER 6 MUFFINGROOTTE- TERTJIES Bereiding: 15 min. Bak: 25 min.
4 velle filodeeg, elkeen met gesmelte botter geborsel ’n klein hand vol gesnipperde spinasie per tertjie ’n groot hand vol gekrummelde fetakaas per tertjie EIERMENGSEL 4 eiers 250 ml (1 k) melk 250 ml (1 k) natuurlike jogurt, karringmelk of room 1 houer (230 g) geroomde maaskaas ’n knippie mosterdpoeier ’n knippie neutmuskaat swartpeper na smaak ’n hand vol gerasperde parmesaankaas
Voorverhit die oond tot 170 °C. Bespuit die holtes van ’n groot muffinpan goed met kossproei. 1 Plaas twee velle deeg op mekaar. Halveer. Sny elke helfte in kwarte. Herhaal met die ander velle. 2 Voer die muffinholtes met twee stukke van die filodeegkwarte uit sodat hulle oorvleuel en ’n koppietjie vorm. 3 Sprinkel nou ’n bietjie spinasie en fetakaas in elk. 4 EIERMENGSEL Klits al die bestanddele buiten die kaas saam en giet in elke kors tot goed vol. Sprinkel parmesaankaas oor. 5 Bak 20-25 min. of tot die eiermengsel gestol is. Sit louwarm voor met tamatiepesto indien verkies.
Variasie: Jy kan enigiets insit – engelvis en salm werk veral goed.
Ek voel sommer baie bevoorreg om deel te kan wees van die groep kosskrywers wat jaarliks deur die South African Avocado Growers’ Association uitgenooi word om die afskop van die avokado-seisoen in Suid-Afrika te vier. Hoe lekker was dit nie om ‘n slaggie weer skouers te skuur met befaamde kookboekskrywers en kosbloggers soos Ilse van Der Merwe, Sam Linsell en Jenny Morris nie, om maar ‘n paar te noem, maar veral om weer die drade te kon optel met die internasionaal bekroonde glansstersjef en tv-ster, Siba Mtongana, wat ook deesdae restaurateur is. Ek en sy het jare lank saam gewoeker en gewerskaf in die toetskombuis om kosstories vir onder andere ook Drum bymekaar te sit.
Hoogseisoen vir avokado’s is vanaf Maart tot Oktober/November maar met verskeie nuwe variëteite is daar nou bykans heeljaar deur avokado’s beskikbaar. Avokado’s is nie net gesog vir hoe lekker hulle is nie, hul voedsaamheid verdien ook baie punte: Hul bevat baie vesel en het ‘n lae glukemiese indeks, wat dit ideaal maak vir diabete om te geniet. Avokado’s is gluten- asook cholesterolvry met min sout. Alhoewel avokado’s se vetinhoud hoog is, is dit meestal onversadigde vette wat gesonder is en ook kan meehelp om hartgesondheid te ondersteun en cholesterolvlakke te verlaag.
ROMERIGE GROEN AVO-SLAAI HIerdie is ook ‘n heerlike peuselslaai saam met ‘n paar bros beskuitjies. Om dit egte Weskuskos te maak, voeg ek ‘n paar repies bokkom-biltong by. Dié lekkerte spoor mens deesdae ook in supermarkte op. Genoeg vir 3—4 mense Bereiding: 15 min Gaarmaak: geen
2 ready to eat avokado’s, gehalveer Sout en peper, paprika of rooipeper en bietjie vars lemmetjiesap Halwe bossie grasuie, gekap Halwe kop broccoli, in kleiner stukkies gesny, liggies gestoom en weer verfris in koue water 1 klein komkommer, in blokkies gesny Paar baba-tamaties, gehalveer 1 houer baba-spinasieblare of 1 Cos-blaarslaai, fyn gesnipper Japannese sojasous SOUS Lite mayonnaise Natuurlike jogurt AFRONDING Handvol boontjiespruite Strooisel sesamsade
1 Hou een helfte heel en skil dit af. Hou eenkant. 2 Druk die ander avokado’s goed fyn en geur met sout en peper na smaak asook bietjie paprika of rooipeper (pas op vir te sterk). Voeg ‘n goeie skoot lemmetjiesap by. 3 Meng die grasuie, broccoli en komkommer by die fyngedrukte avokado in. 4 Plaas die spinasieblare in ‘n bak en skep die avokadomengsel bo-op. 5 Rangskik ook ‘n paar tamaties rondom en plaas die heel avokado-helfte bo-op. 6 Giet ruimskoots sojasous oor. 7 Meng gelyke hoeveelhede mayonnaise en natuurlike jogurt en streep daarvan oor die slaai. 8 Sprinkel boontjiespruite en sesamsade oor 9 Geniet so gou as kan saam met brosbeskuitjies.
Carmen Niehaus 